ប្រាសាទភ្នំបាខែង


ប្រាសាទ​ភ្នំបាខែង ជា​ទីតាំង​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ដែល​ប្រជុំ​ទៅ​ដោយ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ជាច្រើន ដើម្បី​មើល​ថៃ្ង​លិច និង​មើល​ទេសភាព​ធម្មជាតិ នៅ​ជុំវិញ​តំបន់​អង្គរ ។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ ៨​គីឡូម៉ែត្រ ពី​ក្រុង​សៀមរាប ហើយ​ស្ថិត​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​ដៃ​ផ្លូវ​ពី​អង្គរវត្ត​ទៅ​អង្គរធំ ។ ប្រាសាទ​ភ្នំបាខែង​គឺ​ជា​ស្នាដៃ​កសាង​ឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​យសោវរ្ម័ន​ទី១ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​៩ ដែល​បាន​សាងសង់​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ធម្មជាតិ​មួយ​ដែល​មាន​កម្ពស់ ៦៥​ម៉ែត្រ ហើយ​បើ​គិត​ចាប់​ពី​ជើង​ភ្នំ​រហូត​ដល់​កំពូល​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ គឺ​មាន​កម្ពស់​ ៧៨​ម៉ែត្រ ។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទ្វារ​ចូល​តាម​ទិស​ទាំង​បួន​មាន​ប្រាង្គ​ចំនួន ១០៨ មាន​លក្ខណៈ​តម្រៀប​ស្មើៗ​គ្នា និង​មាន​ប្រាង្គ​ធំៗ​ចំនួន ១២ ស្ថិត​នៅ​តាម​ថ្នាក់​នៃ​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ ដែល​តំណាង​ឱ្យ​សត្វ​ទាំង ១២ នៃ​ឆ្នាំ នៅ​ប្រាង្គ​កណ្តាល​មាន​ចម្លាក់​អប្សរា ។ លើស​ពី​នេះ​គឺ​មាន​កំពែង​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​គោបុរៈ និង​មាន​តួ​ប៉ម​ប្រាំ​ខ្វែង​គ្នា និង​មាន​ប្រាំ​ថ្នាក់ ថែម​ទាំង​មាន​ចម្លាក់​តោ​ឈរ​យាម​តាម​ថ្នាក់​នីមួយៗ​ទៀត​ផង ។ សម្រាប់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ដែល​មាន​បំណង​ចង់​ទៅ​ទស្សនា​ប្រាសាទ​នេះ គឺ​លោក​អ្នក​ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​ថ្មើរ​ជើង​ឡើង​ទៅ​លើ​ភ្នំ​នេះ​ដែល​មាន​កម្ពស់ ​៦៥ម៉ែត្រ ៕

ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក Angkor Aurora https://bit.ly/2Q3QWLc

Posted in បូជនីយដ្ឋាន | Leave a comment

ព្រះរាជ​ជីវ​ប្រវត្តិ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះមហា​សុមេធាធិបតី ជួន ណាត

សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

រៀបរៀង​ដោយ​ព្រះ​មុនីកោសល សូរ ហាយ តាម​ឯកសារ​ខ្លះ​របស់​ព្រះឃោសធម្ម ប៉ុណ្យ សុម្ភោជ និង​លោក​ទ្រិញ វ៉ាញ ១៩៧០ (ចម្លង​ចេញ​ពី​ទស្សនាវដ្ដី អក្សរសាស្ត្រ មនុស្សសាស្ត្រ របស់​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ) លេខ​ពិសេស ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩៨ និង​លេខ​ពិសេស ខែ​មករា កុម្ភៈ មីនា ឆ្នាំ​១៩៩៩។

ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​អាត្មា​ភាព ជា​សមាជិក​នៃ គណៈកម្មការ​ឃោសនា ដោយ​មាន​លោក​ទ្រិញ​ វ៉ាញ ជា​ប្រធាន​នៃ​គណៈកម្មការ អស់​លោក​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មការ​ទាំង​អស់​មាន​លោក លាង ហាប់អាន ជា​ដើម បាន​ផ្ទុក​ផ្ដាក់​នូវ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​រៀបរៀង​ព្រះរាជ​ជីវ​ប្រវត្តិ នៃ​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃ​រាជ​មក​លើ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​អាត្មាភាព ដូច​មាន​លិខិត​លេខ ៨៤៤ ព.ប ចុះ​ថ្ងៃ ទី​៧ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៦៩ ជា​លិខិត​លោក លាង ហាប់​អាន​ នាយក​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ដែល​តម្រូវ​មក​លើ​ខ្លួន​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​អត្មាភាពឲ្យ​ស្រាវជ្រាវ រៀបរៀង​ព្រះរាជ​ជីវ​ប្រវត្តិ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ​ជា​អម្ចាស់។

ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​អត្មាភាព សូម​ទទួល​ការ​នេះ​ដោយ​គោរព តាម​សមាន​ឆន្ទៈ​នៃ​គណៈកម្មការ។ ព្រះរាជ​ជីវប្រវត្តិ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ​នេះ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​អត្មាភាព​សូម​ចែក​ជា​បរិច្ឆេទ​១២ ដើម្បី​ឲ្យ​ងាយ​មើល​ចំណាំ​ក្នុង​បរិច្ឆេទ​មួយ​ៗ តាម​រយៈ​កាល​នៃ​ព្រះ​ជីវភាព​ ព្រះ​វីរយភាព និង​ព្រះ​ករណីយ​កិច្ច​នៃ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ ព្រម​ទាំង​ឲ្យ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​រៀបរៀង​វែកញែក​សេចក្ដី ដូច​ត​ទៅ​នេះ៖

បរិច្ឆេទ​១២​យ៉ាង

១. ជាតិ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ជាតិ
២. កុមារ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ភាព​នៅ​ជា​កុមារ
៣. បព្វជ្ជា​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​បព្វជ្ជា
៤. ឧបសម្បទាន​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ឧបសម្បទា
៥. បរិយត្តិ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ការ​សិក្សា
៦. បេសកកម្ម​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ការ​ទទួល​បម្រើ​កិច្ចការ
៧. ឋានន្តរ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ឋានន្តរ
៨. សមណ​សក្តិ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​សមណ​សក្តិ
៩. ឥស្សរិយ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ឥស្សរិយយស
១០. ពុទ្ធ​វុឌ្ឍិ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ការ​ធ្វើ​សេចក្ដី​ចម្រើន​ក្នុង​ផ្លូវ​លោក និង​ផ្លូវ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា
១១. ចរិត​លក្ខណៈ​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​លក្ខណៈ​នៃ ជីវិត​ប្រក្រតី
១២. ជីវិតា​វសាន​បរិច្ឆេទ៖ កំណត់​អំពី​ទី​បំផុត​នៃ ព្រះជន្មាយុ

(នៅ​មាន​ត)

ត​ទៅ​លេខ​ទី​២

View original post

Posted in ប្រវត្តិជនសំខាន់ | Leave a comment

ស្វែងយល់ពាក្យ «គំហិកគំហក»

