សេដ្ឋកិច្ច និង​ទីផ្សារ

ព្រះមេ ឬ ព្រះមាតា ឬ ព្រះប្រពៃស្រព

ដំណាំ​ស្រូវ​នៅ​កម្ពុជា

ពិនិត្យ​ដោយ បណ្ឌិត ម៉ែន សារុម

ជំពូក​១១

សេដ្ឋកិច្ច និង​ទីផ្សារ

ជា សារ៉េត

១១.១. សារសំខាន់​នៃ​ដំណាំ​ស្រូវ

ដំណាំ​ស្រូវ ជា​ដំណាំ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ជា​សកល​ថា មាន​អាយុកាល​រាប់​ពាន់​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ទោះបីជា​កាល​នៃ​ការ​ដាំ​ដុះ​ដំបូង​បំផុត​ហាក់ដូចជា​ពុំ​មាន​ឯកសារ​អះអាង​ច្បាស់លាស់ ឬ​ត្រូវ​បាន​បាត់បង់​ក្នុង​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ​ក៏​ដោយ ។ ស្រូវ​គឺជា​ប្រភព​ដ៏​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ផ្គត់ផ្គង់​ចំណីអាហារ​ពិភពលោក ។ ប្រហែលជា​ពាក់កណ្តាល​នៃ​មនុស្ស​នៅ​លើ​ពិភពលោក ជា​ពិសេស​ប្រជាជន​នៅ​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​បាន​រស់នៅ​ដោយ​ពឹងផ្អែក​លើ​ស្រូវ​ជា​អាហារ​សំខាន់​របស់​ពួក​គេ ។ ជា​ទូទៅ​ប្រជាជន​ដែល​ពឹងផ្អែក​លើ​ដំណាំ​ស្រូវ​ជា​អាហារ ភាគច្រើន​បាន​រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កំពុង និង​ក្រោម​អភិវឌ្ឍន៍​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​កុះករ តួយ៉ាង​ប្រទេស​ចិន និង​ឥណ្ឌា រួម​មាន​មនុស្ស​រហូត​ជិត ២០០០ លាន​នាក់ ដែល​មាន​ប្រាក់​ចំណូល​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ជា​មធ្យម​នៅ​ទាប​នៅឡើយ ។ ដោយ​ការ​ពឹងផ្អែក​ទាំងស្រុង​លើ​ដំណាំ​ស្រូវ​របស់​ប្រទេស​នៅ​អាស៊ី​ភាគច្រើន ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ការ​បរាជ័យ​នៃ​ផលិតកម្ម​ដំណាំ​ស្រូវ​អាច​នាំ​ឲ្យ​មាន​គ្រោះ​ទុរ្ភិក្ស និង​ការ​បាត់បង់​ជីវិត​របស់​ប្រជាជន​នៅ​តំបន់​នេះ ។

