ប្រភពនៃកាំបិតផ្គាក់ខ្មែរ

ជាទូទៅ​ពេល​អ្នកធ្វើ​ដំណើរ​នៅ​តំបន់​ព្រៃភ្នំ ឬ​តាម​តំបន់​ខ្ពង់រាប​នៃ​ប្រទេស​ខ្មែរ ​ថៃ និង​វៀតណាម​ខាងត្បូង រមែង​តែង​ជួប​អ្នកស្រុក​ប្រើ​កាំបិតផ្គាក់​ជាប់​នឹង​ខ្លួន ។ តើ​ការ​និយម​ប្រើ​កាំបិតផ្គាក់​នេះ​កើតឡើង​តាំងពី​ពេល​ណា​មក ?

ផ្គាក់ គឺជា​កាំបិត​មួយ​ប្រភេទ ដែល​ខ្មែរ​ប្រើ​តាំងពី​បុរាណកាល​មក​ម្ល៉េះ ។ ផ្គាក់​មាន​ដង​វែង​ធ្វើ​អំពី​ឈើ ឬ​ឫស្សី ហើយ​មាន​ផ្លែ​ធ្វើ​អំពី​ដែក​ដ៏​មុត ។ គេ​ប្រើ​កាំបិតផ្គាក់​នេះ​ក្នុង​កិច្ចការ​ជាច្រើន​ដូចជា ការ​ត្រួសត្រាយ​កាប់ឆ្ការ​ព្រៃ ឬ​ក៏​ការពារ​ខ្លួន​ទប់ទល់​នឹង​សត្វ​សាហាវ​ក្នុង​ពេល​ធ្វើដំណើរ​ជិត​ឆា្ងយ​តាម ​ព្រៃ​ ភ្នំ ផ្លូវ​ស្ងាត់ ។ កាំបិតផ្គាក់​មាន​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ប្រការ​ណាស់​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំថៃ្ងរ​បស់​អ្នកស្រុក ក៏​ប៉ុន្តែ​កាំបិតផ្គាក់​ក៏​ជា​អាវុធ ឬ​សាស្ត្រាវុធ​មួយ​គួរ​ឲ្យ​ភ័យខ្លាច​ក្នុង​ពេល​សង្គ្រាម ។

នៅ​ប្រាសាទ​បាយ័ន​ និង​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត ក៏​មាន​ចម្លាក់​ផ្គាក់​នៅលើ​ជញ្ជាំង​ថ្ម​ប្រាសាទ​ដែរ ។ ហើយ​ផ្គាក់​ដែល​យើង​បាន​ឃើញ​នេះ មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូចជា​ផ្គាក់​របស់​បងប្អូន​ខ្មែរលើ (ព្នង) យើង​ដែរ រូបភាព​នេះ​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា បងប្អូន​ខ្មែរលើ​យើង​មាន​ខឿន​វប្បធម៌​តែ​មួយ​ជាមួយ​ខ្មែរ​នៅ​វាលទំនាប ។

កាំបិតផ្គាក់​ត្រូវ​បាន​បងប្អូន​ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​តាំងពី​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ​សាស្ត្រ ជាពិសេស​សម័យ​អង្គរ ។ ដើម្បី​ទប់​ប្រយុទ្ធ តតាំង​ជាមួយ​បច្ចាមិត្ត​ កងទ័ព​ថ្មើរ​ជើង​ខ្មែរ​ប្រើ​កាំបិត​ផ្គាក់​ដើម្បី​ការពារ​ទឹកដី​កុំ​ឲ្យ​បរទេស​ឈ្លានពាន ដូចជា​ចម្លាក់​លើ​ប្រាសាទ​បាយ័ន និង​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​ជា​ភស្តុតាង​ស្រាប់ ។

រហូតមក​ទល់​បច្ចុប្បន្ន​ ខ្មែរ​យើង​នៅតែ​ប្រើ​កាំបិតផ្គាក់ ជាពិសេស​សម័យ ប៉ុល ពត កាន់​អំណាច​ជាង​បី​ឆ្នាំ ទាហាន និង​កងឈ្លប​ដើរ​ទៅ​ណា​មក​ណា​កាន់​តែ​កាំបិតផ្គាក់​ដែល​មាន​មុខ​សស្គុះ ហើយ​ពួកគេ​ប្រើ​កាំបិត​នេះ​សម្លាប់​ប្រជាជន​ខ្លួន​ឯង​អស់​រាប់​ម៉ឺន​សែន​នាក់ ​ទៀត​ផង ។ ​សព្វថៃ្ងនេះ​ក៏​គេ​នៅតែ​ឃើញ​ប្រជាជន​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ធំ សៀមរាប រតនគិរី មណ្ឌលគិរី និង​ព្រះវិហារ និយម​ប្រើ​ផ្គាក់​នៅ​ឡើយ ។ ប្រជាជន​ខ្មែរ​ដែល​រស់នៅ​ស្រុកថៃ​បច្ចុប្បន្ន ក្នុង​ខេត្ត​ស៊ីសាកេត នគររាជ​សីមា សុរិន្ទ អ៊ូប៊ុន ក៏​នៅតែ​និយម​ប្រើ​ដែរ ។

នៅ​តំបន់​ព្រៃភ្នំ បងប្អូន​ខ្មែរលើ​ប្រើ​ផ្គាក់​ដែល​មាន​ផ្លែ​តាពែក​ហើយ​ធំ ។ រីឯ​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ យួន និង​សៀម បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ផ្គាក់​របស់​បងប្អូន​ខ្មែរ​នៅ​ទីនោះ ក៏​មាន​លក្ខណៈ​មិន​ខុស​ពី​ផ្គាក់​របស់​បងប្អូន​ខ្មែរលើ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ យើង​ប៉ុន្មាន​ដែរ ហើយ​ការប្រើប្រាស់​ក៏​មិន​ខុស​គ្នា​ដែរ ។ គេ​សៀត​ផ្គាក់​នៅ​កន្លែង​ដែល​ខ្ពស់​ពី​ដី​នៅក្នុង​ផ្ទះ​របស់​គេ ។ ជួនកាល​គេ​ព្យួរ ឬ​ក៏​ដាក់​វា​នៅ​លើ​ក្បាល​ដំណេក ។ ក្នុង​ករណី​អាសន្ន​ គេ​ប្រើ​វា​ដើម្បី​ការពា​ខ្លួន ។