«គំហិកគំហក» តាមអត្ថន័យ​ក្នុងវចនានុក្រមគឺ ស្រែក​សង្ឃក​ដាក់​ ។ បរិវារសព្ទ «គំហិក» អាច​គន្លាស់​បាន​ជា​ពាក្យ «គំហិក​អសុរោះ​ដោយ​សម្ដី​ប៉ះទង្គិច» គឺ «គំហក​អសុរោះ​ដោយ​ប៉ះទង្គិច» ។ តាម​អក្ខរាវិរុទ្ធ ពាក្យ «គំហិក» និង «ទង្គិច» ខុស​សំឡេង​គ្នា​ស្រឡះ ។ សូម​មេត្តា​យោង​តាម​សំឡេង​គ្រាម​ភាសា​វិញ គឺ​សំឡេង​អ្នក​ស្រុក ។

 

បរិវារសព្ទ​ខ្មែរ​ផ្សេងទៀត

Posted in វាក្យសព្ទខ្មែរ, អក្សរសាស្ត្រ | Leave a comment

ប្រាសាទធម្មនន្ទ និង ចៅសាយទេវតា

ប្រាសាទ​ធម្មនន្ទ​ មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​តាម​វង់តូច​ដោយ​ចេញ​ពី​អង្គរធំ តាម​ទ្វារជ័យ​ចម្ងាយ​ប្រហែល ៥០០​ម៉ែត្រ នៅ​ខាង​ជើង​ផ្លូវ ។ ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថាបនា​ឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្សទី​១១ និង ដើម​សតវត្សទី​១២ ដោយ​ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័ន​ទី២ (១១១៣-១១៥០) ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ដល់​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា ។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​រាង​ចតុកោណ មាន​ប្រាង្គ​បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាងកើត មាន​គូទឹក និង កំពែង​មាន​គោបុរៈ​ពីរ​នៅ​ខាង​កើត និង​ខាង​លិច ព្រម​ទាំង​មាន​បណ្ណាល័យ​មួយ​នៅ​ទិស​អាគ្នេយ៍ ។

ប្រាសាទ​ចៅសាយទេវតា គឺ​ជា​ប្រាសាទ​មួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ខាង​កើត​ប្រាសាទ​អង្គរធំ ទល់​មុខ​ប្រាសាទ​ធម្មនន្ទ ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១៧​គីឡូម៉ែត្រ ពី​ទីក្រុង​សៀមរាប ។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័ន​ទី២ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១១ និង ដើម​សតវត្ស​ទី​១២ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ដល់​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា ។ ប្រាសាទ​នេះ​ហាក់​ដូចជា​ឈរ​ជា​ដៃគូ​ជាមួយ​ប្រាសាទ​ធម្មនន្ទ ហើយ​ប្រាសាទ​ទាំង​ពីរ​នេះ​មាន​រូបរាង​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថែម​ទៀត​ផង ៕

ប្រភពៈ   ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក Angkor Aurora   https://bit.ly/2Q3QWLc

Posted in បូជនីយដ្ឋាន | Leave a comment

ការ​ប្រែប្រួល​របៀបរបបរស់នៅ និង​ទម្លាប់​នៃ​ការ​ចែករំលែក​របស់​ប្រជាជនខ្មែរ

សមាគម​និសិ្សត​ខ្មែរ​ប្រចាំ​រដ្ឋ​ឃ្វីនស្លែន

ដោយ ចៅ ស៊ិញ​ |

ជាទូទៅ សៀវភៅ ក្រាំង​គម្ពីរ​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​គឺ​ភាគច្រើន​បំផុត​និយាយរៀបរាប់តែ​​​អំពី​រជ្ជកាល​នៃ​មហាក្សត្រ​សោយរាជ្យ ព្រឹត្តិការណ៍​នានា​កើត​ឡើង​ក្នុង​គ្រួសារ​រាជវង្ស ការ​កសាងប្រាសាទ ​សំណង់​សាសនា និង​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង។ អត្ថបទ​ទាំងនោះ ខ្វះ​ព័ត៌មាន និយាយ​តិចតួច ឬ​មិន​បាន​យ​ក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ទៅ​លើ​ការ​ពណ៌នា​អំពី​កម្រិត​ជីវភាព និង​ការ​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជាជន​សាមញ្ញ ជា​អ្នក​ចូលរួម​ចំណែក​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទាំងនោះ​ផង​ទេ។ អត្ថបទ​ខាងក្រោម​នេះ អាច​ជា​ការ​ព្យាយាម​បំពេញ​ចន្លោះ​ប្រហោង​ផ្នែក​ចំណេះ​ដឹង​នេះ និង​សាកល្បង​រៀបរាប់​អំពី​របៀបរបប​រស់​នៅ​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ និង​ការ​ចែក​រំលែក​ជួយ​ទុក្ខ​ធុរៈ​គ្នា​ក្នុង​សហគមន៍ ក្នុង​អតីតកាល​និង​បច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​ការ​ចេះចាំ​ស្ដួចស្ដើង និង​បទពិសោធន៍រស់​នៅ​​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​អ្នកនិពន្ធ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ការ​សន្និដ្ឋាន​នានា​គឺ​ជា​មតិ​អត្តនោម័តិ ដោយ​ពុំ​បាន​ផ្អែក​លើ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​សិក្សា​ឬ​អង្កេត​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ​ឡើយ។

ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ប្រវត្តិ​តាម​ការ​កត់ត្រា​ជាង ២០០០​ឆ្នាំ មកហើយ ដែល​នៅ​ដំណាក់កាល​ខ្លះ មាន​ឥទ្ធិពល​គ្រប់គ្រង​លើ​ទឹកដី​មួយ​ផ្នែកធំ​នៃ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ទាំងមូល។ ប្រជាជន​ដែល​រស់​នៅ​លើ​ទឹកដី​មួយ​នេះ ភាគច្រើន​ជា​ជនជាតិខ្មែរ ជនជាតិ​ស្ថិតក្នុង​អំបូរ​ខ្មែរមន និង​ជនជាតិ​ចំណូលស្រុក​មួយ​ចំនួន​តូច។ ស្រូវ និង​ត្រី គឺ​ជា​អាហារ​ចម្បង​របស់​ប្រជាជន​ទូទៅ ដែល​អាច​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អំណោយ​ពី​ធម្មជាតិ។ ទន្លេ​មេគង្គ​ហូរកាត់​ចំកណ្ដាលប្រទេស​កម្ពុជា និង​បាន​នាំមក​ជាមួយ​នូវ​ដីល្បប់​មាន​ជីជាតិ​អំណោយ​ផល​ដល់​ការ​ធ្វើស្រែចម្ការ។ ស្ទឹងទន្លេ​បឹងបួរ​ក៏​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ភោគផល​ត្រី​ដ៏សម្បូរបែប។ ប្រសិនបើ​គ្មាន​ចម្បាំង​រាំងជល់​ទេ ប្រជាជន​អាច​រស់​នៅ​ដោយ​ស្ងប់សុខ មាន​ម្ហូបអាហារ​គ្រប់គ្រាន់​ ក្នុង​ស្ថានភាព​អំណោយផល​ពី​ធម្មជាតិ​មួយ​នេះ។ ហេតុដូចនេះ​ហើយ បានជា ប្រជាជន​ខ្មែរ​ភាគច្រើន ​គឺ​រស់​នៅ​តាមលក្ខណៈ​សាមញ្ញ លក្ខណៈជនបទ ចំណាយ​ពេល​ភាគ​ច្រើន​តែ​ទៅលើ​ការងារ​ធ្វើ​ស្រែចម្ការ​ទាំង​ប្រុស​ទាំង​ស្រី ចាប់តាំង​ពី​សម័យអង្គរ​តរៀង​មក​ដល់​ប៉ុន្មាន​ទសវត្ស​មុន​នេះ​ បើ​តាមការ​កត់ត្រា​របស់​លោក ជីវ តាក្វាន់ ដែល​បាន​ចំណាយ​ពេល​ជិត​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​រាជធានី​យសោធបុរៈ ​នៅ​សតវត្ស​ទី​១៣ និង​កំណត់ត្រា​របស់​បារាំង ដែល​បាន​ចូល​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​សតវត្ស​ទី​១៩។

