ព្រះពោធិសត្វ-ជំពូក ៥

ព្រះធិសត្វ​ទ្រង់​យោន​យក​កំណើត​ជា​ស្ដេច​ពានរ បាន​ផ្ដល់​ឱវាទ​ដល់​ព្រះរាជា​ដើម្បី​ឲ្យ​ទ្រង់​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋ​ប្រកប​ដោយ​ទសពិធរាជធម៌

មាគ៌ា​ជីវិត​នៃ​ព្រះពោធិសត្វ

៥. ការ​កសាង​ទសបារមី

ព្រះពោធិសត្វ ​គ្រប់​ព្រះអង្គ បន្ទាប់​ពី​បាន​ទទួល​ព្យាករណ៍​ពី​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​អង្គ​ណា​មួយ​រួច​ហើយ ក្នុង​លក្ខណៈ​ជា​និយត​ពោធិសត្វ​ត្រូវ​បំពេញ​នូវ​ទសបារមី (បារមី​១០) ដែល​ជា​ពុទ្ធការកធម៌​បន្ត​ទៅ​ទៀត រហូត​ដល់​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដូច​មាន​គាថា​ថា ៖

ពុទ្ធការកធម៌ (ទសបារមី​១០) នោះ​មាន​ដូច​ត​ទៅ ៖ ១. ទាន​បារមី ២. សីល​បារមី ៣. នេក្ខម្ម​បារមី ៤. បញ្ញា​បារមី ៥. វិរិយ​បារមី ៦. ខន្តិ​បារមី ៧. សច្ច​បារមី ៨.អធិដ្ឋាន​បារមី ៩. មត្តា​បារមី ១០. ឧបេក្ខា​បារមី 

គុណធម៌​ដ៏​ ប្រពៃ​ទាំង​១០​នេះ មាន​ន័យ​វិសេស​វិសាល​ដ៏​ក្រៃលែង​ណាស់ ។ តែ​សូម​លើក​តែ​ន័យ​សង្ខេប​នៃ​បារមី​នីមួយៗ​មក​អធិប្បាយ​ជូន​អ្នក​អាន​ដើម្បី ​ពិចារណា និង​សិក្សា​នូវ​លក្ខណ​សម្បត្តិ និង​មាគ៌ា​ជីវិត​នៃ​ព្រះពោធិសត្វ ។ ព្រះពោធិសត្វ​គ្រប់​ព្រះអង្គ​ទាំង​អស់ ទោះបី​យោន​កំណើត​យ៉ាង​យូរ​រាប់​កប្ប ជា​មនុស្ស ឬ​សត្វ​ក៏​ដោយ តែង​តែ​ព្យាយាម​យ៉ាង​មុតមាំ​បំផុត​ក្នុង​ការ​បំពេញ​បារមី​ទាំង​១០​នេះ ដើម្បី​បាន​លុះ​នូវ​សម្ពោធិញ្ញាណ​ជា​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ប្រៀប​ដូច​បុរស​ម្នាក់​ដែល​យក​ក្អម​ទឹក​ទទេ​ចំនួន​១០​មក​តម្រៀប​គ្នា​ដើម្បី ​រក្សា​គ្រាប់​ពូជ មាន​សណ្ដែក ល្ង​ជាដើម មួយ​ថ្ងៃ​មួយ​គ្រាប់ៗ លុះ​ត្រា​តែ​ក្អម​ទាំង​១០​នោះ ពេញ​ទៅ​ដោយ​គ្រាប់​សណ្ដែក ឬ​ល្ង ដូច​ក្ដី​បំណង ។ ការ​ដាក់​គ្រាប់​សណ្ដែក​ ឬ​ល្ង មាន​ថ្ងៃ​ខ្លះ បុរស​នោះ​អាច​រក្សា​គ្រាប់​ពូជ​ដាក់​ក្នុង​ក្អម​ទី​១ ថ្ងៃ​ខ្លះ​ដាក់​ក្នុង​ក្អម​ទី​២​ជាដើម ។ ការ​បំពេញ​បារមី​របស់​ព្រះពោធិសត្វ​នូវ​ជាតិ​នីមួយៗ អាច​បំពេញ​បារមី​ទាំង​១០ ក៏​មាន​១ ឬ​២​-​៣ ក៏​មាន តែ​ក្នុង​ជាតិ​ទាំង​នោះ មាន​បារមី​មួយ​ត្រូវ​មាន​ទម្ងន់​ធ្ងន់​ជាង​បារមី​ដទៃ​ទាំង​អស់ ឧទាហរណ៍​ដូចជា កាល​សោយ​ព្រះជាតិ​ជា​ព្រះវេសន្ដរ​ទ្រង់​ធ្ងន់​ក្នុង​ការ​កសាង​ទាន​បារមី​ជាង ​គេ ។ តែ​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​សាង​សីល​បារមី នេក្ខម្ម​បារមី បញ្ញា​បារមី វិរិយ​បារមី ខន្តិ​បារមី សច្ច​បារមី អធិដ្ឋាន​បារមី មេត្តា​បារមី និង​ឧបេក្ខា​បារមី​ដែរ ។ តែ​ក្នុង​បារមី​ទាំងអស់​នេះ ព្រះវេសន្ដរ​ពោធិសត្វ​ទ្រង់​ធ្ងន់​ក្នុង​ទាន​បារមី​ជាង​គេ ។

១. ទាន​បារមី

«ទាន» មាន​ន័យ​ថា «ទេយ្យ​វត្ថុ​ដែល​បុគ្គល​គប្បី​ឲ្យ» ។ ការ​ធ្វើ​ទាន គឺ​ជា​ការ​រំលែក​នូវ​ភោគ​សម្បត្តិ វិជ្ជា​សម្បត្តិ កម្លាំង​កាយ កម្លាំង​ចិត្ត ឬ​ពេល​វេលា​សម្រាប់​ជួយ​សម្រាល​ការ​ស្រេក​ឃ្លាន និង​រំដោះ​ទុក្ខ​ភ័យ​របស់​អ្នក​ដទៃ ។ ពោល​ដោយ​សង្ខេប ការ​ធ្វើ​ទាន​ជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​ការ​ពត់​ចិត្ត​ឲ្យ​ចេះ​ ស្រលាញ់ អាណិត និង​គិត​ពី​សុខ​ទុក្ខ​អ្នក​ដទៃ ។ ជាទូទៅ ទាន​បារមី​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​បាន​បំពេញ​មក គួរ​កត់​សម្គាល់​ថា​មាន​លក្ខណៈ​ខុសៗ​គ្នា​៤​យ៉ាង​ដូច​ខាង​ក្រោម ៖