បងប្អូន​ខ្មែរ​បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​ផ្គាក់​ខ្ពស់បំផុត គឺ​គេ​មាន​តំណម​នៅ​ក្នុង​ការប្រើប្រាស់​វា​ណាស់ ។ សុភាសិត​ខ្មែរ​ក៏​បាន​ចែង​អំពី​កាំបិតផ្គាក់​ដូចជា ៖ «ពេល​ធ្វើ​បុណ្យទាន​ហាម​មិន​ឲ្យ​យក​ផ្គាក់​ជាប់​ខ្លួន មិន​យក​ផ្គាក់​ដាក់​លើ​ក្បាល​ក្មេង ដាក់​ផ្គាក់​មួយ​អន្លើ​សិន មុន​នឹង​លើក​ផ្គាក់​កាប់ ដាក់​ផ្គាក់​លើ​ក្បាល​ដំណេក ដេក​ជាមួយ​ផ្គាក់ លេង​ផ្គាក់​មុត​ដៃ» ៘

យោងតាម​ការវិភាគ​អំពី​ផ្គាក់​ខ្មែរលើ ​ខ្មែរ​ទំនាប​របស់​បណ្ឌិត​មីសែល ត្រាណេ បានបញ្ជាក់​ថា ផ្គាក់​ខ្មែរ​ពិត​ជា​បាន​កើត​ចេញ​ពី​ខឿន​វប្បធម៌​តែ​មួយ ហើយ​វប្បធម៌​ផ្គាក់​នេះ​បាន​ប្រសូត​ចេញ​តាំងពី​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​ម្ល៉េះ ។ សម័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នេះ ទោះជា​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​គ្រឿង​អាវុធ​ជាតិផ្ទុះ​ក៏ដោយ ក៏​នៅតែ​មាន​ចំនួន​មនុស្ស​នៅ​ប្រើ​កាំបិតផ្គាក់​ក្នុង​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថៃ្ង​ និង​ការពារ​ខ្លួន​ដែរ ៕

ដោយ Sreykosal (បណ្ដាញព័ត៌មាន CEN 14/01/2010)

Posted in ចំណេះ​ធ្វើ, អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

របៀបនិយាយតាមប្រពៃណីខ្មែរ

មាន​បុរាណ​ភាសិត​ខ្មែរ​ជាច្រើន​ចែង​ពី​អត្ថប្រយោជន៍​នៃ​ការនិយាយស្តី ដូចជា «សម្តី​ជាឯក លេខ​ជា​ទោ» «មនុស្ស​គេ​យក​សម្តី ដំរី​គេ​យក​ភ្លុក» «រនាប​បាក់​យក​រនាប​ជួស សម្តី​ហួស​គ្មាន​អ្វី​ជួស​បាន» «អណ្តាត​ជាអាទិ៍​កន្លង បាន​សុខទុក្ខ​ផង​ពីព្រោះ​អណ្តាត» ៘

តាម​ក្បួនច្បាប់​ប្រពៃណី​ខ្មែរ មាន​របៀប​និយាយ​ច្រើន​បែបផែន​តម្រូវ​តាម​ កាលៈទេសៈ ឋានៈ និង​ទីកន្លែង ។ ហេតុ​អ្វី​ចាស់ៗ​ច្រើន​ប្រដូច​សម្តី​ណា​ដែល​មិន​ពីរោះពិសា​ទៅ​នឹង​សម្តី​ជាតិ​សាសន៍​ដទៃ​ដូច​ពាក្យ​ថា «កុំ​ឡូឡា​ដូច​ចិន​ជិះឡាន កុំ​ញ៉ូវៗ​ដូច​លាវ​ចុះទូក កុំ​ញ៉ុងញ៉ាំង​ដូច​យួន​ក្នុង​ផ្សារ កុំ​និយាយ​ញាប់​ដូច​បារាំង»… យ៉ាងនេះ ! មក​ពី​ប្រពៃណី​ខ្មែរ និយម​តែ​ពាក្យពេចន៍​ណា​ដែល​ផ្អែម​ពីរោះ​ល្មម មិន​ខ្លាំងពេក មិន​ខ្សោយ​ពេក មិន​ញាប់​ពេក មិន​យឺត​ពេក ។ និយាយ​រួម ខ្មែរ​មាន​ប្រពៃណី​ពិសេស​មួយ​ក្នុង​ការ​និយាយស្តី​ដែល​យើង​សូម​លើកយក​មក​ អធិប្បាយ​ដូចតទៅ ៖

១. និយាយ​ខុស​គ្នា​តាម​ឋានៈ

ពាក្យ​មួយ​ម៉ាត់​មានន័យ​ដូចគ្នា ប៉ុន្តែ​គេ​ប្រើ​ភាសា​ខុស​គ្នា​តាម​ឋានៈ​ក្នុង​សង្គម ។ ឧទាហរណ៍​ពាក្យ​ថា «ស៊ី» គេ​ត្រូវ​ប្រើពាក្យ «ហូប ពិសា បរិភោគ អាស្រ័យ​ទទួលទាន» ៘ ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​សាមញ្ញ​ទូទៅ ។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ គេ​ប្រើ​ពាក្យ​ថា «ឆាន់» ចំពោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​គេ​ប្រើ​ពាក្យ​ថា «សោយ» ។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​នៅក្នុង​ប្រពៃណី​ខ្មែរ មាន​ក្បួនច្បាប់​ពិសេស​ដោយឡែក​ណែនាំ​ពី​ពាក្យពេចន៍​សម្រាប់​និយាយ​ពី​ឧបាសក​ ទៅ​ព្រះសង្ឃ រវាង​ព្រះសង្ឃ​និង​ព្រះសង្ឃ​ដូចគ្នា ពី​ព្រះសង្ឃ​មក​ឧបាសក​វិញ ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ក៏​នៅ​មាន​ពាក្យពេចន៍​សម្រាប់​ប្រជារាស្ត្រ​និយាយ​ទៅរក​មន្ត្រី ទៅរក​ព្រះមហា ក្សត្រ ឬ​ពាក្យ​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​បន្ទូល​មករក​មន្ត្រី មក​រក​ប្រជារាស្ត្រ​វិញ​ដែរ ។ សូម្បី​តែ​ក្នុង​ចំណោម​រាជវង្សានុវង្ស​ដូចគ្នា មន្ត្រី​ដូចគ្នា ប្រជារាស្ត្រ​ដូចគ្នា ក៏​ត្រូវ​មាន​ពាក្យ ពេចន៍​សម្រាប់​និយាយ​រវាង​ឋានៈ​ស្មើគ្នា និង​អ្នកមាន​ឋានៈ​ជា​បងប្អូន ជា​ជីតា ជីដូន ឪពុក ម្តាយ កូន ចៅ ក្មួយ ខុសៗ​គ្នា​ដែរ ។