លោក ដេវីដ ឆែនល័រ បាន​កត់សម្គាល់អំពី​ជីវភាព​របស់​ប្រជាជនខ្មែរនៅ​សតវត្ស​ទី​១៩ ​​ក្នុង​សៀវភៅ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ថា លុយកាក់​ គឺមាន​ចាយ​តែ​ក្នុង​វាំង ឬ​ក្នុង​រាជធានី​ប៉ុណ្ណោះ ក្រៅ​ពីនេះ​គឺ​គេធ្វើ​ការ​ដោះដូរ​របស់របរ​គ្នា។ ក្រៅពីរាជធានី ប្រជាជន​​រស់នៅ​តាម​ភូមិ ៣ ប្រភេទ៖ ភូមិ​កំពង់ ភូមិកសិករ និង​ភូមិព្រៃ។ ភូមិកំពង់​ ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ​មាត់ទឹក​ដែល​អាច​ធ្វើ​នាវាចរ​បាន មាន​របង​ឬ​កំពែង​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ ជួនកាល​ជាទី​ដែល​ចៅហ្វាយ​ស្រុក និង​ជំនួយការ​ស្ថិត​នៅ។ ក្រៅ​ពីជនជាតិ​ខ្មែរ មាន​ជនជាតិ​ចិន ឬ​ខ្មែរ​កាត់ចិន ម៉ាឡេ និង​ចាម រស់​នៅ​ផងដែរ។ ភូមិ​កំពង់ មាន​ទំនាក់​ទំនង​ផ្ទាល់​ជាមួយ​ភូមិ​កំពង់​ដទៃទៀត​ដែល​​ស្ថិត​នៅ​ផ្លូវទឹក​ជាមួយ​គ្នា ជាមួយ​ភូមិ​កសិករ និង​មាន​ទំនាក់ទំនង​មិន​ផ្ទាល់​ជាមួយ​រាជធានី។ អ្នក​រស់នៅ​ភូមិ​កំពង់​យល់​ដឹង​ពីព្រឹត្តិការណ៍នានា​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​កន្លែងផ្សេង តាមរយៈ​ជំនួញ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ និងការនិយាយ​ត​គ្នា។ បច្ចុប្បន្ន ភូមិសាស្ត្រ​មាន​ឈ្មោះ​ «កំពង់» បន្សល់​នៅ​រាយ​ពាស​ពេញ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

ភូមិកសិករ ឬ​ភូមិ​ធ្វើស្រែ ជា​ភូមិ​ក្រីក្រ និង​មាន​ទំហំ​តូចជាង​ភូមិ​កំពង់។ ភូមិ​កសិករ​មាន​ចំនួន​ច្រើន ស្ថិត​នៅ​ព័ទ្ធ​ភូមិកំពង់​រាង​ដូច​អក្សរ C។ អ្នក​រស់​នៅ​ស្ទើរ​តែ​ទាំងអស់​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ មាន​ផ្ទះ​ស្ថិត​នៅ​ដាច់ៗ​ពីគ្នា ឬ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​ជុំវិញ​វត្ត​អារាម ស្ទឹង និង​ស្រះ​ទឹក​រួម។ ភូមិ​កសិករ​ជា​កន្លែង​ដែល​មន្ត្រី​ចុះ​ទៅ​កែនពល ឬ​ទារ​ពន្ធ​​ស្រូវ និង​ជា​កន្លែង​ដែល​អ្នក​កំពង់​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​តាម​វត្តអារាម។ ភូមិ​កសិករ​ប្ដូរ​​ស្រូវ និង​ផលិតផល​ព្រៃឈើ ជា​លោហៈធាតុ ក្រណាត់ និង​អំបិល ជាមួយ​ភូមិ​កំពង់។

ភូមិព្រៃ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ដាច់​ពី​គេឯង។ អ្នក​រស់​នៅ​ភូមិ​ព្រៃ​មិន​ចេះ​អក្សរ និង​មិន​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ទេ។ ពួក​គេ​និយាយ​ភាសា​ផ្សេងៗ​ដែល​ស្រដៀង​នឹង​ភាសាខ្មែរ ហើយ​ពួកគេ​មិនមាន​ភក្ដីភាព (ឬមិន​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​) ជាមួយ​ភូមិ​កំពង់ និង​រាជធានី​ទេ លុះត្រា​តែ​ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ។ ភូមិព្រៃ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជា​មួយ​ភូមិ​ព្រៃ​ផ្សេងទៀត​ដែល​និយាយ​ភាសា​ដូចគ្នា។ ភូមិ​ព្រៃ​តែង​ទទួលរង​នូវ​​ការ​លុកលុយ​ដើម្បី​ចាប់​ធ្វើ​ជា​ទាសករ ឬ​ដើម្បី​ទាញ​យក​ផល​ប្រយោជន៍ ព្រោះថា​អ្នកភូមិ​ស្ទាត់​ជំនាញ​ខាង​ប្រមូលផល​ព្រៃ​ឈើ​ដែល​មាន​តម្លៃ​សម្រាប់​បញ្ជូន​ទៅ​រាជធានី និង​នាំ​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។

រចនាសម្ព័ន្ធ​រស់​នៅ​ដូច​ខាងលើនេះ ឃើញ​មាន​ស្ថិត​នៅ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ ​ដោយមាន​ការ​ប្រែប្រួល​ខ្លះ ដែលក្នុង​នោះ​​ភូមិ​កំពង់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ទីប្រជុំជន ដោយ​ព័ន្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​ភូមិ​កសិករ​ដដែល ហើយ​ភូមិព្រៃ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​នៅ​សល់​តែ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃភ្នំ​ដាច់​ស្រយាល​ប៉ុណ្ណោះ និង​កំពុង​ទទួល​ការ​រុករាន​តាម​បែប​សម័យ​ថ្មី។ ដូចនេះ ឃើញថា ភូមិ​កសិករ​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ភាគច្រើន​រស់​នៅ ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ តាម​បែប​ប្រពៃណី ដោយ​ប្រើ​កម្លាំង​សត្វ​អូសទាញ…

View original post 218 more words

Posted in អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

ហូបបាយស្រូវខ្ចីមានប្រយោជន៍ឬទេ?