ការ ​ផ្ដល់​សម្ភារៈ​ផ្សេងៗ ដើម្បី​សម្រាល ឬ​រំដោះ​ទុក្ខ​អ្នក​ដទៃ ទាន មាន​ចំណី​អាហារ ប្រដាប់​ប្រដា​ប្រើ​ប្រាស់ និង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​នានា​ជា​ដើម ហៅ​ថា «សង្គហ​ទាន» ។

ទាន ​ដែល​ពុទ្ធ​រិស័ទ តែង​តែ​ប្រគេន​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ និង​អ្នក​មាន​គុណធម៌​ខ្ពស់ ឬ​ទាន​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ លោក​ថ្វាយ ប្រគេន​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ឬ​តាបស មាន​ភោជនីយាហារ ផ្កាភ្ញី ស្បង់ ចីវរ សេនា​សេនៈ​ជាដើម លោក​ហៅ​ថា «បូជា​ទាន» គឺ​ទាន​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ក្ដី​គោរព ជាមួយ​ចិត្ត​បរិសុទ្ធ​ផូរផង់ ។ បូជា​ទាន មាន​កម្រិត និង​អានិសង្ស​ខ្ពស់​ជាង​សង្គហ​ទាន ។

ការ ​អនុគ្រោះ មិន​ខឹង​គុំកួន​តប​ត​នឹង​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​កំហុស​លើ​យើង និង​ការ​លើក​លែង​ទោស ឬ​ផ្ដល់​សេរីភាព​ដល់​មនុស្ស ឬ​សត្វ​ដែល​ពុំ​មាន​សេរីភាព ឧទាហរណ៍ ការ​ដោះលែង​អ្នកទោស ឈ្លើយ​សង្គ្រាម ទាសករ អ្នក​ជំពាក់​បំណុល និង​លើក​លែង​ទោស​កំហុស​របស់​សត្រូវ​ជា​ដើម លោក​ហៅ​ថា «អភយ​ទាន» ។ ព្រះពោធិសត្វ ឬ​អ្នក​ដឹកនាំ​មាន​ព្រះរាជា​ជាដើម តែង​អនុវត្ត​នូវ​អភយ​ទាន​នេះ ។ យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ក៏​អាច​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ធម៌​អភយ​ទាន​នេះ​ក្នុង​ជីវិត​ ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​យើង​បាន​ដែរ ។

ការ​ អប់រំ ណែនាំ​អ្នក​ដទៃ​ឲ្យ​ចេះ​ប្រកប​វិជ្ជាជីវៈ ដោយ​សម្មាអាជីវោ (វិជ្ជាជីវៈ​ត្រឹមត្រូវ) ដើរ​តាម​គន្លង​សុចរិត​ធម៌​ដោយ​ការ​សម្ដែង​ធម៌​ទេសនា បង្រៀន​សីលធម៌ សុវជីវធម៌​ផ្សេងៗ ជា​ពន្លឺ​ចង្អុល​បង្ហាញ​ផ្លូវ​ទៅ​រក​សុភមង្គល​ក្នុង​កុសលធម៌ លោក​ហៅ​ថា «ធម្មទាន» ។ ធម្មទាន​នេះ​ជា​ទាន​ដ៏​ប្រសើរ​លើស​ទាន​នានា​ក្នុង​លោក​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​បាន​បំពេញ​មក ។

ការ​ឲ្យ​វត្ថុ​១០​យ៉ាង

ការ ​អធិប្បាយ​នៃ​ទាន​ដោយ​ព្រះមហា​ភិក្ខុ​នារទៈ ដែល​សំអាង​លើ​អដ្ឋកថា​នៃ​គម្ពីរ​ចរិយាបិដក បរិយាយ​ថា ព្រះពោធិសត្វ​លោក​តែង​ឲ្យ​វត្ថុ​១០​ប្រការ​គឺ ៖

  1. អន្នទាន គឺ​ឲ្យ​បាយ ឬ​ភោជនាហារ​ដល់​ស្មូម​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​របស់​ព្រះអង្គ​ថា អាត្មា​អញ​នឹង​ញ៉ាំង​សម្បត្តិ​៥​យ៉ាង គឺ​អាយុ​វែង​១ ពណ៌​សម្បុរ​ល្អ​ចាំ​នៅ​១ សេចក្ដី​សុខ​កាយ​សម្បាយ​ចិត្ត​១ កម្លាំង​កាយ​១ ប្រាជ្ញា​ស្មារតី​១ និង​សម្បត្តិ​ដ៏​ប្រសើរ​គឺ​លោកុត្តរផល​ដែល​បុគ្គល​គប្បី​ត្រេកអរ​ឲ្យ​សម្រេច ​ដល់​សត្វ​លោក​ទាំង​ពួង ដោយ​ផល​នៃ​ទាន​ដែល​អាត្មា​អញ​បាន​ឲ្យ​នេះ ។
  2. បានទាន គឺ​ឲ្យ​ទឹក​ក្ដៅ ឬ​ទឹក​ត្រជាក់​ដល់​អ្នក​សូម​ទាំងឡាយ​ដើម្បី​បំបាត់​នូវ​សេចក្ដី​ឃ្លាន គឺ​កាម​កិលេស​នៃ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ។
  3. វត្ថុទាន គឺ​ឲ្យ​សំពត់​សម្រាប់​ស្លៀក​ដណ្ដប់​ដល់​យាចក​ទាំង​ឡាយ​ដើម្បី​រក្សា​នូវ​ពណ៌ ​សម្បុរ​ឲ្យ​ល្អ ដូចជា​ពណ៌​នៃ​មាស​ផង ដើម្បី​អភិបាល​នូវ​សេចក្ដី​ខ្មាស​បាប និង​សេចក្ដី​តក់​ស្លុត​ចំពោះ​បាប និង​គ្រឿង​ប្រដាប់​សម្រាប់​ស្លៀក​ពាក់​នៃ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ផង ។
  4. យានទាន គឺ​ឲ្យ​គ្រឿង​ជិះ​គ្រឿង​សែង ឬ​ឲ្យ​ស្ពាន​ដល់​បដិគ្គាហកៈ​ទាំងឡាយ​ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​ឥទ្ធិឫទ្ធិ​ផង​ ដើម្បី​សម្រួល​ឲ្យ​បាន​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​ក្នុង​ព្រះនិព្វាន​ផង ។
  5. គន្ធទាន គឺ​ឲ្យ​គ្រឿង​ក្រអូប​ជា​ទាន​ដើម្បី​សម្រេច​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ក្រអូប​អំពី​សីលគុណ ។
  6. មាលាវិលេបនទាន គឺ​ឲ្យ​ផ្កា​កម្រង និង​គ្រឿង​ងូត គ្រឿង​លុប​លាប​ផ្សេងៗ​ជា​ទាន ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​សុន្ទរ​រាសី​នៃ​ព្រះពុទ្ធគុណ ។
  7. អាសនទាន គឺ​ឲ្យ​ស្ថាន​សម្រាប់​អង្គុយ​ជា​ទាន ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​ពោធិ​មណ្ឌលាសនៈ គឺ​ញាណ​ដ៏​ផូរផង់​ជាទី​ត្រាស់​ដឹង ឈ្មោះ​ថា «ពោធិ» ។
  8. សេយ្យទាន គឺ​ឲ្យ​នូវ​ទីស្ថាន​សម្រាប់​ដេក​ជា​ទាន ដើម្បី​សម្រេច​សម្រាន្ត​នូវ​ទីស្ថាន​ក្រឡា​ព្រះបន្ទំ​ឈ្មោះ​ថា «តថាគត​សេយ្យាសនៈ» ។
  9. អាវាសថទាន គឺ​ឲ្យ​លំនៅ​ជា​ទាន ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​តេជានុភាព​នៃ​ខ្លួន​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​បាន​ជា​ទីពឹង​ទីជ្រក​នៃ​សត្វ​លោក ។
  10. បទីបេយ្យទាន គឺ ​ឲ្យ​នូវ​គ្រឿង​សម្រាប់​បំភ្លឺ​មាន​ពន្លឺ​គោម និង​ពន្លឺ​ចង្កៀង​ជាដើម​ជា​ទាន ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​ចក្ខុ​៥​យ៉ាង​មាន​ទិព្វចក្ខុ​ជាដើម ។