សូម​រំលឹក​ឋានុក្រម​ជា​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ពី​បរម​បុរាណ​មួយ​ចំនួន​ជា​ឧទាហរណ៍​ ដូចជា ក្នុង​ចំណោម​ព្រះសង្ឃ មាន ឋានៈ​ជា​សម្តេច​សង្ឃរាជ មន្ត្រី​សង្ឃ​ច្រើន​ជាន់ថ្នាក់ ភិក្ខុ សាមណេរ ។ ក្នុងចំណោម​ក្សត្រិយ៍ មាន​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​រាជ ក្សត្រិយ៍​ជាន់ខ្ពស់ តាំង​ក្រុម​ក្សត្រិយ៍ ទី​ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ ។ ក្នុង​ចំណោម​មន្ត្រី​មាន រដ្ឋមន្ត្រី​ឧត្តមមន្ត្រី វរមន្ត្រី អនុមន្ត្រី ។ ក្នុងចំណោម​ស្ត្រី​ជា​ភរិយា​ក៏​មាន​ឋានៈ​ស្រប​ទៅតាម​ឋានៈ​របស់​ស្វាមី​ដែរ ដែល​ក្នុង​ចំណោម​ភរិយា​របស់​មន្ត្រី​មាន​ឋានៈ​ជា​ ជំទាវ ជា​លោកស្រី ជា​អ្នកស្រី​ជាដើម ។ ឯ​បណ្តា​ស្ត្រី​ជា​ព្រះ​ស្នំ​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ ជារួម​គេ​ហៅថា ចៅជិត​ចៅ ចម ក៏​មាន​យស​ជា​លំដាប់​ដែរ ដូចជា​ ឃុន​ម៉ម អ្នក​ម្នាង អ្នកនាង​ជាដើម ។

២. និយាយ​ខុស​គ្នា​តាម​តួនាទី និង​កាលៈទេសៈ

អ្នក​ដែល​មាន​តួនាទី​និយាយ​អប់រំ​ដូចជា​លោក​ទេសនា និយាយ​រាយការណ៍ ដូចជា​ធ្វើ​សុន្ទរកថា បើ​តាម​ប្រពៃណី​ខ្មែរ គេ​មិន​ឲ្យ​ប្រើ​សម្តី​ខ្លាំងៗ​ហួស ឬ​ញាប់​ពេក និង​ប្រើ​កាយវិការ​អ្វី​ដែល​ប្រាសចាក​ពី​ចរឹក​សុភាព​រាបសា​របស់​ខ្មែរ​សោះ​ឡើយ ។ ប៉ុន្តែ​ក៏​ត្រូវ​និយាយ​មួយៗ ច្បាស់ៗ​តាម​តួអក្សរ ហើយ​រើស​ពាក្យពេចន៍​សុទ្ធតែ​ផ្អែម​ពីរោះពិសា​ទាំង​អស់ ។ បញ្ហា​នេះ​មិន​សូវ​មាន​ការ​ខុសឆ្គង​ដែល​គួរ​ព្រួយបារម្ភ​ទេ ព្រោះ​អ្នក​មាន​នាទី​បែបនេះ ច្រើន​តែ​ចេះ​ច្បាស់​ពី​ប្រពៃណី​ខ្មែរ ហើយ​ច្រើន​តែ​បាន​ប្រុងប្រៀប​រៀប​ចំខ្លួន​ជាស្រេច មុន​នឹង​និយាយ ។ ប្រការ​ដែល​ចាស់​បុរាណ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ណែនាំ​ជា​សំខាន់​គឺ ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ទៅ​ចូលរួម​ប្រជុំ​ស្តាប់​គេ​និយាយ ។ ទោះ​ក្នុង​ពេល​ទស្សនា​ការ​សម្តែង​នានា​ក្នុង​ទី​មហោស្រព​សិល្បៈ ​ឬ​ក្នុង​កីឡដ្ឋាន​ក៏​ដោយ ប្រពៃណី​ខ្មែរ​និយម​ការ​សា្ងត់ស្ងៀម​ជា​មូលដ្ឋាន ។ គេ​មិន​ហ៊ាន​និយាយ​អ្វី​សូម្បីតែ​ខ្សឹប​គ្នា ឲ្យ​តែ​សំឡេង​រំខាន​ដល់​អ្នកដទៃ​ឡើយ ។

ទម្លាប់​បរទេស ការនិយាយ​កាត់​គ្នា គេ​ចាត់ទុកជា​វិធី​សន្ទនា​ដ៏​រស់​រវើក​មួយ ។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ ការ​និយាយ​កាត់​គ្នា គឺជា​ការ​មើលងាយ​ដល់​អ្នកដទៃ ទោះជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ នៅ​ក្នុង​ការសន្ទនា​ក្រៅ​ផ្លូវការ ក្នុង​ពិធី​ជួបជុំ​គ្នា​ ក្នុង​ឱកាស​បុណ្យ​ការ​ផ្សេងៗ​ គេ​ឃើញ​ចាស់ៗ​ជជែក​គ្នា​ទ្រហឹង​អឺងកង ដោយ​ក្នុង​នោះ​ក៏​មាន​អ្នក​និយាយ​កាត់​គេ​កាត់​ឯង​ជា​ច្រើន​ដែរ ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ទោះបី​មាន​ការអប់រំ​ណែនាំ​មិន​ឲ្យ​និយាយ​ពាក្យ​ចំអេសចំអាស​ក្នុង​ទីកន្លែង​ដែល​មាន​ស្ត្រី​ភេទ​នៅ​ជិត​យ៉ាងណា ក៏​ជា​ទម្លាប់​របស់​ខ្មែរ​តែ​កាលណា​គេ​ចង់​ឲ្យ​បរិយាកាស​សប្បាយ​រីករាយ គេ​តែង​នាំគ្នា​និយាយ​លេង ដែល​ភាគ​ច្រើន​សុទ្ធ​តែ​ពាក្យ​អាសអាភាស ។ ពាក្យ​សាមញ្ញោ​ហៅថា «និយាយ​រឿង​ឥត​ស្តេច» ។

ក្នុងឱកាស​លេងសើច​នេះ​ ចាស់​បុរាណ​តែងតែ​តិះដៀល​ថា ជា​សម្តី​ឥត​បាន​ការ មិន​ស្គាល់​ខុស​ត្រូវ ។ ឯការ​និយាយ​លេងសើច​នេះ​ក៏​កាន់តែ​ត្រូវ​ហាម​ដាច់ខាត​នៅ​ទីកន្លែង​ណា​ដែល​គេ​កំពុងតែ​មាន​ទុក្ខ ដូចជា​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ ក្នុង​កន្លែង​កើតហេតុ​គ្រោះថ្នាក់ ។ ក្នុង​ទីកន្លែង​ដូច្នេះ​សូម្បីតែ​ត្រូវ​និយាយ​កិច្ចការ​អ្វី​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍ ក៏​គេ​មិន​និយាយ​ឲ្យ​ឮ​សូរ​សំឡេង​ខ្លាំងៗ​ទេ ។ គេ​និយាយ​គ្នា​ខ្សឹបៗ ។ ឯការ​ខ្សឹប​នេះ​ទៀត​ក៏​ត្រូវ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ដែរ ព្រោះ​មាន​កាលៈទេសៈ​ខ្លះ ការ​ខ្សឹប​នេះ ក្លាយ​ទៅជា​ហេតុ​អាក្រក់​ផ្សេងៗ​ទៅវិញ ដោយសារ​តែ​គេ​មន្ទិល​សង្ស័យ​ថា ខ្សឹប​និយាយ​អាក្រក់​ពី​គេ ។ ដើម្បី​ចៀសវាង​ករណីនេះ ពេល​ខ្សឹប​គេ​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​អាកប្បកិរិយា​ចោល​កន្ទុយ​ភ្នែក​ឆ្វេង​ស្តាំ ឬ​សម្លឹង​ចំ​ទៅ​អ្នកណា​ក្រៅ​ពី​អ្នក​ត្រូវ​ខ្សឹប​នោះទេ ។ គេ​ក៏​មិន​ត្រូវ​ខ្សឹប​គ្នា​ផង​ទេ​នៅ​ក្នុង​ពេល​ប្រជុំ​ពិគ្រោះ​ពិភាក្សា​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ ដែល​មាន​សមាជិក​ច្រើន​ចូលរួម ។