សមាគម​និសិ្សត​ខ្មែរ​ប្រចាំ​រដ្ឋ​ឃ្វីនស្លែន

ដោយ ចៅ ស៊ិញ |

លោកអ្នកអាន​ត្រូវហើយ មិនច្រឡំ​ទេ «ស្រូវខ្ចី» មិន​មែន «ស្រូវថ្មី» ទេ ។

ជាទូទៅ ស្រូវ​ទុំ​អាច​ប្រមូលផល​បាន​នៅចន្លោះ​ពី ៣០ ទៅ ៣៥ ថ្ងៃ បន្ទាប់​ពី​ចេញ​ផ្កា។ ការ​ប្រមូលផល​នៅ​ចន្លោះ​ពេល​នេះ​នឹង​ទទួល​បាន​ផល​ក្នុង​បរិមាណ​ច្រើន បាត់បង់​តិច និងទទួល​បាន​គុណភាព​បាយ​អង្ករ​ស​ដែល​គេ​និយម​ជាទូទៅ។ ប្រសិនបើ​ប្រមូលផល​មុន​ ឬ​ក្រោយ​រយៈពេល​​នេះ នឹង​ទទួល​បាន​ផល​តិច​ជាង ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ស្រូវ​មិន​ទាន់​ដាក់​គ្រាប់​ពេលលេញ​ល្អ និង ​ស្រូវ​ទុំញោស​នាំឲ្យ​បាត់បង់​ច្រើន​នៅ​ពេល​ច្រូតកាត់ ហើយ​អង្ករ​បាក់ច្រើន​នៅ​ពេល​កិន។ ប្រជាជន​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី មាន​ទម្លាប់​ច្រូត​ស្រូវ​ខ្ចី​ឬ​ស្រូវ​មិន​ទាន់ទុំ​ដែរ ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​ដើម្បី​យក​មក​ដាំ​បាយបរិភោគ​ទេ គឺ​យក​មក​ធ្វើ​លាជ ដាល់​អំបុក ​ធ្វើ​ជា​បង្អែម ឬចំណី​ចំណុក​ផ្សេងៗ។ ចុះ​បើ​យើង​យក​អង្ករ​ស្រូវ​ខ្ចី​មកដាំ​បាយ​​បរិភោគ​យ៉ាង​ម៉េច​ដែរ? មាន​ប្រយោជន៍​ឬ​ទេ?

ក្នុង​ពេល​កំពុង​ដាក់គ្រាប់​បន្ទាប់​ពី​ចេញ​ផ្កា គ្រាប់ស្រូវ​ខ្ចី​មាន​ពណ៌​បៃតង ហើយ​​វិវត្តប្រែពណ៌​​បន្តិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជាពណ៌​គ្រាប់​អង្ករ​នៅ​ពេល​ទុំ​តាមប្រភេទ​​ពូជ​ស្រូវ​នីមួយៗ (រូបទី១)។ ក្នុង​អំឡុងពេល​ស្រូវ​កំពុង​ដាក់​គ្រាប់ សារធាតុ​រ៉ែ វីតាមីន និង​សារធាតុ​ចិញ្ចឹមមួយ​ចំនួន​មាន​បរិមាណ​កើន​ឡើង និង​សារធាតុ​មួយចំនួន​ទៀត មាន​បរិមាណ​ថយ​ចុះ ទៅ​តាម​អាយុកាល​របស់​គ្រាប់​ស្រូវ ។ ជាក់ស្ដែង បរិមាណ​ប៉ូតាស្យ៉ូម កាល់ស្យ៉ូម និង​វីតាមីន​សេ គឺ​មាន​ច្រើន​​នៅ​ពេល​កំពុង​ដាក់គ្រាប់​បើប្រៀប​នឹង​ពេល​ស្រូវ​ទុំ។ ចាប់​ពី​ ១៥ ថ្ងៃ ដល់ ៤០ ថ្ងៃក្រោយ​​ចេញ​ផ្កា បរិមាណ​ប៉ូតាស្យ៉ូម​ថយ​ចុះ​ប្រមាណ ៨៤-១២៤ ម.ក្រ/១០០​ក្រ ហើយ​បរិមាណ​កាល់ស្យ៉ូម​ថយ​ប្រមាណ ៤-៩ ម.ក្រ/១០០​ក្រ។ បរិមាណជាតិ​ស្ករ វីតាមីន B2, B3 និង B6 ឃើញ​មាន​ច្រើន​បំផុត​នៅ​ពេល​គ្រាប់ស្រូវ​មាន​អាយុ ១៥ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ចេញ​ផ្កា។ បរិមាណ​វីតាមីន​សេ និង​បេតាការ៉ូទីន ធ្លាក់ចុះ​ពី ១៥ ​ថ្ងៃ ទៅ ២៥ ថ្ងៃ ក្រោយ​ចេញ​ផ្កា ហើយ​គេ​រក​មិន​ឃើញ​សារធាតុ​ទាំង២​នេះ​នៅ​ពេល​ស្រូវ​ទុំ​ទេ។ ចំណែកឯសារធាតុ​អង់ទីអុកស៊ីដង់​ក៏​សង្កេត​ឃើញ​មាន​បរិមាណ​ច្រើន​នៅ​ពេល​ស្រូវ​កំពុង​ដាក់​គ្រាប់​ផង​ដែរ។ ស្រូវខ្ចី​ដែល​សមស្រប​សម្រាប់​ច្រូតកាត់ និង​កិន​ជា​អង្ករ​បាន គឺ​ចាប់​ពី​អាយុ ១៥ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ចេញ​ផ្កា។ រយៈពេល​ដែល​ប្រមូល​ផល​ដើម្បី​ទទួល​បាន​បរិមាណជា​ទម្ងន់​​គ្រាប់​ខ្ចីពណ៌​បៃតង​ច្រើន​បំផុត​គឺ​ពី ២០ ទៅ ២៥ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ចេញ​ផ្កា ដែល​បរិមាណ​នេះ​ស្មើ​នឹង​ប្រមាណ​​ពាក់​កណ្ដាល​​នៃ​ទម្ងន់​​ស្រូវ​បើ​ច្រូត​នៅ​ពេល​ទុំ​។