យោង​តាម​គម្ពីរ​អដ្ឋសាលិនី​អដ្ឋកថា ធម្មសង្គណី ព្រះពោធិសត្វ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ទាន​៦​ប្រការ​ទៀត​គឺ ៖

  1. រូបទាន ជា​ការ​បូជា​នូវ​វត្ថុ​ដែល​មាន​ពណ៌​ទាំងឡាយ​ មាន​កម្រង​ផ្កា និង​សំពត់​ដែល​មាន​ពណ៌​ល្អ​ជាដើម ដល់​ព្រះពុទ្ធ​រតនៈ​ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ឆព្វណ្ណរង្សី ។
  2. សន្ទទាន ឲ្យ​សំឡេង​ជា​ទាន គឺ​ការ​បូជា​តូរ្យតន្ត្រី​ដល់​ព្រះរតនត្រ័យ និង​ប្រគេន​ប្រេង និង​ទឹក​អំពៅ​ជា​ថ្នាំ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​សំឡេង​ពីរោះ​ចំពោះ​ធម្មកថិក​ទាំងឡាយ និង​ឃោសនា​ឲ្យ​គេ​មក​ប្រជុំ​ស្ដាប់​ធម៌ និង​សម្ដែង​ធម៌​ទេសនា​ឲ្យ​អ្នក​ទាំង​ពួង​ស្ដាប់​ជាដើម ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​សំឡេង​ពីរោះ​ក្បោះក្បាយ​ដូចជា​សំឡេង​មហាព្រហ្ម ។
  3. គន្ធទាន ឲ្យ​ក្លិន​ជា​ទាន គឺ​បូជា​នូវ​គ្រឿង​ក្រអូប មាន​ឫស​ក្រអូប​ជាដើម ដែល​ជាទី​គាប់​ចិត្ត​ដល់​ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​នូវ​សីលាទិគុណ ។
  4. រសទាន ឲ្យ​រស​ជា​ទាន គឺ​បូជា​នូវ​វត្ថុ​ដែល​មាន​រស​ឆ្ងាញ់ មាន​រស​មើម និង​ផ្កា​ជាដើម​ដល់​ពុទ្ធាទិវត្ថុ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​នូវ​គុណ​វិសេស គ្រាន់​ជា​ទី​ស្នេហា​ស្រលាញ់​ដល់​សត្តនិករ​ក្នុង​ត្រៃភព ។
  5. ផោដ្ឋព្វទាន ឲ្យ​នូវ​វត្ថុ ផ្សព្វផ្សាយ​នូវ​កាយ​ជា​ទាន គឺ​បូជា​នូវ​ទិសេនសនៈ​ទាំង​ឡាយ មាន​គ្រែ​ជាដើម ដល់​ព្រះរតនត្រ័យ​ដើម្បី​សេចក្ដី​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត​ជា​សព្វញ្ញុពុទ្ធ ។
  6. ភេសជ្ជទាន ឲ្យ​នូវ​​ថ្នាំ​រម្ងាប់​រោគ​ជា​ទាន គឺ​បូជា​នូវ​វត្ថុ​៣​មុខ​គឺ សប្បិ​និង​នវនីត​១ ទឹក​អដ្ឋ​បាន​១ ភត្ត​១៤​ប្រការ​១ ដល់​ព្រះរតនៈ​ទាំង​៣​ដើម្បី​ឃាត់​នូវ​ជាតិ ជរា ព្យាធិ មរណៈ ទុក្ខ មិន​ឲ្យ​កើត​មាន​ដល់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។

