រឿងរ៉ាវ​ល្បីល្បាញ​ជាង​គេ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤

រដ្ឋប្រហារ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ (រូបថត​របស់ Chris Singshinsuk / Shutterstock.com)

មុន​នឹង​ឈាន​ចូល​ទៅ​អបអរ​ឆ្នាំថ្មី​នៅ​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​ទៀត​នេះ ចូរ​យើង​ត្រលប់​បែរ​ក្រោយ​មក​ក្រលេក​មើល​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់ៗ​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​របស់​យើង​បន្តិច ។ ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំងនេះ​ចងក្រង​ដោយ លោក Mong Palatino មាន​ចុះផ្សាយនៅ​លើ​វេបសាយ​របស់ The Diplomat ចុះ​ថ្ងៃទី​៣១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៤ ។ លោកបញ្ជាក់​ថា ព័ត៌មាន​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ និង​ពិភាក្សា​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​តាម​បណ្ដាញ​ព័ត៌មាន​អន្តរជាតិ​នានា​ផង​ដែរ ។

១. រដ្ឋប្រហារ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ

បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​តវ៉ា​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​តាម​ដង​ផ្លូវ​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ខែ​មក យោធា​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​បាន​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​នៅ​ថ្ងៃទី​២២ ខែ​ឧសភា និង​បាន​ប្រកាស​ច្បាស់​អាជ្ញាសឹក ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បណ្ដោះអាសន្ន​មួយ​ត្រូវ​បាន​ព្រាង​ឡើង​ដែល​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល​មួយ​ឡើង​គាំទ្រ​ដោយ​យោធា ។ ឧត្ដមសេនីយ៍ Prayuth Chan-ocha ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ទី​២៩ របស់​ប្រទេស​ថៃ ។

២. ការ​ធ្លាក់​យន្តហោះ​ជើងហោះហើរ MH370, MH17 និង Air Asia QZ8501

មាន​អ្នក​ដំណើរ​និង​បុគ្គលិក​បម្រើការ​លើ​យន្តហោះ​ចំនួន ២៣៩ នាក់ ស្ថិត​នៅ​លើ​យន្តហោះ​របស់​ក្រុមហ៊ុន Malaysian Airlines ជើង​ហោះហើរ​លេខ MH370 ដែល​បាន​បាត់​ខ្លួន​នៅ​ខែ​មីនា និង​នៅ​តែ​រក​ពុំ​ទាន់​ឃើញ​មក​ទល់​បច្ចុប្បន្ន ។ ជើង​ហោះហើរ​លេខ MH17 របស់​ក្រុមហ៊ុន Malaysian Airlines មួយ​ទៀត ត្រូវ​បាន​បាញ់​ធ្លាក់​ដោយ​មីស៊ីល​នៅ​ភាគ​ខាងកើត​ប្រទេស​អ៊ុយក្រែន ក្នុង​ខែ​កក្កដា សម្លាប់​អ្នកដំណើរ និង​បុគ្គលិក​យន្តហោះ​ទាំងអស់ ២៩៨ នាក់ ។ នៅ​ពេល​នេះ ទីតាំង​ធ្លាក់​របស់​ជើង​ហោះហើរ QZ8501 របស់​ក្រុមហ៊ុន Air Asia ដែល​បាន​បាត់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​ធ្នូ ដឹក​មនុស្ស ១៦២ នាក់ ត្រូវ​បាន​កំណត់​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ដោយ​ក្រុម​រុករក​ចម្រុះ​ជាតិសាសន៍​នៅ​ភាគខាងត្បូង​កោះ​ស៊ូម៉ាត្រា ផ្នែក​ខាង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី ។

៣. ជ័យជម្នះ​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​របស់​លោក Jokowi

លោក Joko Widodo អភិបាល​ក្រុង Jakarta ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ជា​ទូទៅ​ថា Jokowi ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​តាំង​ជា​ប្រធានាធិបតី​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី ។ ជា​អ្នក​នយោបាយ​ម្នាក់ លោក​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​តាម​រយៈ​អភិក្រម​ខុស​ពី​ទម្លាប់​ចាស់​របស់​លោក​ក្នុង​ភាព​ជា​អ្នកដឹកនាំ ដូចជា ការ​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​ដោយ​មិន​ប្រកាស​ឲ្យ​ដឹង​ជា​មុន ទៅ​កាន់​ទីកន្លែង​ធ្វើការ​របស់​រដ្ឋ​នានា​ដើម្បី​ត្រួត​ពិនិត្យ​ពី​ប្រសិទ្ធភាព​ការងារ​របស់​បុគ្គលិក​រដ្ឋ ។ ជ័យជម្នះ​របស់ Jokowi ត្រូវ​បាន​ស្វាគមន៍​ភ្លាមៗ​ថា​ជា​ការ​លើក​ស្ទួយ​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​ដល់​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយសារ​វា​គឺ​ជា​លើក​ទី​មួយ​ហើយ​ដែល​ប្រធានាធិបតី​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ម្នាក់​គ្មាន​ការ​ជាប់​ទាក់ទង​នឹង​យោធា ឬ អតីត​ប្រធានាធិបតី Suharto ដែល​បាន​គ្រប់គ្រង​ផ្ដាច់ការ​អស់​ជាង ៣ ទសវត្សរ៍ ។