៣. និយាយ​ទិតៀន​គ្នា

គេ​ច្រើន​យល់ច្រឡំ​ថា ខ្មែរ​មាន​អស្មិរ​មានះ​ណាស់ មិនចេះ​ទទួល​យក​ពាក្យ​ទិតៀន​គ្នា​ឡើយ ។ តាមពិត ខ្មែរ​ស្គាល់​ខុស​ស្គាល់​ត្រូវ​ច្រើន​ជាង​សាសន៍​ដទៃ ព្រោះ​ខ្មែរ​ជា​អ្នក​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​ធ្លាប់​ទទួល​ការ​អប់រំ​គុណធម៌ និង​ចរិយាធម៌​យ៉ាង​ច្រើន ។ ប៉ុន្តែ​មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ខ្មែរ​មិន​អាច​ទទួល​យក​ការទិតៀន​បាន​នោះ គឺ​ចំពោះតែ​ការ​ទិតៀន​ណា​ដែល​ធ្វើ​ខុស​បែបបទ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ ។ ប្រពៃណី​ខ្មែរ​បាន​ទម្លាប់​ឲ្យ​អ្នក​ទិតៀន​គេ​នោះ​មាន​ឋានៈ​ជា​នាយ​ចៅហ្វាយ ជា​គ្រូបាធ្យាយ ជា​ឪពុក​ម្តាយ ឬ​ជា​ឋានៈ​អ្វី​ដែល​ធំ​ជាង​គេ​ក៏​ដោយ ត្រូវ​ចេះ​ធ្វើ​ការទិតៀន ដោយ​ចេះ​ប្រើ​ពាក្យ​ទន់ភ្លន់ គោរព​សិទ្ធិ​អ្នក​ដទៃ ។ គេ​មិន​ប្រើពាក្យ​ថា​ទិតៀន​ទេ ព្រោះ​ពាក្យ​នេះ​បើ​ប្រើ​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​សម្តេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាពាក្យ​ក្លាយ​មកពី​ភាសា​សៀម ដែល​ពាក្យ​ខ្មែរ​មានន័យថា «តិះដៀល» ។ ខ្មែរ​មិន​ព្រម​ទទួល​ទេ​ពាក្យ​សម្តី​ណា​ដែល​គ្រោតគ្រាត ដែល​តិះដៀល ដែល​មើលងាយ ដែល​រំលោភ​សិទ្ធិ​បុគ្គល​របស់​គេ ។ ប៉ុន្តែ​គេ​ត្រូវ​ចេះ​ទិតៀន​ដោយ​ប្រើ​សម្តី​រំលឹក​ដាស់តឿន ។ សោត​ឯការ​រំលឹក​ដាស់តឿន​នេះ​ទៀត គេ​មិន​ធ្វើ​ជា​ចំហ​នៅក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​ដទៃ​ឡើយ សូម្បីតែ​មាន​មនុស្ស​ក្រៅ​ម្នាក់​ទៀត​ក៏​ដោយ ។  គេ​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ពីរ​នាក់​ដោយ​សា្ងត់​បំផុត ។ គេ​ត្រូវ​និយាយស្តី​ក្នុង​ភាសា​ជា​ភាតរភាព ។ ប្រពៃណី​ខ្មែរ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​តែ​មាតា​បិតា​តែ​ពីរ​នាក់​គត់​ដែល​មាន​សិទ្ធិ​បន្ទោស​កូនចៅ​តូចៗ ពុំ​ចាំបាច់​រក​ទី​សា្ងត់​កំបាំង ពីព្រោះ​គេ​យល់​ថា​ ក្មេង​តូចៗ​ពុំ​អាច​បណ្តែត​បណ្តោយ​ឲ្យ​ខុស​យូរ​បាន​ឡើយ ត្រូវតែ​ប្រញាប់​ទប់ស្កាត់ និង​ពត់​ទម្លាប់​វា​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​និង​ញឹកញាប់​ទើប​អាច​កែប្រែ​ចរិត​ខុសឆ្គង​ របស់​វា​បាន ។

៤. និយាយ​ពេល​បរិភោគ​អាហារ

ចាស់ទុំ​តែង​ស្តីប្រដៅ​កូនចៅ​មិន​ឲ្យ​និយាយ​ពាក្យ​ណា​ដែល​ធ្វើឲ្យ​អ្នករួម​បរិភោគ​អាហារ​ជាមួយ​លេប​អាហារ​មិន​រួច ដូចជា​ពាក្យ​ចាក់ដោត​ឲ្យ​គេ​ក្រោធ​ខឹង ការ​រំលឹក​អំពី​ទុក្ខសោក​ផ្សេងៗ តំណាល​ពី​វត្ថុ​អ្វី​កខ្វក់​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ខ្ពើម ។ ផ្ទុយ​ទៅវិញ គេ​គប្បី​និយាយ​សំណេះ​សំណាល​តែ​អំពី​អ្វី​ដែល​នាំ​ឲ្យ​សប្បាយរីករាយ​ដើម្បី​បំភ្លេច​ទុក្ខ​កង្វល់ ហើយ​និង​បរិភោគ​ឆា្ងញ់ ។ គេ​ចៀសវាង​ផង​ដែរ​នូវ​ការ​និយាយស្តី​ក្នុង​ពេល​ដែល​ពម​អាហារ​ពេញមាត់ ព្រោះ​វា​អាច​ខ្ទាត​កំពប់​ចេញ​មក​ក្រៅ​ប៉ះ​អ្នកដទៃ ឬ​ចូល​ក្នុង​ម្ហូប​រួម​តែម្តង ។