ការ​ផលិត​ស្រូវ​សាឡី​នៅ​លើ​សកលលោក មាន​បរិមាណ​ច្រើន​ជាង​ផលិតផល​ស្រូវ ដោយ​គិត​ពី​បរិមាណ​នៃ​ផលិតកម្ម ។ ប៉ុន្តែ​បរិមាណ​ស្រូវ​សាឡី​រហូត​ដល់​មួយ​ភាគ​បួន​មិន​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​អាហារ​ទេ​បើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ស្រូវ ដែល​មាន​ចំនួន​តែ ៧ ភាគរយ ប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រទេស​ចិន និង​ឥណ្ឌា​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​ជាងគេ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​មាន​តម្រូវការ​ស្រូវ​ច្រើន​ជាង​ចំនួន​ពីរ​ដង​នៃ​បរិមាណ​ស្រូវ​សាឡី ។ ដំណាំ​ទាំង​ពីរ​ប្រភេទ​នេះ​បាន​គ្របដណ្ដប់​លើ​មួយ​ភាគ​បួន​នៃ​ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ​នៅ​លើ​ពិភពលោក ។ ចំនួន​ប្រហែល ២៤ ភាគរយ​នៃ​ស្រូវ​សាឡី​ត្រូវ​បាន​លក់ដូរ​ជា​អន្តរជាតិ ចំណែកឯ​ផលិតផល​ស្រូវ​វិញ​គឺ​ចំនួន ៩០ ភាគរយ​ត្រូវ​បាន​ផលិត និង​ដោះ​ដូរ​នៅ​ក្នុង​ឧបទ្វីប​អាស៊ី ។ តំបន់​ដាំ​ដុះ​ដំណាំ​ស្រូវ​នៅ​អាស៊ី ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា​បី​តំបន់​ទៅ​តាម​ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ រួម​មាន អាស៊ី​ខាងកើត អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ និង​អាស៊ី​ខាងត្បូង ។ ប្រទេស​ចិន រួម​ទាំង​តៃវ៉ាន់ ជប៉ុន និង​កូរ៉េ ជា​ប្រទេស​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​ចម្បង​នៅ​អាស៊ី​ខាងកើត ។ ប្រទេស​កម្ពុជា ភូមា ឥណ្ឌូណេស៊ី ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ថៃ និង​វៀតណាម ជា​ប្រទេស​ផលិតកម្ម​ចម្បង​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ។ ចំនួន​ប្រាំ​ប្រទេស​ចម្បង​នៅ​អាស៊ី​ខាងត្បូង​រួម​មាន បង់ក្លាដែស ស្រីលង្កា ឥណ្ឌា នេប៉ាល់ និង​បាគីស្ថាន ។

នៅ​តំបន់​ពឹងផ្អែក​លើ​ផលិតកម្ម​ស្រូវ ដំណាំ​ស្រូវ​មិន​គ្រាន់តែ​គ្របដណ្ដប់​លើ​ផ្នែក​ផលិតកម្ម និង​ការ​បរិភោគ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ គឺ​មាន​ឥទ្ធិពល​ដ៏​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​សង្គម និង​សេដ្ឋកិច្ច​សម្រាប់​ការ​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស​ទៀត​ផង ។ កសិករ​ទាំងអស់​បាន​ប្រកប​របរ​ធ្វើ​ស្រូវ​ច្រើន​ជាង​មុខរបរ​ផ្សេងៗ​ដទៃ​ទៀត ដែល​ក្នុង​នោះ​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​បាន​ស្រូប​យក​ជាង​ពាក់​កណ្តាល​នៃ​កម្លាំង​ពលកម្ម​សម្រាប់​កសិកម្ម​នៅ​ក្នុង​បណ្ដា​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន រួម​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផង​ដែរ ។ ស្រូវ​មិន​គ្រាន់​ជា​អាហារ​ដ៏​សំខាន់​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ថែម​ទាំង​ជា​ប្រភព​ចំណូល​ដ៏​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់​សេដ្ឋកិច្ចជាតិ (FAO/WFP, 1999) ។ ភោគផល​ស្រូវ​ប្រចាំឆ្នាំ​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ផលិតផល​សរុប​ក្នុងស្រុក ព្រមទាំង​ការងារ​នៃ​កម្លាំង​ពលកម្ម​នៅ​ជនបទ ។ ដំណាំ​ស្រូវ​ក៏​មាន​សារសំខាន់​ដ៏​លើសលុប​ផង​ដែរ​ខាង​នយោបាយ ។ ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ស្រូវ​គ្រប់គ្រាន់​ជាមួយ​តម្លៃ​ថោក​សមរម្យ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាជន​មាន​ការ​សប្បាយចិត្ត និង​ជួយ​រក្សា​តម្លៃ​ប្រកួតប្រជែង​សម្រាប់​អតិថិជន​ក្នុងស្រុក​ក៏​ដូច​ជា​ការ​នាំ​ចេញ​ផង​ដែរ ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ការ​ផ្គត់ផ្គង់​មិន​គ្រប់គ្រាន់ តម្លៃ​ឡើង​ខ្ពស់ បង្ក​ឲ្យ​មាន​សម្ពាធ​អតិផរណា​ទៅ​លើ​ប្រាក់បៀវត្ស និង​ប្រាក់​ចំណូល និង​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​អស្ថេរភាព​នយោបាយ ។ សារសំខាន់​របស់​ដំណាំ​ស្រូវ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស គឺ​អាស្រ័យ​លើ​លើ​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ស្រូវ​ដែល​ងាយ​ទទួល​រង​សម្ពាធ​នយោបាយ ដែល​ជា​ឧបសគ្គ​ដល់​ការ​រីក​លូតលាស់ ។ ដូច្នេះ​ដំណាំ​ស្រូវ​មិនមែន​គ្រាន់តែ​សម្រាប់​ជា​អាហារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ គឺ​វា​បាន​ចូលរួម​ចំណែក​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ស្ថេរភាព​ក្នុង​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និង​នយោបាយ​ផង​ដែរ ។