ម្យ៉ាងទៀត ព្រះពោធិសត្វ​ព្រះអង្គ​តែង​ឲ្យ​នូវ​ទាន​ឯ​ទៀត​១០​ប្រការ​គឺ ៖

  1. ទាសានំភុជ្ជិស្ស​ទាន គឺ​កិរិយា​លះបង់​នូវ​បាវព្រាវ ខ្ញុំ​កំដរ​ឲ្យ​រួច​ជា​អ្នជា នេះ​ជា​ទាន​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​នូវ​ព្រះអង្គ​មិន​ឲ្យ​ជា​ខ្ញុំ​នៃ​កិលេស​ តណ្ហា ។
  2. អនវជ្ជខិឌ្ឌាវតី​ហេតុ​ទាន គឺ​ឲ្យ​នូវ​វត្ថុ​សម្រាប់​លេង ដែល​មិន​មាន​ទោស​ទៅ​ជា​ទាន ដើម្បី​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ចំពោះ​ព្រះសទ្ធម្ម​របស់​ព្រះអង្គ ។
  3. បុត្ត​ទាន គឺ​ឲ្យ​នូវ​កូន​ប្រុសស្រី​ទៅ​ជា​ទាន​ដល់​ជន​ទាំងឡាយ​ដើម្បី​កិរិយា​នាំ​ចូល​ ទោ​ជិត​កាន់​ភាវៈ​នៃ​កូន​នោះ ជា​កូន​នៃ​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ជាតិ​ជា​អរិយបុគ្គល ។
  4. ទារ​ទាន គឺ​ឲ្យ​នូវ​ប្រពន្ធ​ជា​ទាន​ដល់​ជន​ទាំងឡាយ ដើម្បី​កិរិយា​បាន​នូវ​ភាវៈ​នៃ​ព្រះអង្គ​ជា​ម្ចាស់​នៃ​សត្វ​លោក​ទាំងពួង ។
  5. រជ្ជទាន គឺ​ឲ្យ​នូវ​រាជសម្បត្តិ​ជា​ទាន ដើម្បី​បាន​នូវ​ភាវៈ​នៃ​ព្រះអង្គ​ជា​ស្ដេច ព្រោះ​ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ធម៌ ។
  6. ហត្ថទាន គឺ​ឲ្យ​នូវ​ព្រះហស្ត​ជា​ទាន ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ព្រះសទ្ធម្ម​ក្នុង​ព្រះហស្ត ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​ទាំងឡាយ និង​បាន​រើ​ខ្លួន​ចេញ​ចាក​អន្លង់​ទាំង​៤ មាន​បញ្ចពិធ​កាមគុណ​ជាដើម ។ អន្លង់​ទាំង​៤​គឺ ៖ កាមោឃៈ អន្លង់​គឺ​កាម​១ ភវោឃៈ អន្លង់​គឺ​ភព​១ ទិដ្ឋោឃៈ អន្លង់​គឺ​ទិដ្ឋិ​១ អវិជ្ជោឃៈ អន្លង់​គឺ​អវិជ្ជា​១ ។
  7. កណ្ណនាសាទិទាន គឺ ​ឲ្យ​នូវ​ចំណែក​រាងកាយ មាន​ត្រចៀក និង​ច្រមុះ​ជាដើម​ទៅ​ជា​ទាន ដើម្បី​បាន​ចំពោះ​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ជា​កុសល​មាន​សទ្ធិន្ទ្រិយ​ជាដើម ។
  8. ចក្ខុទាន គឺ ​ឲ្យ​នូវ​ព្រះនេត្រ​ទៅ​ជា​ទាន ដើម្បី​បាន​ចំពោះ​នូវ​សមន្ត​ចក្ខុ ។ ព្រះបរម​ពោធិសត្វ​ព្រះអង្គ​តែង​ស្វែង​រក​នូវ​ប្រយោជន៍ និង​សេចក្ដី​សុខ​ឲ្យ​ដល់​សត្វ​ទាំងឡាយ​គ្រប់​កាល​ទាំងពួង ។ ម្យ៉ាងទៀត សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ គប្បី​ចូល​ទោ​ជិត រស់​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ទាំងឡាយ​ដ៏​ឧត្តម​មាន​កិរយា​ឃើញ​ និង​ឮ និង​រលឹក​រឿយៗ និង​ធ្វើការ​បម្រើ​ជាដើម​ ចំពោះ​ព្រះអង្គ ។
  9. មំសលោហិត​ទាន គឺ​កិរិយា​ឲ្យ​នូវ​សាច់ និង​ឈាម​ទៅ​ជា​ទាន​ព្រោះ​ព្រះអង្គ​មាន​បំណង​ថា សូម​ឲ្យ​អាត្មា​មាន​សរីរៈ​រាងកាយ​បរិបូណ៌ ។
  10. ឧត្ដមង្គទាន គឺ​កិរិយា​បូជា​នូវ​អង្គ​ដ៏​ឧត្ដម គឺ​ព្រះសិសៈ​របស់​ព្រះអង្គ​ទៅ​ជា​ទាន ព្រោះ​ព្រះអង្គ​គិត​ថា សូម​ឲ្យ​អាត្មា​អញ​បាន​ជា​បុគ្គល​ឧត្ដម​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាង​សត្វ​លោក​ទាំង​ពួង ដូចការ​បំពេញ​ទាន​របស់​ព្រះពោធិសត្វ​អរិយមេត្តេយ្យ មាន​លក្ខណៈ​សំខាន់​មួយ​គឺ កាត់​សីសៈ​បូជា​ព្រះពុទ្ធ​សិរីមត្តៈ មិន​មាន​បំណង​ចង់​បាន​ការ​ដឹងគុណ ឬ​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​បដិគ្គាហកៈ (អ្នក​ទទួល​ទាន) ក្នុង​លោក​នេះ​ឡើយ ។

ការ ​បំពេញ​ទាន​របស់​ព្រះពោធិសត្វ​មាន​ពុទ្ធភូមិ​ជា​អារម្មណ៍ គឺ​ព្រះទ័យ​ជាប់​ជំពាក់​ក្នុង​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ ពោល​គឺ​ការ​បាន​សម្រេច​ជា​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ទានបារមី​របស់​ព្រះពោធិសត្វ មាន​លក្ខណៈ​លះបង់​ខ្ពស់​ដែល​មនុស្ស​ធម្មតា​មិន​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ដូច​បាន លុះត្រា​បុគ្គល​ខំ​ព្យាយាម​បំពេញ​ទាន​បន្តិចម្ដងៗ ចាប់​ពី​វត្ថុ​តូច​តាច​ឡើង​ទៅ ។ ការ​ធ្វើ​ទាន​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​មាន​ព្រះទ័យ​ក្លាហាន មិន​ញាប់​ញ័រ ភិតភ័យ តក់​ស្លុត ឬ​ស្ដាយ​ក្រោយ​ឡើយ ។

ក្នុង​ការ​រក្សា​ទាន​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​ហ៊ាន​លះបង់​ជា​ទាន​នូវ​អ្វីៗ​ទាំង​អស់ ដោយ​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាងក្រោម ៖

កម្រិត​ទី​១ ទាន​បារមីៈ ព្រះពោធិសត្វ​ពុំ​រារែក​ក្នុង​ការ​លះបង់​នូវ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ គ្រឿង​ប្រើប្រាស់​របស់​ព្រះអង្គ​ធ្វើ​ជា​ទាន​លុះ​អស់​រលីង​ ហាក់​ដូចជា​ទឹក​ដែល​ហូរ​ចេញ​អស់​ពី​ក្អម​ដែល​ផ្កាប់​យ៉ាង​ណាមិញ ។ ការ​លះបង់​របស់​ព្រះពោធិសត្វ​មាន​រួម​ទាំង​ភរិយា និង​បុត្រ​ជា​ទាន​ផង​ដែរ ។ ទាន​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «ទានបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ ទាន​ឧបបារមីៈ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ទាន ព្រះពោធិសត្វ​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​កិរិយា​លះបង់​អវយវៈ មាន​អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​របស់​ព្រះអង្គ​ជា​ទាន ។ ទាន​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «ទាន​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