៥. ការនិយាយ​ភាសា​បរទេស

ទោះបី​នៅ​គ្រប់​ទីកន្លែង​ដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​នឹង​ជនបរទេស គេ​ចាំបាច់​ត្រូវតែ​និយាយ​ភាសា​បរទេស ប៉ុន្តែ​គេ​នឹង​ប្រកែប្រកាន់​ភ្លាម បើ​ជន​ណា​និយាយ​ភាសា​បរទេស​ជាមួយ​ខ្មែរ​ដូច​គ្នា​ក្នុងចំណោម​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ភាគច្រើន ។ គេ​អាច​ប្រកាន់​ថា អ្នក​នោះ​មើល​ងាយ​ភាសាជាតិ​ខ្លួន​ក៏​បាន ឬ​មើល​ងាយ​អ្នកដទៃ​ក៏​បាន ។ ដូច្នេះ​បើ​គ្មាន​កិច្ចការ​ចាំបាច់ ​គេ​ចៀស​វាង​មិន​និយាយ​ភាសា​បរទេស​លេង​ទេ ៕

ប្រភពៈ អ៊ិនធឺណិត (15/01/2010)

Posted in ចំណេះ​ធ្វើ, អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

កម្រងរូបភាពឆ្នាំថ្មី២០២១

ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីខ្មែរ ឆ្នាំឆ្លូវ ត្រីស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៦៥ ទើប​កន្លង​ផុត​ទៅ​នេះ គឺស្ថិត​ក្នុង​បរិយាកាស​មួយ​មិនសូវ​រីករាយ​ប៉ុន្មានទេ ដោយសារ​ការ​រីករាលដាល​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ‑១៩ បណ្ដាល​ឲ្យ​មានការ​បិទព្រំដែន​មិន​ឲ្យមនុស្ស​ធ្វើដំណើរ​ឆ្លងខេត្ត​បាន ជា​ពិសេសទៅទៀត ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​បិទខ្ទប់ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​មនុស្សម្នា​ស្ថិត​នៅ​តែ​ក្នុង​ផ្ទះ មិនឲ្យ​ចេញ​ក្រៅ​ប្រសិនបើ​មិន​ចាំបាច់ ។

ទោះជាយ៉ាងណា យើង​សូមទុក​រឿង​កូវីដ​មួយ​ឡែកសិន ដោយ​ងាក​មក​មើល​រូបភាព​ទេវតា​ឆ្នាំថ្មី ការរៀបចំ​សែន​ទទួល​ទេវតា​ឆ្នាំថ្មី និង​កម្រង​ពាក្យ​ជូនពរ ​ដែល​មាន​ចែកចាយ​តាម​បណ្ដាញ​សង្គម ជាពិសេស​នៅ​លើបណ្ដាញ​ Facebook ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ដកស្រង់​យក​មក​បង្ហាញ​ជូន​ដូច​ខាងក្រោម ទុកជាអនុស្សាវរីយ៍ ៖