៤. ប្រទេស​ព្រុយណេ​អនុវត្ត​ច្បាប់​អ៊ិស្លាម​តឹងរ៉ឹង Sharia

ច្បាប់ Sharia ចូល​ជា​ធរមាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ព្រុយណេ​នៅ​ខែ​ឧសភា ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​នេះ​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ទី​មួយ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ដែល​បាន​អនុវត្ត​ច្បាប់​នេះ​នៅ​ថ្នាក់​ជាតិ ។ នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ទី​១ នៃ​ការ​អនុវត្ត ច្បាប់​នេះ​គ្រប​ដណ្ដប់​លើ​បទល្មើស​ទូទៅ​ដូចជា ការ​បរិភោគ​នៅ​ទីសាធារណៈ​ក្នុង​អំឡុង​ខែ​កាន់​បួស (Ramadan) ការ​ខកខាន​ថ្វាយ​បង្គុំព្រះ​នៅ​រាល់​ថ្ងៃសុក្រ ឬ​ការ​មាន​ផ្ទៃពោះ​ក្រៅ​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ កម្រិត​ទី​២ នៃ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់ រួម​មាន ការ​កាត់ដៃ​ចំពោះ​បទលួច ការ​វាយដំ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ចំពោះ​បទល្មើស​ផ្សេងៗ ដូចជា​ការ​រំលូត​កូន​ជាដើម ការ​ផឹកស្រា និង​ការ​ស្រលាញ់​ភេទ​ដូច​គ្នា ។ ការ​ដាក់​ទោស​ដល់​ស្លាប់​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ទី​៣ ដែល​មាន​ដូចជា គប់​សម្លាប់​ដោយ​ដុំ​ថ្ម​ចំពោះ​បទ​សហាយស្មន់ ហើយ​ការ​ដាក់​ទោស​ដល់​ស្លាប់​ក៏​ធ្វើ​ឡើង​ផង​ដែរ​ចំពោះ​បទ​ចាប់​រំលោភ និង​ការ​រួមភេទ​តាម​រន្ធ​គូទ ។

៥. ការ​ប្រឆាំង​តវ៉ា​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​របស់​ប្រទេស​ឡាវ

ប្រទេស​ឡាវ​បាន​អនុម័ត​គម្រោង​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ដ៏​ធំ​សម្បើម​មួយ​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ ទោះបី​ជា​មាន​ការ​ជំទាស់​ពី​ប្រទេស​ថៃ វៀតណាម និង​កម្ពុជា​ក៏​ដោយ ។ ប្រទេស​ជិតខាង​របស់​ឡាវ និង​អ្នក​ការពារ​បរិស្ថាន​ជាច្រើន​ក្រុម ចង់​ឲ្យ​មាន​ការ​សិក្សា​អំពី​ផលប៉ះពាល់​បន្ថែម​ទៀត​មុន​នឹង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​សាងសង់​បន្ត ។

៦. ជម្លោះ​ដែន​ទឹក​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង

ប្រទេស​ចិន​បន្ត​ឈ្លោះប្រកែក​ជាមួយ​ប្រទេស​វៀតណាម និង​ហ្វីលីពីន អំពី​កម្មសិទ្ធិ​នៃ​បណ្ដា​ដែនដី​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង (ឬ​សមុទ្រ​ហ្វីលីពីន​ខាងលិច) ។ ប្រទេស​ចិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា បាន​រំលោភ​លើ​អធិបតេយ្យភាព​របស់​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​មួយ​ចំនួន ដោយ​ការ​សាងសង់ ឬ​ជំនួស​រចនាសម្ព័ន្ធ​នៅ​ក្នុង​ដែនទឹក​ដែល​ជាប់​ជម្លោះ ។ ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ដោយ​អាជ្ញាកណ្ដាល​អន្តរជាតិ​អំពី​ការ​ទាមទារ​ដែនទឹក​នេះ​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​រឿង​នេះ​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា​ស្នូល​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក ។

៧. ការ​ធ្វើ​កូដកម្ម​នៃ​វិស័យ​កាត់ដេរ​នៅ​កម្ពុជា

កម្មករ​រោងចក្រ​សម្លៀកបំពាក់​រាប់​ពាន់​នាក់​បាន​ចូល​រួម​កូដកម្ម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​តម្លើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​គោល ។ ប៉ុន្តែ​កូដកម្ម​នេះ​ត្រូវ​បាន​បំបែក​ដោយ​ហិង្សា​ដោយ​នរគបាល កាល​ពី​ខែ​មករា ហើយ​ការ​ជួបជុំ​តវ៉ា​ជា​សាធារណៈ​ត្រូវ​បាន​ហាម​ឃាត់​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។ យុទ្ធនាការ​តវ៉ា​នេះ​ក៏​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​ម្ចាស់​ម៉ាក​សម្លៀកបំពាក់​ល្បីៗ​ធានា​ថា​អ្នក​ផ្គត់ផ្គង់​របស់​ពួកគេ​នៅ​កម្ពុជា​គោរព​ច្បាប់​ការងារ ។