មាន​រឿង​ជាតក​ជាច្រើន​ក្នុង​ការ​សាង​ទាន​ឧបបារមី​នេះ ។ សូម​លើក​យក​រឿង​មួយ​កាល​ព្រះពោធិសត្វ​សោយ​ជាតិ​ជា​ស្ដេច​សិវិរាជ ព្រះអង្គ ​បាន​ដាក់​ទាន​ព្រះនេត្រ​ទាំង​គូ​ដល់​ឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍​ដែល​ចូល​មក​សូម​ ព្រះនេត្រ​របស់​ព្រះអង្គ បន្ទាប់​ពី​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​ពិចារណា​ថា យើង​បាន​ដាក់​ទាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​អស់​ហើយ បើ​មាន​អ្នក​ណា​មួយ​មក​សូម​នូវ​អវយវៈ អង្គ​តូច អង្គធំ​របស់​អាត្មា​អញ យើង​នឹង​ដាក់​ទាន​នូវ​អវយវៈ តូច ធំ របស់​យើង​ជូន​អ្នក​នោះ ដោយ​ពុំ​មាន​ការ​អល់អែក​ស្ដាយ​ក្រោយ​ដ៏​តិច​តួច​ឡើយ ។

ត្រង់ ​ចំណុច​នេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​រលឹក​នូវ​ទាន​ដែល​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រទាន​នូវ​ចក្ខុ ​ទាំង​គូ កាល​ព្រះអង្គ​កើត​ជា​ព្រះបាទ​សិវិរាជ «ក្នុង ​កាល​មុន​ឲ្យ​ក្ដី កំពុង​ឲ្យ​ក្ដី ឲ្យ​រួច​ហើយ​ក្ដី ចិត្ត​របស់​តថាគត​ឥត​មាន​ការ​រាយ​មាយ​ឡើយ ព្រោះ​ហេតុ​ពោធិញ្ញាណ​តែ​ម្យ៉ាង ។ ចក្ខុ​ទាំង​ពីរ​មិន​មែន​ជាទី​ស្អប់​របស់​តថាគត​ទេ ទាំង​ខ្លួន​សោត​ទៀត ក៏​មិន​មែន​ជាទី​ស្អប់​របស់​តថាគត​ដែរ តែ​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ ជាទី​ស្រឡាញ់​របស់​តថាគត ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បាន​ជា​តថាគត​ឲ្យ​ចក្ខុ !» ។

កម្រិត​ទី​៣ ទាន​បរមត្ថ​បារមីៈ សូម្បី​ការ​លះបង់​ដល់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ​ក្ដី ព្រះអង្គ​ហ៊ាន​បរិច្ចាគ​ជិវិត​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់​ធ្វើ​ជា​ទាន ។ ទាន​នេះ​ហៅ​ថា «ទាន​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

សរុប ​មក ការ​ធ្វើ​ទាន​របស់​ព្រះពោធិសត្វ ទាំង​អាមិសទាន​ក្ដី ធម្មទាន​ក្ដី មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ពី​មនុស្ស​យើង​ធម្មតា ព្រោះ​ការ​ធ្វើ​ទាន​របស់​ព្រះអង្គ មាន​នូវ​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ​ជា​អារម្មណ៍ គឺ​ដើម្បី​បាន​ចាក់​ធ្លុះ​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ក្នុង​ការ​សាង​ទាន​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែ​សច្ចា​ប្រណិធាន​ថា «គ្រប់​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ឲ្យ​មាន​ចិត្ត​ល្អ​ជានិច្ច ហើយ​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​លោក​ទូទៅ !» ។

២. សីលបារមី

«សីល» មាន​ន័យ​ថា «កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ជា​ប្រក្រតី ឬ​សេចក្ដី​រក្សា​កាយ វាចា ចិត្ត​ឲ្យ​ល្អ» ។ ព្រះពោធិសត្វ​បំពេញ​នូវ​បារមី​ទី​២ គឺ​សីល​ដែល​ជា​ទីតាំង​នៃ​កុសល​ធម៌​ទាំង​ឡាយ​មាន​ សីល​៥ សីល​៨ សីល​១០ ឬ​អធិ​សីល​តាម​កម្រិត​ដែល​អាច​រក្សា​បាន ។ បុគ្គល​អាច​សាង​សីល​បារមី​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ឧបាសក​ក្ដី ឧបាសិកា​ក្ដី តែ​សីល​ដែល​មាន​កម្រិត ខ្ពស់​ជាង​គេ គឺ​ការ​រក្សា​សីល​ក្នុង​ភេទ​ផ្នួស ។ «ការ​រក្សា​សីល គឺ​ជា​វិធី​បង្ហាត់​ចិត្ត​ឲ្យ​បាន​បរិសុទ្ធ​បន្តិច​ម្ដងៗ» ជាពិសេស​និច្ចសីល (សីល​៥) ជា​វិន័យ​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​សម្រាប់​ត្រួត​នគរ​ទាំង​បី​របស់​យើង​គឺ កាយ វាចា និង ចិត្ត ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​កុសល​កម្ម ។

ការ​រក្សា​សីល​របស់​ព្រះពោធិសត្វ​តាម​ការ​កត់​សម្គាល់​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស ដូច​ខាង​ក្រោម ៖

«រក្សា​សីល» គឺ​ដើម្បី​ជៀស​វាង​អំពើ​អកុសល​កម្ម​ដែល​មិន​មែន​ជា​គុណធម៌ ។ អ្នក​រក្សា​សីល​ត្រូវ​សច្ចា​ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា ព្រះសង្ឃ ឬ​អាចារ្យ​ថា​នឹង​លះបង់​នូវ​បាប​កម្ម​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​សិក្ខាបទ​ទាំង​ឡាយ ហើយ​ឧទ្ទិស​ខ្លួន​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះរតនត្រ័យ​ជានិច្ច ហើយ​ហ្វឹកហាត់​ព្យាយាម​បំពេញ​ក្នុង​កុសល​ទាំងឡាយ​មាន សមាធិ ភារវនា និង វិបស្សនា​ ជាដើម ។ ក្នុង​ន័យ​នេះ ការ​រក្សា​សីល​គឺ​ជា​ការ​ហ្វឹកហាត់ ត្រួត​ចិត្ត​ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​សេចក្ដី​ស្ងប់ ។