រូប ១. ការវិវត្តរបស់គ្រាប់ស្រូវចាប់ពី ១៥ ថ្ងៃ ដល់ ៣៥ ថ្ងៃ ក្រោយចេញផ្កា

តាម​ការ​សិក្សា​មួយ​លើ​ស្រូវ​ចំនួន ៨ ពូជ បាន​បង្ហាញ​ថា បាយ​អង្ករសម្រូប​ស្រូវ​ខ្ចី​ដែល​ប្រមូល​ផល​ពេល​មាន​អាយុ​ប្រមាណ ២០ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ចេញ​ផ្កា ​មាន​ភាព​រឹង​ខ្ពស់​​ជាងបាយ​​អង្ករ​សម្រូប​ស្រូវ​ទុំ ១៥ ញូតុន ពោល​គឺ​បាយ​ស្រូវ​ខ្ចី​ទន់​ជាង​បាយ​ស្រូវ​ទុំ ប្រមាណ ៤៦%។ រីឯ​ការ​សិក្សា​មួយ​ទៀត រកឃើញ​ថា បាយអង្ករស​​ស្រូវ​ខ្ចី​ដែល​ប្រមូល​ផល ១០​ ថ្ងៃ​មុន​ពេល​ទុំ ឆ្ងាញ់​និង​មាន​រស​ផ្អែម​ជាង​បាយ​ស្រូវ​ទុំ ហើយ​អាច​រក្សាទុក​បាន​យូរ​ជាង​បន្ទាប់​ពី​ដាំ។ គុណភាព​បាយ​ស្រូវ​ខ្ចី​ក្នុង​ការ​សិក្សា​នេះ ​គឺ​ស្ថិត​នៅ​​ដដែល​មិន​ប្រែប្រួល​បន្ទាប់​ពីរក្សាទុក​នៅ​សីតុណ្ហភាព ២៥ អង្សាសេ ក្នុង​រយៈពេល ២៤ ម៉ោង។ ប៉ុន្តែ​ទោះ​ជាយ៉ាងណា​ក៏​ដោយ អង្ករស្រូវ​ខ្ចី ពេល​ដាំជាបាយ​មិន​សូវ​រីក និង​ចំណាយ​ពេល​ដាំ​យូរ​ជាង​អង្ករ​ស្រូវ​ទុំ (រូបទី​២)។

រូប ២. បាយអង្ករសម្រូបស្រូវខ្ចី១៥ថ្ងៃក្រោយចេញផ្កា និងបាយសស្រូវចាស់

សរុបមក ការបរិភោគ​ស្រូវ​ខ្ចី​គឺ​មាន​ប្រយោជន៍ បើទោះបី​ជា​ស្រូវខ្ចី​អាច​ប្រមូលផល​បាន​តិច​ជាង ប៉ុន្តែ​គេ​អាច​ប្រមូលផល​បាន​លឿន​ជាង​ស្រូវទុំ​ប្រមាណ ១៥-២០ ថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងទៀត បាយស្រូវ​ខ្ចី​មាន​ភាព​ទន់ជាង មាន​រសជាតិ…

View original post 3 more words

Posted in អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

សួស្ដីឆ្នាំថ្មី ឆ្នាំជូត ព.ស ២៥៦៤ គ.ស ២០២០

Image | Posted on by | Leave a comment

បុណ្យ​​ចូល​​ឆ្នាំ​​ថ្មី​​ប្រពៃណី​​ខ្មែរ (ផ្សាយឡើងវិញ)

Chouk Khmer

ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង​ពី​ដើម​គឺ​ចាប់​ពី​ត្រឹម​សម័យ​នគរធំ​ឡើង​ទៅ​ (មុន​សម័យ​ក្រុង​នគរធំ) ជនជាតិ​ខ្មែរ​យើង​និយម​ប្រើ ​ចន្ទគតិជា​សំខាន់ ទើប​កំណត់​លេខ​រៀង​យក​ខែ​មិគសិរ ជា​ខែ​ទី​១​នៃ​ការ​ចូល​ឆ្នាំថ្មី រីឯ​ខែ​កត្តិក​ ជា​ខែ​១២​នៃ​ការ​បញ្ចប់​ឆ្នាំ ។ ​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​ខែ​មិគសិរ​នេះ​ក៏​មាន​ចែង​សេចក្ដី​កត់​ហេតុ​របស់​ អ្នកប្រាជ្ញ​ចិន​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ ជីវ តាក្វាន់ ដែល​បាន​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​នា​គ្រិស្ត​សករាជ​១២៩៥​នោះ​ដែរ ។ លុះ​ក្រោយ​មក ប្រហែល​ពី​ពេល​ក្រោយ​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​ប្រើ​ចុល្លសករាជ​មក​ ទើប​ខ្មែរ​យើង​និយម​ប្រើ​សុរិយគតិ ជា​សំខាន់​វិញ​ ហើយ​បាន​កំណត់​ចូល​ឆ្នាំ​នៅ​ខែ​ចេត្រ​ ជាដើម​ឆ្នាំ​ជាប់​រហូត​មក​តាម​កំណត់​ព្រះអាទិត្យ​ចរ​ចូល​កាន់​មេសា​រាសី ក្នុង​រដូវ​ក្ដៅ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ជាប់​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ ។ ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​រមែង​ចំ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​១៣​ ខែមេសា​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ក៏​ប៉ុន្តែ​យូរៗ​ម្ដង​ប៉ះ​ចំ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​មេសា​ដែរ ។​មហាសង្ក្រាន្ត​ដែល​ប្រើ​គន់គូរ​តាម​សុរិយគតិ មាន​ឈ្មោះ​ថា​ សាមញ្ញ​សង្ក្រាន្ត​ គឺ​ព្រះ​អាទិត្យ​ដើរ​ចំ​ត្រង់​ពី​លើ​ក្បាល​ជា​សង្ក្រាន្ត ។ រីឯ​មហាសង្ក្រាន្ត​ដែល​ប្រើ​គន់គូរ​តាម​ចន្ទគតិ ឈ្មោះ​ថា អាយន្ត​សង្ក្រាន្ត គឺ​ព្រះអាទិត្យ​ដើរ​បញ្ឆៀង មិន​ចំ​ពី​លើ​ក្បាល ។ គេ​នៅ​ប្រើ​ចន្ទគតិ​អែប​ជាប់​នឹង​សុរិយគតិ​មិន​អាច​លប់​ចោល​បាន ព្រោះ​ចន្ទគតិ​មាន​ជាប់​ទំនាក់​ទំនង​នឹង​ពុទ្ធ​ប្បញ្ញត្តិ​ជាដើម ។​ កាលណា​ព្រះ​ចន្ទ​ និង​ព្រះអាទិត្យ​ដើរ​ឃ្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​គ្នា​ល្មម​បូក​គ្នា​ទៅ​បាន​មួយ​ខែ ត្រូវ​គិត​តាម​សុរិយាត្រា គឺ​គិត​បន្ថែម​១​ខែ​ទៅ​ក្នុង​ចន្ទគតិ ដើម្បី​ឲ្យ​ស្មើនឹង​ថ្ងៃ​ក្នុង​សុរិយគតិ ដែល​ហៅ​ថា​ «លើក​អធិកមាស» គឺ​បន្ថែម​មួយ​ខែ​ទៅ​ក្នុង​ចន្ទគតិ​ដើម្បី​ឲ្យ​ទៅ​ជាមួយ​ឆ្នាំ​មាន​១៣​ ខែ ។ ដូច្នេះ​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​តាម​ចន្ទគតិ​មិន​ទៀង​ថា​ចូល​ថ្ងៃ​ណា​ពិតប្រាកដ​ទេ ជួន​ក៏​ចូល​ក្នុង​វេលា​ខ្នើត​ជួន​ក៏​ចូល​ក្នុង​វេលា​រនោច ក្នុង​រវាង​មួយ​ខែ គឺ​មិន​មុន​ថ្ងៃ​៤​កើត​ខែ​ចេត្រ និង​ក៏​មិន​ក្រោយ​​ថ្ងៃ​៤​កើត​ខែ​ពិសាខ ។ ហេតុនេះ​ហើយ​បាន​ជា​សង្ក្រាន្ត​ខ្លះ​ត្រូវ​លើក​អធិកមាស​ដល់​ខែ​ពិសាខ ។

បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​ជា​បុណ្យ​មាន​សារៈសំខាន់​គួរ​ ឲ្យ​សប្បាយ​រីករាយ​ និង​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​ចិត្ត​ជាង​គេ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ ។​ ប្រជាពលរដ្ឋ​គ្រប់​ជាន់​ថ្នាក់​ចំណាយ​ប្រាក់​កាស ទិញ​របស់​របរ​ពោរ​ពាស​ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​ឲ្យ​បាន​ ត្រឹម​ត្រូវ ។ គេ​បោស​សម្អាត​គេហដ្ឋាន​យ៉ាង​ស្អាត ។ តាក់​តែង​ផ្កា​ភ្ញី​ចម្រុះ​ពណ្ណ​នៅ​ក្នុង​គេហដ្ឋាន និង​តាម​បង្អួច​ហាង​ទាំងឡាយ ។

ក្នុង​មហា​សំការសូត្រ មាន​រឿង​សំខាន់​មួយ​ទាក់ទង​នឹង​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​ ឬ​បុណ្យ​មហាសង្ក្រាន្ត​នេះ​ថា ៖

«ក្នុង​កាល​ដើម​នៃ​ភទ្ទកប្ប​នេះ មាន​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ ធម្មបាល​ ជា​បុត្រ​សេដ្ឋី​ រស់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​មួយ ជា​អ្នក​មាន​ចំណេះវិជ្ជា​ដ៏​វិសេស (បញ្ញា​ឯក) មាន​ចិត្ត​សប្បុរស រៀន​ចេះ​ចប់​ត្រៃវេទ​តាំងពី​អាយុ​បាន​៧​ឆ្នាំ ។ សេដ្ឋី​បិតា​សាង​ប្រាសាទ​ឲ្យ​នៅ​ទៀប​នឹង​ដើម​ជ្រៃ​មួយ​ធំ ប្រប​ឆ្នេរ​ទន្លេ​ដែល​ជាទី​អាស្រ័យ​នៅ​នៃ​បក្សា​បក្សី​ទាំងឡាយ ។ ធម្មបាល​កុមារ​នោះ បាន​ចេះ​ទាំង​ភាសា​បក្សា​បក្សី​ទាំងពួង​ផង និង​អាច​ដឹង​នូវ​សំឡេង​ឃ្មុំ ។ លុះ​ក្រោយ​មក​ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​អាចារ្យ​សម្ដែង​មង្គល​ផ្សេងៗ​ដល់​មនុស្ស​ ទាំងពួង ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​នាំ​គ្នា​គោរព​បូជា និង​សរសើរ​ចំពោះ​កុមារ​នោះ រួច​ហើយ​កិត្តិសព្ទ​របស់​កុមារ​ក៏​បាន​ល្បី​សុះសាយ រហូត​ឮ​ទៅ​ដល់​ជន​ចម្លែក​ម្នាក់​ទៀត ដែល​ជា​អាទិទេព​ដ៏​មាន​ឫទ្ធិ​អំណាច​ខ្លាំង​ពូកែ​នៅ​ឯ​ឋានសួគ៌ ។ គ្រានោះ មនុស្សលោក​រមែង​គោរព​ដល់ កបិល​មហាព្រហ្ម មួយ​អង្គ​ទៀត ចាត់​ទុកជា​អ្នក​ពូកែ​សម្ដែង​នូវ​មង្គល​ផ្សេងៗ​ដល់​មនុស្ស​ទាំងពួង ។ កបិល​មហាព្រហ្ម គឺជា​អាទិទេព​មាន​ព្រះ​ភ័ក្ត្រ​បួន ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ទិស​ទាំង​បួន​ក្នុង​ពេល​តែ​មួយ និង​ជា​អាទិទេព​មាន​តុច្ឆភាព ឬ​ជា​ស្ដេច​សូរ្យគ្រាស ។ ព្រះអង្គ​មិន​អាច​ទប់​ព្រះទ័យ​បាន​កាលបើ​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា មាន​នរណា​ម្នាក់​មាន​ប្រាជ្ញា​វៃឆ្លាត​ និង​មាន​ចិត្ត​សប្បុរស​ដែល​គេ​គោរព​រាប់​អាន​ច្រើន ។ ទោះបីជា​យ៉ាង​ណា ក៏​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជ្រាប​ច្បាស់​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំងនោះ​ចាប់ផ្ដើម​ជឿ​លើ​ធម្មបាល​កុមារ​កាន់តែ​ច្រើន​ឡើង​លើស​ ពី​ព្រះ​អង្គ ។ រឿង​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​មិន​សព្វព្រះទ័យ​ទាល់តែ​សោះ និង​មិន​អាច​អនុគ្រោះ​បាន​សោះ​ឡើយ ។ ថ្ងៃមួយ កបិល​មហា​ព្រហ្ម យាងចុះ​អំពី​ស្ថានសួគ៌…

View original post 829 more words

Posted in អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

ភូមិ​កំពង់ឃ្លាំង

កំពង់ឃ្លាំង​គឺ​ជា​ភូមិឋាន​ធម្មជាតិ​ដ៏​ធំ​មួយ ដែល​នៅ​ជាប់​តំបន់​បឹងទន្លេសាប គ្រប​ដណ្ដប់​ទៅ​ដោយ​ផ្ទៃទឹក ដែលមាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល​ជា ៥០​គីឡូម៉ែត្រ​ ពីក្រុង​សៀមរាប ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ភូមិ​បណ្ដែត​ទឹក​មួយ​នេះ មិន​ត្រឹមតែ​ជា​តំបន់​នេសាទ​ដ៏​សំខាន់​នោះ​ទេ ថែម​ទាំង​ជា​សមាគមន៍​ទេសចរណ៍​មួយ ដែល​មាន​សម្រស់​ស្រស់​ស្អាត និង​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​យ៉ាង​ច្រើន​ផង​ដែរ ជា​ពិសេស​នៅ​រដូវវស្សា ។ បើ​គេ​ក្រឡែក​មើល​ផ្ទះ​របស់​ប្រជាជន​នៅ​តំបន់​នោះ​វិញ គឺ​មាន ២​សណ្ឋាន ៖ ផ្ទះ​សង់​ខ្ពស់ៗ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ ដើម្បី​ការពារ​ការ​កើន​ឡើង​នៃ​ទឹក​បឹង​ទន្លេសាប និង​ផ្ទះ​បណ្ដែត​ទឹក​ស្ថិត​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​មាត់​ទន្លេ ។ ប្រជាជន​ដែល​រស់នៅ​តំបន់​នោះ​ភាគ​ច្រើន គឺ​ប្រកប​របរ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​តាម​រយៈ​ការនេសាទ និង​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ ។ សម្រាប់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទាំងអស់ ដែល​មាន​បំណង​ចង់​ទៅ​ទស្សនា​សមាគមន៍​ទេសចរណ៍​មួយ​នេះ អាច​រីករាយ​ជាមួយ​ការ​ជិះ​កាណូត ទៅ​ទស្សនា​បឹង​ទន្លេសាប ឬ​ជិះ​ទូកចែវ​តូចៗ​ទស្សនា​ទេសភាព​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​លិច​ទឹក រួមទាំង​អាច​ដើរ​កម្សាន្ត​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ដើម្បី​មើល​ពី​ជីវភាព​ការ​រស់​នៅ​របស់​ប្រជាជន​បាន​ថែម​ទៀត​ផង ។

ប្រភពៈ ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក Angkor Aurora https://bit.ly/2Q3QWLc

Posted in កំសាន្ត, អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

តើជំងឺ​កូវីដ​១៩ ឆ្លង​ពី​សត្វ​ ឬ ​បង្កើត​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ពិសោធន៍ ?