១. រូបភាព​ទេវតា​ឆ្នាំថ្មី ព្រះ​នាង មណ្ឌាទេវី

២. ការរៀបចំ និង​រណ្ដាប់​ទទួល​ទេវតា​ឆ្នាំថ្មី

៣. កម្រងពាក្យជូនពរឆ្នាំថ្មី

Posted in កំសាន្ត, អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

រឿង ខ្មោចយំ

កាលពីប្រាំពីរឆ្នាំមុន ខ្ញុំធ្លាប់ត្រូវខ្មោចលងម្ដងភ័យដល់ថ្នាក់ឈឺ ។ ខ្មោចនោះមិនបានលង​ឲ្យ​ឃើញ​រូបរាង​កាច​សាហាវ​អ្វី​ទេ ប៉ុន្តែមកពីខ្ញុំខ្លាចពេក ។ ខ្ញុំបានឃើញ​ត្រឹមតែរូបនាង​អង្គុយយំ នៅ​ក្រោម​​ដើម​ព្រីង​ក្បែរ​ផ្លូវដើរមួយកន្លែង ។ ខ្មោច​នាង​ស្លាប់​ទៅ​ដោយសារខុសបំណងក្នុងរឿង​ស្នេហា ។ នាង​ត្រូវ​សង្សារ​កម្លោះ​​បោកប្រាស់ ។ គេទាំងពីរនាក់ខូចគ្នា​រហូតដល់មានកូន រួច​ហើយ​​អា​ប្រុស​ព្រាន​អប្រិយ​នោះ គេច​វេស​មិន​ព្រមរៀបការជាមួយនាង ធ្វើឲ្យបែករឿងអាស្រូវពេញស្រុក​ភូមិ ។ នាង​ខ្មាស​គេ​ពេក ក៏​លេប​ថ្នាំ​សម្លាប់​ខ្លួនទៅ ទាំងមានកូនក្នុងពោះអាយុ ៥ខែផង ។ ឪពុក​ម្ដាយ ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​នាង​បាន​រៀប​ចំ​ធ្វើ​បុណ្យ​បូជា​សពនាងរួចរាល់តាមព្រៃណីគ្រប់យ៉ាង ។ ប៉ុន្តែ​ភាព​ខុស​បំណង​របស់​នាង បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​នាង​ស្លាប់​ទៅ​ទាំង​មិនអស់ចិត្ត ។ ក្រោយ​ពី​សពរបស់នាង បាន​បូជា​រួច​មាន​អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​ជាច្រើននាក់ព្រមទាំងខ្ញុំផងដែរ បាន​ឃើញ​នាង​អង្គុយ​យំ​នៅ​ក្រោម​ដើម​ព្រីង​​ក្បែរ​កន្លែង​​បូជា​សពរបស់នាង ។ ដើម​ព្រីង​នោះ​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ពី​ផ្លូវ​ដើរប៉ុន្មាន ទើប​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​រត់​ចង់​បាក់​ក​ពេល​ដើរ​ឆ្លង​កាត់ត្រង់នោះ ។ ប្រសិន​បើពេលនោះ ខ្ញុំរត់មិនរួច និងត្រូវដួល​ប្រហែលជា ខ្ញុំ​ត្រូវ​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​ធ្ងន់ធ្ងរ​រហូតដល់ថ្នាក់​មើលមិនជាផងក៏ថាបាន ។ ប៉ុន្តែ​សំណាងល្អ ដែល​​ថ្ងៃ​នោះ​ខ្ញុំ​មិន​ដួល ។ រឿង​នោះ​មានដូចតទៅ: ថ្ងៃមួយនោះ ខ្ញុំទៅផ្ទះមិត្ត​ដើម្បី​បបួល​មិត្ត​ធ្វើ​កិច្ចការ​សាលា ដែល​គ្រូ​ដាក់​ឲ្យ​មក​ធ្វើ​នៅផ្ទះ ។ ថ្ងៃនោះខ្ញុំត្រលប់មកយប់បន្តិច ព្រោះ​អាង​ថា​មិត្ត​គេ​ឲ្យ​ខ្ចី​កង់​ជិះ​មក​ផ្ទះ ។ ពេល​ជិះកង់​មក​ដល់​ដើម​ព្រីងនោះ ខ្ញុំហាក់ដូចជាមានអារម្មណ៍មិនសូវល្អសោះ ខ្ញុំ​តាំង​ចិត្ត​ថា​មិន​សម្លឹង​​​សំដៅ​ទៅ​ដើម​ព្រីងនោះទេ ប៉ុន្តែ​ភ្នែក​ខ្ញុំ​វា​ទ្រាំ​មិន​បាន ។ ខ្ញុំគ្រាន់តែចោលកន្ទុយភ្នែកទៅបន្តិច ប៉ុណ្ណោះ ក៏​ស្រាប់​​តែ​ឃើញ​នាងអង្គុយជ្រប់ នៅ​ក្រោម​ដើម​ព្រីង​កំពុង​តែ​យំ​ខ្សឹក​ខ្សួល “ហ៊ឺ ! ហ៊ឺ !” យក​ដៃ​ជូត​ទឹក​ភ្នែក​ដូច​កូន​ក្មេង ។ ខ្ញុំប្រញាប់ធាក់កង់ឡើងញាប់ស្មេទាំងរញីរញ័រ ។ នៅម្ដុំនោះ ដី​ខ្សាច់​ពិបាក​ជិះ​​ទៀត ។ ខ្ញុំ​ហើប​គូទ​​ពីកែបធាក់ឡើងលាន់ច្រវ៉ាក់ក្រឺតៗ ។ ចង្រៃវាយក៍អី កំពុង​តែ​ខ្លាច​ផង​អា​កង់​ត្រូវ​ជ្រុះ​ច្រវ៉ាក់​ទៅ​ទៀត ។ ខ្ញុំ​ក្ដៅ​​ចិត្តពេក ក៏ផ្ដួលកង់ចោល ដាក់មេផាយចោលកង់ ប្រហែលជា បួន​ដប់​ម៉ែត្រ​ទៅ​ហើយ​គិត​ថា​ស្អែក​ចាំ​មក​យក ។ ប៉ុន្ដែ​នៅ​ពេល​ងាក​ក្រោយម្ដងទៀតស្រាប់ តែ​បាត់​រូប​រាង​ខ្មោច​នោះ​ទៅ​វិញ ។ ខ្ញុំ​ខំ​ពង្រឹង​ស្មារតី​រត់​បកមករកកង់វិញ ហើយអូសវាដាក់មេ ផាយ​សំដៅ​ផ្ទះ​ឡើង​ហុយ​ដី​ទ្រលោម ។ អ្នក​ភូមិ​មួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​ឃើញខ្ញុំ គេនាំគ្នាសើច ព្រោះ​ពួក​គេ​គិត​ថា​ខ្ញុំ​នេះ​មាន​កង់​ហើយ​​មិន​ព្រមជិះ​បែរជាអូសរត់ទៅវិញ ។ ពេល​ទៅដល់ផ្ទះ ខ្ញុំឈឺជាច្រើនថ្ងៃ ទំរាំ​ជា​អាច​ទៅ​រៀន​បាន ។ អ្នកស្រុក អ្នក​ភូមិ​ខ្លាច​នាង​ណាស់ ទោះ​បី​ជា​នាង​មិនបានអ្វីអ្នកណាក៏ដោយ ព្រោះ​នាង​គ្រាន់​តែ​បង្ហាញ​រូប​ឲ្យឃើញ​ក្នុងសភាពអង្គុយជ្រប់មុខ​យំ​យ៉ាង​សោក​សៅ​ប៉ុណ្ណោះ ។ នៅ​ក្រោម​ដើម​ព្រីង​នោះ​មានកូន​គ្រែកញ្ចាស់មួយ​ដែល​នាង​តែង​តែ​អង្គុយ​យំ​នៅ​លើ​គ្រែ​នោះ ។ អ្នក​ភូមិ​មួយ​​ចំនួន​បាន​ទៅ​សំណូម​ពរ​ឲ្យឪពុកម្ដាយរបស់នាង​រុះរើកូនគ្រែនោះចោល ។ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​នាងអង្គុយយំ​លង​គេ​នៅ​ទី​នោះ​ទៀត ។ ក្រោយពីលើកគ្រែនោះចេញបាត់ ក៏​នៅ​តែ​មាន​អ្នក​ឃើញ​នាង​ឈរ​យំនៅ ក្រោម​ដើម​ព្រីង​នោះដដែល ។ អ្នកស្រុកភូមិ​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ខ្លាំងណាស់ ក៏សំណូមពរឲ្យ ឪ​ពុក​​របស់​នាង​កាប់​ដើម​ព្រីង​នោះចោល ។ ប៉ុន្ដែឪពុករបស់នាងប្រាប់ថាស្តាយវាទុកគ្រាន់ ជា​ម្លប់​នៅ​រដូវ​ក្ដៅ​ជា​ពិសេស​រដូវ​ច្រូត​កាត់ មានតែដើមព្រីងនោះហើយ​ផ្ដល់ម្លប់សំរាកពេល​ថ្ងៃ ។ អ្នក​ភូមិ​មួយ​ចំនួន​មិន​ពេញ​​ចិត្ត​ទេ ដោយចោតថា ឪពុករបស់នាងចិញ្ចឹមខ្មោច ។ យូរៗ​ទៅ​ដោយ​គេ​ចេះ​តែ​និយាយ​អី​ចេះ​និយាយ​អីចុះ ឪពុក​របស់​នាង​ទ្រាំ​នឹង​សម្ដី​របស់​គេមិនបាន ក៏កាប់ដើមព្រីងនោះចោលទៀត​ទៅ ។ ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក ប្រជាជនក្នុងភូមិទាំងអស់ ក៏​លែង​មាន​អ្នក​ណា​ឃើញ​ខ្មោចនាងយំទៀត ។ ប៉ុន្តែ ព្រះ​សង្ឃ​នៅ​វត្ត​ប្រាប់​ថា នាងមកនៅគល់ស្វាយ​ក្បែរអណ្ដូងទឹកក្រោយសាលាឆាន់ ព្រោះ​យប់​ជ្រៅ​តែង​តែ​ឮ​សម្លេង​មនុស្ស​ស្រី​យំ​នៅ​ទីនោះ ។ អ្នកភូមិអាណិតនាងក៏មានច្រើន អ្នក​ដាក់​បណ្ដា​សា​ក៏​ច្រើន​អ្នក​ដែរ ។ អ្នក​អាណិត​នាង ក៏​នៅ​ដាក់​បាត្រស្រោចទឹកបញ្ជូនកុសលឲ្យ ។ ចំណែកអ្នកស្អប់ ក៏​នាំ​គ្នា​ជេរ​បញ្ជូន​ទៅ​ឲ្យដែរ ព្រោះ​គេ​ស្អប់​នាង​មាន​​ផ្ទៃ​ពោះ​គ្មានឪពុក ហើយគិតខ្លី ! ព្រះសង្ឃ ដែល​បាន​ឮ​សម្លេង​នាងយំនោះ គឺលោកតា ណម ។ យប់​មួយ លោកតា​ឈរ​នៅ​ពី​មុខបង្អួចកុដិ ដែល​បែរ​ទៅ​ដើមស្វាយ ឮសម្លេងកំពុងតែអង្គុយយំ ព្រមទាំងប្រាប់​ឲ្យនាងទៅចាប់ជាតិ ចាប់កំណើតទៅ កុំ​រវល់​តែ​ខូចចិត្ត យំសោកស្ដាយស្រណោះអីទៀត ។ ស្លាប់ទៅហើយ ល្មមទៅកើតជាតិថ្មី ភពថ្មីចុះ ! ក្រោយ​ពី​ប្រាប់ដូច្នេះ លោកតា​ក៏​សូត្រ​មន្តពង្រីកចិត្តមេត្តា​ទៅ​កាន់​ដួង​វិញ្ញាណ​របស់​​នាង ។ ​សំឡេងនាង​យំ​ក៏​បាត់​ទៅ​បន្តិចម្ដងៗ និងឈប់មានឮទៀត តាំង​ពី​យប់​នោះ​រហូតមក ។ អ្នក​ស្រុក​ភូមិ និយាយថា ខ្មោច​ស្លាប់​ទាំងទុកព្រួយ ដូចជា​នាងនេះ​តាមធម្មតាកាច​ណាស់ ។ មាន​តែ​ខ្មោច​នាង​ទេ ដែល​ស្លូត​​គ្រាន់​បើ​មិន​ដែល​លៀនអណ្តាតបើកភ្នែកក្រឡោត​ដើរលងគេឯងឡើយ ។ នាងគ្រាន់តែអង្គុយយំ សោក​​​សងេ្រង​តែ​ម្នាក់​ឯង​ប៉ុណ្ណោះ ៕