«រក្សា​សីល» គឺ​ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​លោក​ទូទៅ ។ ការ​រក្សា​សីល​នេះ មាន​កម្រិត​ខ្ពស់​ជាង​គេ ដោយ​អធិដ្ឋាន​ចិត្ត​ជួយ​ដោះ​ទុក្ខ​អ្នក​ដទៃ មាន​ការ​ណែនាំ​គេ​ឲ្យ​រក្សា​សីល​ជាដើម ហើយ​ត្រូវ​ផ្សាយ​មេត្តា​ករុណាធម៌​ចំពោះ​សព្វ​សត្វ​លោក​ដែល​រង​ទុក្ខ​ជា​ ទូទៅ ។

«រក្សា​សីល» ឲ្យ​បាន​ហ្មត់ចត់​ស្អាត មិន​ឲ្យ​ដាច់​វិនាស​ទៅ​បាន ប្រកប​ដោយ​ចតុប្បារិ​សុទ្ធិ​សីល ឬ​សីល​៨ សីល​៥ ឲ្យ​បាន​បរិបូណ៌​ប្រពៃ​មាន​សទ្ធា សតិ វិរិយៈ និង​បញ្ញា ជា​គ្រឹះ​មូលដ្ឋាន ។

ក្នុង​ការ​រក្សា​សីល​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​ប្រព្រឹត្ត និង​រក្សា​សីល​ដោយ​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាង​ក្រោម​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ សីលបារមីៈ ព្រះពោធិសត្វ​ពុំ​រារែក​ក្នុង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ការ​រក្សា​សីល ទោះបី​ត្រូវ​លះបង់​នូវ​រាជសម្បត្តិ​ក្ដី ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ក្ដី ឬ​លះបង់​នូវ​ភរិយា និង​បុត្រ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី គឺ​ព្រះអង្គ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​នូវ​សីល​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។ សីល​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «សីលបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ សីលឧបបារមីៈ ក្នុង​ការ​កសាង និង​រក្សា​សីល ព្រះពោធិសត្វ​ហ៊ាន​លះបង់​នូវ​អវយវៈ អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​របស់​ព្រះអង្គ​យ៉ាង​ណា គឺ​ព្រះអង្គ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​នូវ​សីល​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។ សីល​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «សីល​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ សីល​បរមត្ថបារមីៈ សូម្បី​ការ​លះបង់​ដល់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​ហ៊ាន​បរិច្ចាគ​ជិវិត​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដើម្បី​រក្សា និង​កសាង​នូវ​សីលបារមី​របស់​ព្រះអង្គ​យ៉ាង​ខ្ជាប់​ខ្ជួន ដោយ​ការ​តាំង​ចិត្ត​ប្ដូរ​ផ្ដាច់ ការ​ពារ​សីល​គឺ​ព្រះអង្គ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​នូវ​សីល​របស់​ព្រះអង្គ​ ឡើយ ។ សីល​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «សីល​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនព្វាន» ។

ដូច​មាន​រឿង ភូរិទត្ត​នាគរាជ ជា​អ្នក​កាន់​សីល​ក្នុង​សីល​បរមត្ថ​បារមី​ជាដើម ។ ក្នុង​ការ​សាង​សីល​បារមី​ឲ្យ​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​នេះ យើង​ត្រូវ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ការពារ​សីល​របស់​យើង​ឲ្យ​ដូចជា ៖ «សត្វ ​ត្រដេវវិច រក្សា​នូវ​ស៊ុត​វា​យ៉ាងណាមិញ សត្វ​ចាមរី រក្សា​នូវ​កន្ទុយ​វា​យ៉ាង​ណា​មិញ មាតា​រក្សា​នូវ​កូន​ប្រុស​តែ​មួយ​យ៉ាង​ណា​មិញ ជន​មាន​ភ្នែក​តែ​ម្ខាង រក្សា​នូវ​ភ្នែក​យ៉ាង​ណា​មិញ អ្នក​ទាំង​ឡាយ កំពុង​រក្សា​សីល​ ជា​អ្នក​មាន​សីល​ជាទី​ស្រឡាញ់​ក្រៃលែង ចូរ​ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​គោរព​សីល ឲ្យ​បាន​សព្វ​កាល ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ» ។

ដូច្នេះ ​យើង​ត្រូវ​តាំង​ចិត្ត​ប្ដូរ​ផ្ដាច់​ការពារ​សីល​របស់​យើង ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​គ្រប់​ពេល​វេលា ហើយ​កុំ​ធ្វេស​ប្រហែស​ឲ្យ​សោះ ។ សូម​លើក​ឧទាហរណ៍​ជាក់​ស្ដែង​នៃ​រឿង​ព្រះពោធិសត្វ កាល​លោក​យោន​កំណើត​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​នៃ​ព្រះបាទ​ព្រហ្មទត្ត (នៅ​នគរ​ពារាណសី) ដែល​ត្រូវ​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ជា​ឧបរាជ​ប្រចាំ​នគរ ។ ក្នុង​ជាតិ​នោះ ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ជា​ចំណាប់​ខ្មាំង​នៃ​សេចក្ដី​ស្នេហា​របស់​ មហេសី​ចុង​នៃ​ព្រះបិតា ។ ដោយ​ប្រកាន់​នូវ​សីលធម៌​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​នោះ​ឯង ព្រះពោធិសត្វ​ស៊ូ​ប្ដូរ​ជិវិត​មិន​ព្រម​ប្រព្រឹត្ត​បាបកម្ម​ជាមួយ​ព្រះមាតា​ ចុង​ ដោយ​បញ្ជាក់​ថា ខ្ញុំ​មិន​ឲ្យ​ខ្លួន​ខ្ញុំ​លង់​ក្នុង​អំពើ​បាបកម្ម​នៃ​កាម​តណ្ហា​នេះ ទោះបី​ម្ចាស់​ក្សត្រី​កាត់​ក្បាល​របស់​ទូលបង្គំ​ខ្ញុំ​រាប់​រយ​ពាន់​ជាតិ​ក៏ ​ដោយ ។ នេះ​ជា​ជំហរ​របស់​ព្រះពោធិសត្វ​ក្នុង​ការ​រក្សា​សីល ។

ក្នុង​ការ​កសាង​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​តាំង​ចិត្ត​សច្ចា​ប្រណិធាន​ថា ៖ «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​តទៅ អាត្មា​អញ​សូម​រក្សា​នូវ​សីល​ដែល​ជា​វិន័យ​ដ៏​ថ្លៃថ្លា​ប្រចាំ​ជីវិត​ឲ្យ​ បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ជានិច្ច ! សូម​ឲ្យ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នូវ​គ្រប់​ទង្វើ​របស់​អាត្មា​អញ​បាន​ស្អាត​ បរិសុទ្ធ​សព្វៗ​កាល ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​លោក​ទូទៅ !» ។