១១.២. ស្ថិតិ​ផលិតកម្ម​ស្រូវ

ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ ទិន្នផល និង​ផលិតកម្ម​នៃ​ដំណាំ​ស្រូវ​នៅ​លើ​ពិភពលោក មាន​ការ​ប្រែប្រួល​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​ចាប់ពី​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ រហូត​ដល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។ ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ​នៃ​ប្រទេស​នៅ​តំបន់ ឬ​ឧបទ្វីប​ខ្លះ​មាន​ការ​កើនឡើង ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ផលិតកម្ម​នៅ​បណ្ដា​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​តូច បែរ​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ទៅ​វិញ ក៏​ប៉ុន្តែ​បើ​យោង​លើ​និន្នាការ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ទាំងមូល គឺ​មាន​ការ​កើនឡើង ។ តារាង ១១.១ បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ទាំង​ផ្ទៃដី ទិន្នផល និង​ផលិតកម្ម​គឺ​មាន​ការ​កើនឡើង​យ៉ាង​ខ្លាំង ទោះបីជា​នៅ​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ និង​ដើម​ទសវត្សរ៍​៧០ មាន​កំណើន​យឺត​ក៏​ដោយ​បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ប៉ុន្មាន​ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ​នេះ ។ ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ឆ្នាំ ១៩៦១-១៩៦៥ ដែល​ទិន្នផល​មិន​មាន​ការ​កើនឡើង ដោយសារ​ការ​ចាប់ផ្តើម​នៃ​ពាក្យ​ដ៏​មាន​ប្រជាប្រិយភាព គឺ «បដិវត្តន៍​បៃតង» គួប​ផ្សំ​នឹង​ភាពរាំងស្ងួត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧២ ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​ជា​ទូទៅ​នៃ​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៣ និង ១៩៧៥ ដែល​ជា​ការ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ឲ្យ​ឃើញ​អំពី​ការ​ប្រើប្រាស់​ពូជ​ទំនើប​ក្នុង​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ការ​កើនឡើង​នូវ​ការ​ប្រើប្រាស់​ជី និង​ការ​ប្រើប្រាស់​ទុន​ផលិតកម្ម​ផ្សេងៗ​ទៀត (Chandler, 1979) ។ ក្រោយ​យុគសម័យ​បដិវត្តន៍​បៃតង រហូត​មក​ដល់​ឆ្នាំ​២០០៤ ទាំង​ផ្ទៃដី និង​ផលិតកម្ម ជា​ពិសេស​ទិន្នផល​មាន​ការ​កើនឡើង​យ៉ាង​ខ្លាំង ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ការ​រីក​ចម្រើន​នៃ​បច្ចេកវិទ្យា​ខាង​ផលិតកម្ម​ស្រូវ ។