រឿងខ្មោចផ្សេងទៀត

Posted in កំសាន្ត | Leave a comment

ជូនពរខួបកំណើត

ការ​ឆ្លង​ខួប​កំណើត​របស់​យុវវ័យ​ចិន​ត្រូវ​បាន​កត់ត្រា​ជា​លើក​ដំបូង​បំផុត​នៅ​រជ្ជកាល​ថាំង ។ កាលណោះ គឺ​គេ​ចៀន​នំ​ដើម្បី​អបអរ​បុណ្យ​កំណើត ។ រហូត​មក​ដល់​រជ្ជកាល​សុង ទើប​មាន​ទំនៀម​ទម្លាប់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ពិធី​អបអរ​ខួប​កំណើត ។ ពិធី​អបអរ​ខួប​កំណើត ជាទូទៅ គេ​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​គម្រប់​១០​ឆ្នាំ​ម្ដង ប៉ុន្តែ​ក៏​មាន​តំបន់​ខ្លះ​និយាយ​ថា «ធ្វើ​នៅ​គម្រប់​អាយុ​៩​ឆ្នាំ​ម្ដង គឺ​មិន​ធ្វើ​នៅ​គម្រប់​១០​ឆ្នាំ​ទេ» ។

នៅ​ថ្ងៃ​ខួប​កំណើត មិត្តភក្តិ បងប្អូន សុទ្ធ​តែ​នាំ​យក​អំណោយ​ដើម្បី​ចូលរួម​ជូនពរ ។ ពិធី​អបអរ​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​ក្នុង​សាល​អបអរ ។ នៅ​ចំ​កណ្ដាល​សាល​ មាន​សរសេរ​អក្សរ «សូវ» ដែល​មាន​ន័យ​ថា «អាយុវែង» នៅ​មុខ​នោះ មាន​តំរៀប​ផ្ទាំង​គំនូរ​ដែល​ជូនពរ​ខួប​កំណើត ពាក្យ​ទំនឹប​ជូនពរ​ក្នុង​ពិធី​ខួប​កំណើត មាន​ផ្លែ​សូដា​អាយុវែង បង្អែម​ផ្សេងៗ ។ អ្នក​ដែល​ជា​ម្ចាស់​កម្មវិធី អង្គុយ​នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ពិធី មិត្តភក្តិ និង​សាច់​ញាតិ​ត្រូវ​ចូល​ទៅ​ជូនពរ​ទៅ​តាម​លំដាប់​វ័យ ។ ក្រោយ​ពេល​ពិធី​ជូនពរ​ចប់​សព្វគ្រប់ គឺ​ចូល​ដល់​ពិធី​សោយ​ភោជនី​អាហារ ។ មុខ​ម្ហូប​មួយ​មុខ​ចុង​ក្រោយ​ដែល​សំខាន់​បំផុត​នោះ​គឺ «មី​អាយុវែង» មាន​ន័យ​ថា ឲ្យ​មាន​អាយុ​យឺនយូរ ៕

ដកស្រង់​ពី​សៀវភៅ​ពិធី​បុណ្យ​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណីជនជាតិ​ចិន (វិទ្យាស្ថាន​ខុងជឺ ២០១១)

ទំនៀមប្រពៃណីចិនផ្សេងទៀត

Posted in កំសាន្ត, ចំណេះ​ធ្វើ | Leave a comment

កុំ​កាប់​ឧស​ប្រកួត​ដំរី កើត​ក្ដី​កុំ​ប្រកួត​នឹង​ចៅក្រម

ពាក្យ​នេះ​អ្នកប្រាជ្ញ​ពោល​ឃាត់ខាំង
មិន​ឲ្យ​មនុស្ស​យើង​ប្រព្រឹត្ត​ឆាំង ប្រណាំង​វាសនា​នឹង​ដំរី ។
ពីព្រោះ​ដំរី​ជា​សត្វ​កាច មាន​ចិត្ត​កំណាច​ខ្លាំង​ឥតបី
ក្នុង​ព្រៃណា​មួយមាន​ដំរី កុំបី​កាប់​ឧសប្រកួត​វា ។
កាលបើ​ប្រកួត​ដំរី​កាច វា​អាច​នឹង​ព្រេច​ឲ្យ​មរណា
ហេតុ​នេះ​បុរាណ​លោក​ពោល​ថា កុំ​ហ៊ាន​តវ៉ា​នឹង​សត្វ​ធំ ។
ពាក្យ​នេះ​អ្នកប្រាជ្ញ​លោក​ស្រដី ថា​ដូច​កូនក្ដី​ជា​ដំណាំ
ត្រូវ​កុំ​ប្រកួត​នឹង​ចៅក្រម គឺ​លោក​អ្នកធំ​ជា​ប្រធាន ។
ក្នុង​រឿង​ក្ដីក្ដាំ​របស់​ខ្លួន ត្រូវ​ស្ងួន​ចិត្ត​លោក​កុំ​ឈ្លានពាន
តែ​មិន​ត្រូវ​ខ្លាច​ត្រូវ​តែហ៊ាន ពោល​រឿង​ខ្លួន​មាន​ឲ្យ​ច្បាស់លាស់ ៕