៣. នេក្ខម្ម​បារមី

«នក្ខម្ម​បារមី» គឺ​ការ​ចេញ​សាង​ផ្នួស​ មាន​ន័យ​ថា «កិរិយា​ចេញ​ទៅ​ដើម្បី​គុណ​ធំ ឬ​ថា​បព្វជ្ជា គឺ​ផ្នួស ឬ​កិរិយា​ចេញ​សាង​ផ្នួស» ។

ព្រះពោធិសត្វ ​តែង​ហ្វឹកហ្វឺន​ចិត្ត​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ការ​លះបង់​នូវ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ យសស័ក្តិ​ គ្រួសារ និង​កាមគុណ គឺ​ការ​ត្រេក​ត្រអាល​ក្នុង​វត្ថុ​កាម​ដែល​ជា​គ្រឿង​ជាប់​ជំពាក់​ក្នុង​ លោក ។ ការ​លះបង់​នូវ​វត្ថុ​កាម និង​កិលេស​កាម ជា​ការ​លះបង់​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​សម្រេច​នូវ​ពុទ្ធភូមិ ។ ព្រះពោធិសត្វ​បាន​លះបង់​គ្រឿង​ជាប់​ជំពាក់​ទាំង​នេះ​ច្រើន​អសង្ខេយ្យ​ជាតិ​ ដោយ​ការ​ចេញ​សាង​បព្វជ្ជា ជា​តាបស ឬ​ជា​ភិក្ខុ​សាមណេរ ។ ក្នុង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្ម​ចរិយធម៌​នេះ ជាតិ​ខ្លះ​ព្រះពោធិសត្វ​ក៏​សម្រេច​ដល់​ទៅ ឈាន អភិញ្ញ សមាបត្តិ​ក៏​មាន​ដូចជា​រឿង​តេមិយកុមារ​ចេញ​សាង​បព្វជ្ជា​ជាដើម ។

ព្រះពោធិសត្វ​តែង​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្ម​ចរិយធម៌​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់ ដោយ​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូចខាង​ក្រោម​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ នេក្ខម្ម​បារមីៈ ព្រះពោធិសត្វ ​តែង​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​នេក្ខម្ម​បារមី ដោយ​ព្រះអង្គ​មាន​ការ​លះបង់​នូវ​រាជសម្បត្តិ​ ទ្រព្យ​សម្បត្តិ យស​សក្តិ គ្រួសារ និង​កាមគុណ គឺ​ការ​ត្រេក​ត្រអាល​ក្នុង​វត្ថុ​កាម​ដែល​ជា​គ្រឿង​ជាប់​ជំពាក់​ក្នុង​លោក ដោយ​ការ​ចេញ​សាង​បព្វជ្ជា ជា​តាបស ឬ​ជា​ភិក្ខុ សាមណេរ​ជាដើម ។ នេក្ខម្ម​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «នេក្ខម្ម​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ នេក្ខម្ម​ឧបបារមីៈ ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្តិ និង​រក្សា​បារមី ព្រះពោធិសត្វ​ហ៊ាន​លះបង់​នូវ​អវយវៈ អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​របស់​ព្រះអង្គ​យ៉ាង​ណា គឺ​ព្រះអង្គ​តាំង​ចិត្ត​មុត​មាំ ដើម្បី​រក្សា​នូវ​នេក្ខម្មៈ​របស់​ព្រះអង្គ ។ នេក្ខម្មៈ​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ នេក្ខម្ម​បរមត្ថ​បារមីៈ សូម្បី​ការ​លះបង់​ដល់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​ហ៊ាន​បរិច្ចាគ​ជិវិត​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដើម្បី​រក្សា​នូវ​ការ​កសាង​នេក្ខម្មៈ​របស់​ព្រះអង្គ​ដោយ​ការ​តាំង​ចិត្ត​ ប្ដូរ​ផ្ដាច់​ការពារ​ព្រះផ្នួស គឺ​ព្រះអង្គ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​នូវ​នេក្ខម្មៈ​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។ នេក្ខម្មៈ​នេះ ឈ្មោះ​ថា «នេក្ខម្ម​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង​ការ​សាង​នេក្ខម្ម​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​សច្ចា​ប្រណិធាន​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​កុំ​ឲ្យ​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​អាត្មា​និយម សូម​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​អ្នក​អាច​លះបង់​នូវ​ការ​ត្រេក​ត្រអាល​សប្បាយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន និង​ជា​អ្នក​សាង​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​លោក​ទូទៅ !»។

៤. បញ្ញា​បារមី

«បញ្ញា» មាន​ន័យ​ថា «ធម្មជាតិ​ដឹង​ដោយ​បការៈ ឬ​សេចក្ដី​យល់​ឃើញ​ជាក់​ច្បាស់» ។ «បញ្ញាបារមី» គឺ​ជា​គុណធម៌​ដែល​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សេចក្ដី​ពិត​អាច​កម្ចាត់​នូវ​ការ​ល្ងិត​ ល្ងង់​ ការ​ភ័ន្តច្រឡំ ឬ​ការ​សង្ស័យ ។ បុគ្គល​ណា​ដែល​អាច​ត្រួត​ត្រា កាយ វាចា និង​ចិត្ត បាន​តាម​វិន័យ​សីល​ធម៌​ទាំង​បី​ជំពូក​ខាងលើ មាន​ឈ្មោះ​ថា ជា​អ្នក​រក្សា​សីល ឬ​ជា​អ្នក​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សីលធម៌​ប្រចាំ​ជីវិត គឺ​ជា​អ្នក​បំពេញ​សីល​បារមី ។ នេះ​គឺ​ជា​សេចក្ដី​សុខ​ពិត​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​តែង​និយម​ស្វែង​រក​សម្រាប់​ ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ឯង​ផង និង​សម្រាប់​សង្គម​មនុស្ស​ជាតិ​ផង ។ កាល​បើ​បុគ្គល​ណា​មួយ​មាន​សេចក្ដី​ស្ងប់​ក្នុង​ចិត្ត​ហើយ បុគ្គល​នោះ​អាច​សាង​បញ្ញា​បារមី​បាន ។ ប្រភព​នៃ​ការ​បណ្ដុះ​បញ្ញា​មាន​បី ៖