ជំងឺ​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​វីរ៉ុស​កូរ៉ូណា​ថ្មី ឬ​ កូវីដ​១៩ បាន​ផ្ទុះ​ដំបូង​ឡើយ​នៅ​ក្រុង​វូហាន ខេត្ត​ហ៊ូប៉ី ប្រទេស​ចិន និង​បាន​ឆ្លង​រាលដាល​ទៅទូទាំង​ពិភពលោក ។ គិត​មក​ត្រឹម​ថ្ងៃទី​២ ខែមសា ឆ្នាំ​២០២០ កូវីដ​១៩​បាន​ចម្លងដល់​មនុស្ស​​សរុប​ជាង ៩០​ម៉ឺន​នាក់ និង​បណ្ដាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ស្លាប់​ជិត ៥​ម៉ឺន​នាក់ ។ ស្ថិតក្នុង​ស្ថានការណ៍​រាលដាល​ដ៏ខ្លាំងក្លា​​នេះ មាន​ទស្សនៈ​លើក​ឡើង​ពី​ឧបាយកល​ដែល​ថា កូវីដ​១៩ ត្រូវ​បាន​គេ​បង្កើត​ឡើង​នៅ​មន្ទីរ​ពិសោធន៍ ក្នុង​គោលបំណង​ជម្រុះ​សម្អាត​ចំនួន​ប្រជាជន​ពិភពលោក ធ្វើ​វិទ្ធំសនា​សេដ្ឋកិច្ច និង​បំផ្លាញ​អរិយធម៌​លោកខាងលិច ជាដើម ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​មជ្ឈដ្ឋាន​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រវិញ គេ​មាន​ភស្តុតាង​ច្បាស់លាស់​ដែល​ថា កូវីដ​១៩ គឺ​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​សត្វ គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​បង្កើត​វា​ទេ ។

ខាងជំរុំដែល​យល់ថា​​​កូវីដ​១៩​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​មន្ទីរពិសោធន៍ រួមមានក្រុម​​អ្នកលេង​បណ្ដាញ​សង្គម អ្នកនយោបាយ និង​សារព័ត៌មាន​អភិរក្ស​និយម ដែល​ក្នុង​នោះ​ចែក​ជា ២ ក្រុម គឺ​ក្រុម​លោក​ខាងលិច (អាមេរិក អឺរ៉ុប អូស្ត្រាលី …) និង​ក្រុម​លោក​ខាងកើត (ចិន រុស្សី អ៊ីរ៉ង់ …) ។ ក្រុមអភិរក្ស​និយមលោក​ខាងលិច រួម​ទាំង​ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​ផង បាន​ចោទ​ថា កូវីដ​១៩ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ពិសោធន៍នៃ​វិទ្យាស្ថាន​វីរ៉ុសវិទ្យា​ក្រុង​វូហាន និង​ត្រូវ​បាន​លេចធ្លាយដោយ​ចៃដន្យ ឬ​បញ្ចេញ​មក​ខាងក្រៅ​ដោយ​ចេតនា ។ គោលបំណង​ដែល​ចិន​បញ្ចេញ​កូវីដ​១៩ គឺ​ដើម្បី​បំផ្លាញ​និង​គ្រប់គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក ក្នុង​នោះ​​មាន​អ្នក​លើក​ឡើង​​ថា ដោយ​សារ​ចិន​មិន​អាច​ប្រកួត​ប្រជែង​ឈ្នះ​អាមេរិក​ទើប​ព្យាយាម​កម្ទេស​អាមេរិក​តាម​ការ​វាយប្រហារ​អាវុធ​ជីវសាស្ត្រ (មេរោគ) រហូតមាន​​អ្នក​ខ្លះ​និយាយ​ដល់​ថា ដើម្បី​សម្លាប់​ប្រធានាធិបតី​ ដូណាល់ ត្រាំ ទៅ​ទៀត ។ គេគិត​ថា ចិន​ប្រាកដ​ជា​មាន​ថ្នាំ​ព្យាបាល​នៅ​ក្នុង​ដៃ​ជា​ស្រេច ​មុន​នឹង​បញ្ចេញ​កូវីដ​១៩ ។ សំណួរ​ដែល​គេ​ចោទ​សួរ​ជា​ទូទៅ​គឺ​ថា​ ហេតុ​អ្វី​កូវីដ​១៩​មិន​រាលដាល​ខ្លាំង​ដល់​ក្រុង​ប៉េកាំង ក្រុង​សៀងហៃ និង​បណ្ដា​ក្រុងធំៗ​​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ចិន? ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ក្រុង​វូហាន​​គ្រប់គ្រង​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​បាន​ឆាប់​រហ័ស ខណៈ​ដែល​នៅ​ទូទាំង​ពិភព​លោក​កំពុង​រងគ្រោះ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ? នេះ​គឺ​ជា​ល្បិចកល​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​ចិន ដើម្បី​កើប​លុយ​ពី​ការលក់​ថ្នាំ​ព្យាលបាល​កូវីដ​១៩ និង​លក់​សម្ភារៈ​ពេទ្យ ទៅ​ឲ្យ​ប្រទេស​ដទៃ​ដែល​កំពុង​រងគ្រោះ ព្រោះ​ថា​វិស័យឧស្សាហកម្ម​ផលិត​របស់​ចិន​ប៉ះពាល់​តិចតួច​បំផុត ខណៈ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​បណ្ដា​ប្រទេស​ក្នុង​លោក​គាំង​លែងដំណើរការ ។ លើស​ពីនេះ ចិន​ក៏​កំពុង​តែ​ទិញ​ភាគហ៊ុន​ដែល​កំពុង​ធ្លាក់ចុះ​នៅ​ជុំវិញ​ពិភពលោក ។ នៅពេល​វិបត្តិ​កូវីដ​១៩​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់ ចិន​នឹង​គ្រប់គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក​ទាំងមូល ។​ ភស្តុតាង​ជាក់​ស្ដែង​មួយ​ទៀត​គឺថា​ប្រទេស​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​របស់​ចិន មាន​ប្រទេស​រុស្សី និង​កូរ៉េ​ខាងជើង​ជាដើម មិន​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ពី​កូវីដ​១៩ ទេ ។