តារាង ១១.១ ផលិតកម្ម​ស្រូវ​នៅ​លើ​ពិភពលោក

ឧបទ្វីប​អាស៊ី​ជា​តំបន់​មួយ ដែល​ផលិត​ស្រូវ​ច្រើន​ជាងគេ​នៅ​លើ​ពិភពលោក ទោះបីជា​ទិន្នផល​ស្រូវ​ជា​មធ្យម​នៃ​តំបន់​នេះ ទំនងជា​នៅ​មាន​កម្រិត​ទាប បើ​ប្រៀប​ប្រៀប​ទៅ​នឹង​តំបន់​ដាំ​ស្រូវ​ផ្សេងៗ​ទៀត ក៏​ដោយ (តារាង ១១.១) ។ ទោះបីជា​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​នៃ​ផ្ទៃដី និង​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ក៏​ដោយ ក៏​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ និង​ផលិតកម្ម​នៅ​តំបន់​អាស៊ី គឺ​មាន​ចំនួន ៩០ ភាគរយ​នៃ​ពិភពលោក ពី​មួយ​ទសវត្សរ៍​ទៅ​មួយ​ទសវត្សរ៍​រហូត​ឆ្នាំ​២០០៤ ។ ទិន្នផល​ស្រូវ​នៅ​អាស៊ី​នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​គឺ​មាន​ចំនួន​ជិត​ពីរ​ដង ឬ​ក៏​លើស​ពីរ​ដង សម្រាប់​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ធំ បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ទិន្នផល​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ ក៏​ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​តូច ក៏​ពុំ​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ដែរ ដោយ​ប្រទេស​ទាំងនោះ​ទទួល​បាន​ទិន្នផល​ខ្ពស់​តាំងពី​យូរយារ​មក​ហើយ ។ នៅ​តំបន់​អាស៊ី​មាន​តែ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​តូច​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​ទទួល​បាន​ទិន្នផល​ខ្ពស់​ជាង​បី​តោន​ក្នុង​មួយ​ហិកតា​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ រួម​មាន​ប្រទេស​ជប៉ុន កូរ៉េ​ខាងជើង និង​ប្រទេស​ចិន ។ ប្រទេស​ជប៉ុន និង​ប្រទេស​កូរ៉េ​ទាំង​ពីរ បាន​ទទួលផល​ច្រើន​ជាង​បួន​តោន​តាំង​តែ​ពី​ដើម​ទសវត្សរ៍ ដោយឡែក​ទិន្នផល​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ទើបតែ​មាន​ការ​កើនឡើង​ខ្ពស់​ជាង​បី​តោន ចាប់ពី​ពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ ប៉ុណ្ណោះ ។ ដោយ​ការ​រីក​ចម្រើន​នៃ​បច្ចេកវិទ្យា​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម ក៏​ដូច​ជា​ដំណាំ​ស្រូវ​ដែរ ទិន្នផល​នៅ​ក្នុង​នៅ​តំបន់ មាន​ការ​កើន​ឡើងជា​បន្តបន្ទាប់​ដែរ រហូត​ដល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​មាន​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ដូច​ជា ឥណ្ឌូណេស៊ី ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី ភូមា ហ្វីលីពីន និង​វៀតណាម​ជាដើម ព្រមទាំង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​នៅ​អាស៊ី​ខាងត្បូង​ទទួល​បាន​ទិន្នផល​លើស​ពី​បី​តោន ។ ទិន្នផល​បាន​ឡើង​ខ្ពស់​ជាង ៦​តោន សម្រាប់​ប្រទេស​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​តាំងពី​ដើម​មក​ដូច​ជា ប្រទេស​ជប៉ុន ចិន និង​កូរ៉េ​ខាងត្បូង​ជាដើម ។