អធិប្បាយ​សុភាសិត ដោយ ឃុន​ឧត្ដម​ប្រីជា ចាប ពិន

Posted in ឃ្លាំង​គំនិត, អក្សរសាស្ត្រ | Leave a comment

គេមិនហៅ ទៅមិនគួរ គេមិនសួរ ឆ្លើយមិនសម

អត្ថាធិប្បាយ

សម្លោក​នេះ មិន​ពិបាក​យល់​ទេ ពីព្រោះ​គ្មាន​ពាក្យ​ណា​មួយ​ដែល​បង្កប់​អត្ថន័យ​នោះ​ឡើយ ។

«គេមិនហៅ ទៅ​មិន​គួរ» ​គឺ​ជា​រំលឹក​មួយ ទាក់ទង​នឹង​សុជីវធម៌ ។ ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ នៅ​ត្រង់​ស្គាល់​កាលៈទេសៈ ហើយ​ធ្វើ​កិច្ចការ​នានា ទៅ​តាម​ដំណើរ​នៃ​កាលៈទេសៈ​នោះៗ ។ នៅ​ក្នុង​ទីប្រជុំ​ណាមួយ បើ​យើង​មិន​បាន​ទទួល​ការ​អញ្ជើញ​ឲ្យ​ចូលរួម​ផង​ទេ ហើយ​យើង​ទៅ​ចូលរួម​ដោយ​ខ្លួនឯង ចាត់​ទុក​ជាការ «មិនគួរ» ។

«គេ​មិនសួរ ឆ្លើយ​មិន​សម» ក៏​មាន​ន័យ​ដូច​ខាងលើ​ដែរ ។ កិច្ចការ​អ្វី​ក៏​ដោយ ដែល​គេ​កំពុង​និយាយ​ជជែក​ជា​មួយ​គ្នា​គេ ហើយ​យើង​ចូល​ខ្លួន​ទៅ​ជួយ​ដោះស្រាយ ឬ​ជួយ​ឆ្លើយ​វែកញែក​រក​ខុសត្រូវ ដោយ​មិន​មាន​អ្នកណា​ម្នាក់​សួរ​ខ្លួន​សោះ អំពើ​នេះ ចាត់​ទុក​ជា «ការ​មិន​គួរ» ទេ ។​

ដោយ ម៉ែន រៀម សៀវភៅ​រសជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ

Posted in ឃ្លាំង​គំនិត | Leave a comment

ជិះក្របីចម្លងភក់

និយមន័យៈ ការ​ដោះទាល់​មួយគ្រាៗ ។

អត្ថាធិប្បាយ

អត្ថានុរូប

អ្នក​ដឹក​ក្របី​ក្ដី អ្នក​ឃ្វាល​ក្របី​ក្ដី កាលណា​ទៅ​ដល់​កន្លែង​មាន​ទឹក មាន​ភក់ គេ​តែង​ហក់​ផ្លេត​ឡើង​ជិះ​លើ​ខ្នង​ក្របី ដើម្បី​ឆ្លង​ភក់ ។

អត្ថប្បដិរូប

មនុស្ស​ខ្លះ​ដែល​ទាល់​ច្រក បូក​ផ្សំ​នឹង​គំនិត​ខិលខូច​បន្តិច​ផង​នោះ គេ​ក៏​រក​មធ្យោបាយ​ដោះ​ទាល់​មួយ​គ្រាៗ ដូចជា ៖

  • យុវសិស្ស​ម្នាក់ មាន​កង្វះ​ខាត​ក្នុង​ជីវភាព ក៏​ទៅ​សម្រួល​ជីវភាព​ក្នុង​គ្រួសារ​មួយ ។ ដោយ​គេ​សន្យា​ថា កាលណា​ចប់​ការ​សិក្សា មាន​ការងារ​ធ្វើ គេ​នឹង​មក​ធ្វើ​ជា​សមាជិក​ក្នុង​គ្រួសារ​នោះៗ​ក៏​ចេះ​តែ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​គេ​រហូត ។ ទី​បញ្ចប់ អ្វីៗ​ត្រូវ​បាន​គេ​បំភ្លេច​ចោល​ទាំងអស់ ។
  • យុវជន​ម្នាក់ មិន​ទាន់​មាន​មុខ​របរ​ពិតប្រាកដ ក៏​ទៅ​ស្និទ្ធ​នឹង​អ្នក​មេម៉ាយ​លក់​ចេក​ម្នាក់ ដើម្បី​ចម្លង​ជីវភាព ។ លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​ក្រោយ គេ​បាន​ការងារ​ធ្វើ ក៏​ស្រាប់​តែ​ភៀស​ខ្លួន​បាត់​ស្រមោល​តែ​ម្ដង ។

អ្វីៗ​កន្លង​ផុត​អស់​ហើយ គាត់​គ្មាន​នៅ​សល់​អ្វី​ទៀត ក្រៅពី​វិប្បដិសារី​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ។ គាត់​ចេះ​តែ​នៅ​នឹក​ស្ដាយ​ថា ប្រាក់​ក៏​បង់ ថង់​ក៏​ដាច មិន​គួរ​ណា​គូទ​ថង់​គាត់​ធ្លុះធ្លាយ​យ៉ាង​នេះ​សោះ ៕

សុភាសិត​ផ្សេងទៀត

Posted in ឃ្លាំង​គំនិត, អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment

ស្វែងយល់ពាក្យ «ងីងើ»

«ងីងើ» សូម​មើល​ពាក្យ​ រងីរងើ ។ ពាក្យ​នេះ​ អ្នកខ្លះ​និយាយ​ថា ងេងើ វិញ ឬ​ងងីងងើ ពភ្លីពភ្លើ ឬ ល្ងីល្ងើ ។

បរិវារសព្ទ​ខ្មែរ​ផ្សេងទៀត

Posted in វាក្យសព្ទខ្មែរ | Leave a comment

សួស្ដីឆ្នាំថ្មី ឆ្នាំឆ្លូវ ត្រីស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៦៥

សិរីសួស្ដី បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីខ្មែរ
ឆ្នាំឆ្លូវមកដល់ បងប្អូនពុកម៉ែ ក្រុងចម្ការស្រែ
សុខភាពមាំមួន ។
សូមមានតេជៈ ឈ្នះរោគលាក់ខ្លួន កូវីដ-១៩
ទោះកាចយ៉ាងណា ខ្លាចខ្លបគេចពួន ខ្មែរសុខគ្រប់ខ្លួន
ចម្រើនឆ្នាំថ្មី ៕

Posted in អរិយធម៌​ខ្មែរ | Leave a comment