ចំណែក​ប្រទេស​ចិន និង​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​បាន​ចោទតប​វិញ​​ថា កូវីដ​១៩​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​មន្ទីរពិសោធន៍ Fort Detrick ស្ថិតក្នុង​រដ្ឋ Maryland របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​ត្រូវ​បាន​ពង្រាយ​នៅ​ក្រុង​វូហាន ដោយ​ទាហាន​អាមេរិក​ដែល​បាន​ទៅ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ទីនោះ​មុន​ពេល​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​ផ្ទុះ​ឡើង ។ ករណី​កូវីដ​១៩​ផ្ទុះ​ឡើង​ខ្លាំង​នៅ​អ៊ីរ៉ង់ក៏​ជា​ស្នាដៃ​របស់​​អាមេរិកផងដែរ ។ កាល​ជំនាន់​សហភាព​សូវៀត ក៏​ធ្លាប់​ចោទ​អាមេរិក​ថា​អ្នក​បង្កើត​ជំងឺ​អេដស៍​ផង​ដែរ ។

អាមេរិក​ចោទ​ចិន ចិន​ចោទ​អាមេរិក និង​ម្ខាងៗព្យាយាម​តែ​រៀងៗខ្លួន​​យកតួលេខ ឬ​​របាយការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​ដែល​មិន​ទាន់​បោះពុម្ព​ជា​ផ្លូវការ ឬ​មិន​មាន​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​​មក​អះអាង ។ ក្នុង​នោះ​មាន​របាយការណ៍​មួយ ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ថា គេបាន​រក​ឃើញ​បំណែក​ DNA មេរោគ​អេដស៍​នៅ​ក្នុង​ DNA របស់​កូវីដ​១៩ ដែល​អាច​បញ្ជាក់ថា កូវីដ​១៩​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្កើត​ឡើង ។ ប៉ុន្តែ​ម្ចាស់​អត្ថបទ ក្រោយ​មក​បាន​ដក​របាយការណ៍​​របស់​ខ្លួន​មិន​បោះពុម្ពផ្សាយ​វិញ​ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​រិះគន់ថា​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ទិន្នន័យ​ខុស ប៉ុន្តែ​អ្នក​ជឿលើឧបាយកល​សម្ងាត់ រួម​ទាំងសមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​របស់​អាមេរិក​ម្នាក់​ផង នៅ​តែ​ចាត់ទុក​​របាយការណ៍​នោះ​ថា​ជា​របាយការណ៍​ត្រឹមត្រូវ​ដដែល ។

បើ​តាម​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ចិត្តសាស្ត្រ ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាម​ទាំងនេះ​មិន​អាច​លុប​បំបាត់​បាន​ទេ ព្រោះ​អ្នក​ដែល​ជឿ​គឺ​ជឿ​ស៊ប់​តែ​ម្ដង សូម្បី​ខាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​មាន​ហេតុ​ផល​ច្បាស់លាស់​មក​បញ្ជាក់ថា​មិន​ពិត​​ក៏​ដោយ ។ ហើយ​អ្នក​ដែល​ព្យាយាម​ពន្យល់​ថា ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាមទាំង​នោះ​មិន​ពិត នឹង​ត្រូវ​គេ​ចោទ​ថា​បាន​ស៊ុមគ្រលុំ​ជួយ​បិទបាំង​ឲ្យ​ក្រុម​អ្នក​រៀប​ឧបាយកល​បញ្ចេញ​កូវីដ​១៩​មិន​ខាន ។

អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​បាន​ព្យាករ​ជាមុន​ថា នឹង​មាន​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​កើត​ឡើង បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ផ្ទុះ​ឡើង​នូវ​ជំងឺ​សា (SARS) កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០២ ដែល​កាលណោះ​គេ​រក​ឃើញ​ថា វា​មាន​ប្រភព​ពី​សត្វ​ប្រចៀវ ។ ចរិក​លក្ខណៈ​ដែល​មេរោគ​កូវីដ​១៩​​ឆ្លងចូល​ទៅ​ក្នុង​កោសិកា​របស់​មនុស្ស​ ​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អាច​សន្និដ្ឋាន​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់​ថា កូវីដ​១៩គឺ​កើត​ឡើង​តាម​ធម្មជាតិ ដោយ​គ្មាន​ការ​ច្នៃបម្លែង​ពីសំណាក់​​មនុស្ស​ឡើយ ។ DNA របស់​កូវីដ​១៩ គឺ​ស្រដៀង​គ្នា​ទៅ​នឹង​ជំងឺសា ហើយ​ដូចគ្នានឹង​​មេរោគ​ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​លើ​សត្វ​ប្រចៀវ និង​សត្វពង្រូល ប៉ុន្តែ​មិន​ដូច​គ្នា​ ១០០% ទេ ។ អ្នកស្រាវជ្រាវ​សង្ស័យ​ថា កូវីដ​១៩​បាន​ឆ្លង​មក​ទំ​លើ​ខ្លួន​មនុស្ស​មួយ​រយៈពេល​ហើយ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ទាន់​អាច​ជ្រៀត​ចូល​បង្ក​ជំងឺ​បាន​នៅ​ឡើយ រហូត​ដល់​មាន​ការ​វិវត្ត​ខ្លួន​ដែល​អាច​ជ្រៀត​ចូល​ក្នុង​កោសិកា​របស់​មនុស្ស​បាន​ក៏​បណ្ដាល​ឲ្យ​ឆ្លង​ផ្ទុះ​ជា​ជំងឺ​ឡើង ។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​របស់​រដ្ឋ និង​មន្ទីរពិសោធន៍​ឯកជន​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​កំពុង​តែ​ដុតដៃ​ដុត​ជើង​ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ រកថ្នាំព្យាបាល និង​បង្កើតវ៉ាក់សាំង​ដើម្បី​ការពារ​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ ដែល​តាម​ធម្មតា​នឹង​ត្រូវ​ចំណាយពេល​តិច​បំផុត​ចំនួន ១៨​ខែ ។ ឥឡូវនេះ​ អ្នកស្រាវជ្រាវ​នៅ​តាម​បណ្ដា​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​កំពុង​បញ្ចេញ​​ថ្នាំ​របស់​ខ្លួន​​មក​ព្យាបាល​សាកល្បង​លើ​មនុស្ស​ជា​បណ្តើរៗ​ហើយ ។ បើ​ចិន​ពិត​ជា​មាន​ថ្នាំ​បន្សាប​ឬ​ថ្នាំព្យាបាល​នៅ​ក្នុង​ដៃ​ជា​ស្រេច​តាម​ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាម​មែន​នោះ​ យើង​ចាំ​មើល​ទាំង​អស់​គ្នា តើ​ចិន​នឹង​បញ្ចេញ​លក់ថ្នាំ​របស់​ខ្លួន​ពេល​ណា ?

ឯកសារយោង ៖

 

Posted in ឃ្លាំង​គំនិត, ឈូកមតិ, រឿងរ៉ាវទាន់កាល | Leave a comment