នៅ​ទ្វីបអាហ្វ្រិក​មាន​ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ​ដំណាំ​ស្រូវ​ប្រហែលជា ៣ ភាគរយ​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​ក្នុង​នោះ ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប និង​ម៉ាដាហ្គាស្កា ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​ធំ​ជាងគេ​បង្អស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់ (Chandler, 1979) ។ ប្រទេស​ប្រេស៊ីល មាន​ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ​ស្រូវ​រហូត​ដល់ ៨២ ភាគរយ​នៃ​តំបន់​អាមេរិក​ខាងត្បូង ។ ទិន្នន័យ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ប្រទេស​កូឡុំប៊ី មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​ដោយ​ការ​រីកសាយ​ភាយ​ប្រព័ន្ធ​ស្រោចស្រព ពូជ​ថ្មី និង​បច្ចេកវិទ្យា​ថ្មី ។ នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក អឺរ៉ុប និង​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី មាន​ផ្ទៃ​ដី​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​មិនសូវ​ធំ​ទេ ។ ទោះបីជា​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​តិចតួច​ក៏​ដោយ ក៏​ទិន្នផល​ស្រូវ​នៃ​ប្រទេស​ជឿនលឿន​ទាំងនេះ មាន​កម្រិត​ខ្ពស់​ណាស់​ដែល​អាច​រហូត​ដល់​ជាង ៧​តោន នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ជិត ៩​តោន នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ។ ការ​រីក​ចម្រើន​នៃ​ផលិតកម្ម​នៅ​បណ្ដា​ប្រទេស​ទាំងនេះ គឺ​អាស្រ័យ​ការ​ស្រោចស្រព​ពេញលេញ ការ​ប្រើប្រាស់​បរិមាណ​ជី​ត្រឹមត្រូវ​គ្រប់គ្រាន់ និង​វិធីសាស្ត្រ​ដាំ​ដុះ​ដ៏​ប្រសើរ ។ ការ​ទទួល​បាន​នូវ​ទិន្នផល​ខ្ពស់​គឺ​កើតឡើង​ដោយសារ​ការ​គ្រប់គ្រង​ដំណាំ​ដ៏​ល្អ និង​ភាព​កើតឡើង​ដ៏​កម្រ​នូវ​សត្វល្អិត និង​ជំងឺ​ទៅ​លើ​ដំណាំ ។ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ ការ​កើនឡើង​នូវ​ផលិតកម្ម គឺជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​កើនឡើង​នូវ​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ ជាក់​ស្ដែង​ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី និង​សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវ​បាន​ពង្រីក​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ ទៅ​ទសវត្សរ៍​ទី​៨០ (តារាង ១១.១) ។

ទោះបីជា​មាន​ការ​ពង្រីក​ផ្ទៃដី​ដាំ​ដុះ​ស្រូវ​ជា​ទូទៅ​ក៏​ដោយ ក៏​ទិន្នផល​នៅ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ធំ មាន​ការ​កើនឡើង​យ៉ាង​យឺត ឬ​ក៏​ទិន្នផល​នៅ​មាន​កម្រិត​ទាប នៅ​តំបន់​អាហ្វ្រិក អាស៊ី​ខាងត្បូង និង​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ជាដើម ។ ប្រទេស​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​រួម​មាន​ប្រទេស កម្ពុជា ឡាវ ឥណ្ឌូណេស៊ី និង​ប្រទេស​ថៃ ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​ទិន្នផល​ទាប ហើយ​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​យឺត ។ ទោះបីជា​ប្រទេស​ថៃ​ជា​ប្រទេស​នាំមុខ​គេ​ក្នុង​ពិភពលោក​ក្នុង​ការ​នាំ​ស្រូវ​ចេញ​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ក៏​ដោយ ក៏​ទិន្នផល​ស្រូវ​នៃ​ប្រទេស​នេះ​មិន​បាន​នាំមុខ​គេ​ទេ ដែល​ទិន្នផល​រហូត​ដល់​ថ្មីៗ​នេះ​គឺ ២,៦ តោន​/​ហត (តារាង ១១.១) ។ ប្រទេស​ឡាវ​ជា​ប្រទេស​មួយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ដែល​មាន​ទិន្នផល​ស្រូវ​កើនឡើង​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់ ។ នៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ ទិន្នផល​ស្រូវ​នៅ​ប្រទេស​នេះ​គឺ​តិច​ជាង​មួយ​តោន តែ​រហូត​ដល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ទិន្នផល​បាន​ឈាន​ដល់​ច្រើន​ជាង​បី​តោន ។