៨. បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​កម្ពុជា​ព្រម​ទទួល​យក​កៅអី​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា

បន្ទាប់​ពី​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ចូល​ប្រជុំ​សភា​អស់​រយៈពេល ១០ ខែ ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​កេងបន្លំ​សន្លឹកឆ្នោត សមាជិក​សភា​ទាំង ៥៥ រូប របស់​បក្សប្រឆាំង​បាន​ចូល​ស្បថ​កាន់​តំណែង​នៅ​ខែ​សីហា ។ ការណ៍​នេះ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បក្ស​ប្រឆាំង​មាន​លទ្ធភាព​បង្ហាញ​ពី​របៀបវារៈ​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សភា ទោះបី​ជា​អ្នកតាមដាន​នានា​កត់​សម្គាល់​ថា វា​ក៏​ជា​ការ​លើក​ស្ទួយ​ភាព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​របស់​សម្ដេច ហ៊ុន សែន ដែល​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​របស់​កម្ពុជា​ក្នុង​រយៈពេល ៣ ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ក៏​ដោយ ។

៩. ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​នឹង​ពង្រឹង​ច្បាប់​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី Najib Razak មិន​បាន​គោរព​ពាក្យ​សន្យា​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ពេល​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ថា​នឹង​លុប​ចោល​ច្បាប់​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ទេ បែរ​ជា​ប្រកាស​ថា រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​នឹង​ធ្វើការ​កែទម្រង់​និង​ពង្រឹង​ច្បាប់​នេះ​ទៅ​វិញ ដែល​ជា​ច្បាប់​មួយ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​អាណានិគម​អង់គ្លេស​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៨ ។ មេធាវី អ្នកកាសែត សកម្មជន និង​សូម្បី​សាស្ត្រាចារ្យ​ជា​ច្រើន​នាក់​ត្រូវ​បាន​កាត់​ទោស​ពី​បទ​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ឆ្នាំ​នេះ ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​អ្នក​តវ៉ា​ជាច្រើន​ក្រុម​កាន់​តែ​ពង្រីក​សម្ព័ន្ធភាព​របស់​ពួកគេ​ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​ច្បាប់​នេះ ។

១០. ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​សមាគម​អាស៊ាន

ការ​ទាស់ទែង​ក្នុង​ស្រុក​មាន​ផលប៉ះពាល់​ដល់​តួនាទី​របស់​មីយ៉ាន់ម៉ា​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​ប្ដូរវេន​របស់​អាស៊ាន ។ ទោះជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ភាព​ជា​ប្រធាន​អាស៊ាន​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤ មិន​គ្រាន់​តែ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​មាន​សារសំខាន់​ខណៈ​ដែល​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​កំពុង​បោះ​ជំហាន​ដ៏​សំខាន់​ឈាន​ទៅ​ធ្វើ​សាមាហរណកម្ម​អាស៊ាន​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ ។

១១. កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ក្នុង​ការ​រ៉ើប​ឡើង​វិញ​បន្ទាប់​ពី​ខ្យល់ព្យុះ Haiyan នៅ​ហ្វីលីពីន

ខ្យល់ព្យុះ Haiyan គឺ​ជា​ព្យុះ​ទីហ្វុង​ធំ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ បោកបក់​លើ​ប្រជុំ​កោះ Visayas របស់​ហ្វីលីពីន​ក្នុង​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៣ ។ វា​បាន​ទាក់ទាញ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ឲ្យ​ចូល​ជួយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ស្ដារ​ឡើង​វិញ ស្រប​ពេល​ដែល​សកម្មជន​បរិស្ថាន​សំអាង​ហេតុផល​ថា​វា​គឺ​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​នៃ​ផលប៉ះពាល់​ខ្លាំងក្លា​នៃ​ការ​កើន​ឡើង​នូវ​កម្ដៅ​ផែនដី ។ ក្នុង​ពេល​នេះ​ដែរ ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង​នៅ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុន​ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​គ្រោះ​ទឹក​ជំនន់​អាក្រក់​បំផុត​នៅ​បណ្ដា​រដ្ឋ​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាងកើត​នៃ​ប្រទេស​ក្នុង​រយៈពេល ៣ ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ ។

តើ​ឆ្នាំ​២០១៥ នឹង​នាំ​មក​នូវ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ឬ​ទេ ? អ្វី​ដែល​ច្បាស់​គឺ​ថា ឆ្នាំ​ក្រោយ​នេះ​គឺ​ជា​ឆ្នាំ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ ដោយ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​កំពុង​តែ​ផ្លាស់ប្ដូរ​រូបរាង​ឆ្ពោះ​ទៅ​បង្កើត​សហគមន៍​អាស៊ាន​រួម​មួយ​នៅ​ប៉ុន្មាន​ខែ​ខាងមុខ​នេះ ៕

About ឈូកខ្មែរ

...ផ្ដល់​ចំណេះដឹង​សកល​ជា​ភាសា​ជាតិ
This entry was posted in កំសាន្ត, ចំណេះ​ធ្វើ and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s