ទិន្នផល​ស្រូវ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​កម្រិត​ទាប​ជាងគេ​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​កាលពី​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ ក៏​ដូច​ជា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ដែរ ។ តែ​ទោះបីជា​យ៉ាង​ក៏​ដោយ ស្ថិតិ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ទិន្នផល​ស្រូវ​ជា​មធ្យម​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​កើន ១,២ តោន​/​ហត នៅ​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ មក ២ តោន​/​ហត នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ដែល​ជា​សញ្ញាណ​មួយ​នៃ​ការ​រីក​ចម្រើន​នៃ​ផលិតកម្ម​នៅ​កម្ពុជា ។ លទ្ធផល​ដែល​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​នេះ គឺជា​ការ​ចូលរួម​មួយ​ដ៏​ធំធេង​របស់​វិទ្យាស្ថាន​ស្រាវជ្រាវ និង​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​កម្ពុជា (CARDI) ដែល​បាន​បន្តវេន​កាតព្វកិច្ច​ពី​កម្មវិធី​កម្ពុជា​-​អ៊ីរី​-​អូស្ត្រាលី (CIAP) ។ កម្មវិធី កម្ពុជា​-​អ៊ីរី​-​អូស្ត្រាលី ដែល​ជា​គម្រោង​តែ​មួយ​គត់​នៅ​កម្ពុជា​ដែល​បាន​ធ្វើការ​ស្រាវជ្រាវ​ពី​ដំណាំ​ស្រូវ​បាន​ចាប់កំណើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៨ និង​បាន​ដើរតួ​នាទី​ដ៏​សំខាន់​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​នៅ​កម្ពុជា ក្នុង​គោលបំណង​ដោះស្រាយ​ជីវភាព​ខ្វះខាត​របស់​កសិករ​ខ្មែរ ក្រោម​កិច្ចប្រតិបតិ្តការ​រវាង​ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខា​ប្រមាញ់ និង​នេសាទ និង​វិទ្យាសា្ថន​ស្រាវជ្រាវ​ដំណាំ​ស្រូវ​អន្តរជាតិ (IRRI) ។ ដោយសារ​ស្នាដៃ​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​កោតសរសើរ​របស់​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ខ្មែរ និង​បរទេស​របស់​កម្មវិធី​នេះ ទិន្នផល​ស្រូវ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន និង​អាច​លើស​ពី​តម្រូវការ​ចាប់​ពិ​ឆ្នាំ​១៩៩៥ ។

ផ្ទៃដី​សម្រាប់​ដំណាំ​ស្រូវ​នៅ​កម្ពុជា មាន​ការ​ថយ​ចុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០ បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០ ដោយសារ​សង្គ្រាមស៊ីវិល និង​ការ​កើត​កលិយុគ​នៅ​តាម​ជនបទ ដែល​បណ្តាល​ឲ្យ​ការ​ប្រកប​របរ​កសិកម្ម​ត្រូវ​បាន​អាក់ខាន ។ ផ្ទៃ​ដី​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​ប្រហែលជា ៥០ ភាគរយ​មិន​ត្រូវ​បាន​ធ្វើការ​ដាំ​ដុះ​ដោយ​កសិករ​ខ្មែរ ថយ​ពី ២,២ លាន​ហិកតា មក​តិច​ជាង ១,១ លាន​ហិកតា ។ ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​មាន​ការ​កើនឡើង​វិញ​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​រហូត​ដល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ទោះបីជា​នៅ​តិច​ជាង​សម័យ​មុន​សង្គ្រាម​បន្តិចបន្តួច​ក៏​ដោយ ។ តែបើ​ពិនិត្យ​មើល​ស្ថិតិ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៤ គឺ​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​អំឡុង​ឆ្នាំ​១៩៦០ ដែរ ។ មក​ទល់​នឹង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ផ្ទៃ​ដី​ដាំ​ដុះ​ស្រូវ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ទំហំ​រហូត​ដល់​ប្រហែល ២,៤ លាន​ហិកតា ដែល​ប្រហែលជា ៤៣ ភាគរយ​នៃ​ផ្ទៃដី​កសិកម្ម​ទូទាំង​ប្រទេស ។ តែបើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ដី​អាច​ដាំ​ដុះ​បាន​វិញ​គឺ​មាន​រហូត​ជាង ៦០ ភាគរយ ។

 

ភាគបន្ត

About ឈូកខ្មែរ

...ផ្ដល់​ចំណេះដឹង​សកល​ជា​ភាសា​ជាតិ
This entry was posted in កសិកម្ម and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s