  1. បញ្ញា​អាច​កើត​ឡើង​បាន​ដោយ​ករ​ព្យាយាម​សិក្សា​រៀន​សូត្រ ស្ដាប់​ពី​សំណាក់​បណ្ឌិត សប្បុរស ។ បញ្ញា​នោះ​ឈ្មោះ​ថា «សុតមយ​បញ្ញា» គឺ​បញ្ញា​កើត​ពី​ការ​ស្ដាប់ ការ​សិក្សា​រៀន​សូត្រ ។ បញ្ញា​កើត​ឡើង​បាន​ដោយ​ករ​ខិត​ខំ​ព្យាយាម​សិក្សា​ក្បួនខ្នាត និង​ស្ដាប់​ឲ្យ​យល់​ពី​ទស្សនៈ និង​គតិ​បណ្ឌិត​របស់​គ្រូអាចារ្យ ។
  2. ការ ​បាន​ស្ដាប់​ហើយ​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយ​ត្រូវ​ទំនង​ត្រិះរិះ​ពិចារណា​ សព្វ​គ្រប់​ក៏​កើត​មាន​បញ្ញា​ឡើង ។ បញ្ញា​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «ចិន្តមយ​បញ្ញា» គឺ​បញ្ញា​កើត​ពី​ការ​ត្រិះរិះ​ពិចារណា​រក​ហេតុ​ផល ។ បញ្ញា​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​បុគ្គល​យល់​ច្បាស់​ក្នុង​ចិត្ត​នូវ​បញ្ហា​អ្វី​មួយ​ដែល​ ត្រូវ​ដោះស្រាយ ។ បញ្ញា​អាច​ញ៉ាំង​បុគ្គល​ឲ្យ​យល់​ត្រូវ គិត​ត្រូវ និង​ធ្វើ​ត្រូវ ជា​គតិ​ប្រចាំ​ជីវិត ។
  3. បញ្ញា​កើត​ពី​ករា​ហ្វឹកហាត់​ចិត្ត​ឲ្យ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​តែ​មួយ មិន​ឲ្យ​រវើរវាយ បញ្ញា​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «ភាវនាមយ​បញ្ញា» ។ បញ្ញា​ជា​ពន្លឺ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​បុគ្គល​ចេញ​ចាក​ផុត​ពី​ផ្លូវ​វង្វេង​ក្នុង​ លោកិយ​នេះ ។ បញ្ញា​អាច​កើន​ចម្រើន​បាន​ដោយ​បុគ្គល​ខំ​សន្សំ​កុសល​ដែល​ជា​ចំណែក​នៃ​ញាណ​ សម្បយុត្ត គឺ​ធ្វើ​នូវ​កុសល​ប្រកប​ដោយ​បញ្ញា​ជា​រឿយៗ ទើប​ជា​ឧបនិស្ស័យ​នាំ​ឲ្យ​បុគ្គល​នោះ​កើត​មក​សម្បូរ​ដោយ​បញ្ញា ។

បុគ្គល ​អ្នក​សាង​បញ្ញា គឺ​ជា​ការ​ចម្រើន​នូវ​គតិ​បណ្ឌិត​ឲ្យ​បាន​ប្រសើរ ដោយ​តែង​តែ​យក​បញ្ញា​នោះ មក​ជួយ​រំដោះ​ទុក្ខ​វេទនា​របស់​សត្វ​លោក​ទាំងពួង ។ បញ្ញា​អាច​ប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង​ពន្លឺ​ព្រះអាទិត្យ បើ​ព្រះអាទិត្យ​រះ​ឡើង​កាល​ណា រស្មី​នៃ​ព្រះអាទិត្យ​នោះ តែង​តែ​ញ៉ាំង​ភាព​ខ្មៅ​ងងឹត​នៃ​រាត្រី​ឲ្យ​វិនាស​អស់​ពី​លោក​នេះ​ទៅ​យ៉ាង​ណា បុគ្គល​អ្នក​មាន​បញ្ញា​តែង​តែ​បំភ្លឺ អប់រំ ណែនាំ​សត្វ​លោក​គ្រប់​គ្នា​ដែល​កំពុង​ទទួល​រង​នូវ​ភាព​ងងឹត​គឺ​អវិជ្ជា ដែល​ជា​សត្រូវ​នៃ​បញ្ញា ។ «អវិជ្ជា» គឺ​សេចក្ដី​ល្ងង់​ខ្លៅ ប្រៀប​ដូចជា​ភាពងងឹត រីឯ «បញ្ញា» ប្រៀប​ដូចជា​ពន្លឺ ។ ការ​សាង​បញ្ញា​បារមី គឺ​ជា​ករ​សាង​ពន្លឺ​ដើម្បី​បំបាត់​អវិជ្ជា ។ បុគ្គល​ត្រូវ​សន្សំ​បញ្ញា​បន្តិច​ម្ដងៗ គ្រប់ៗ​ជាតិ ទើប​សម្រេច​ដល់​បញ្ញា​ដ៏​កំពូល​គឺ «សព្វញ្ញុតញ្ញាណ» ។

ក្នុង ​ការ​រក្សា​បញ្ញា​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​ប្រព្រឹត្ត និង​រក្សា​បញ្ញា​បារមី​ដោយ​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាងក្រោម​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ បញ្ញា​បារមីៈ ក្នុង​ការ​សាង​នូវ​បញ្ញា គឺ​ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​លះបង់​នូវ​កម្លាំង​កាយ កម្លាំង​ចិត្ត ខិតខំ​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​ឈ្វេង​យល់​ពី​គ្រប់​ទី​កន្លែង និង​សាក​សួរ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​គ្រប់​ជាតិ ដើម្បី​ទទួល​បាន​នូវ​បញ្ញា ទោះបី​ត្រូវ​លះបង់​នូវ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ រាជសម្បត្តិ យស​សក្តិ និង​គ្រួសារ​ដ៏​ដោយ ។ ព្រះអង្គ​ខំ​ធ្វើ​នូវ​ប្រយោជន៍​ធំ និង​ប្រយោជន៍​តូច​របស់​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​សម្រេច ។ កិរិយា​នោះ​ឯង​ហៅ​ថា «បញ្ញា​បារមី» ដែល​ជា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ បញ្ញា​ឧបបារមីៈ ការ​សាង​បញ្ញា និង​ការ​រក្សា​បញ្ញា​របស់​ព្រះពោធិសត្វ ព្រះអង្គ​ហ៊ាន​លះបង់​នូវ​អវយវៈ អង្គ​តូច​ អង្គ​ធំ យ៉ាង​ណា គឺ​ព្រះអង្គ​តាំង​ចិត្ត​មុតមាំ ដើម្បី​រក្សា​នូវ​បញ្ញា គឺ​មិន​ឲ្យ​រលត់​សាប​សូន្យ​នូវ​បញ្ញា​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។ ក្នុង​ការ​សាង​បញ្ញា​ព្រះអង្គ​ខំ​ធ្វើ​នូវ​ប្រយោជន៍​ធំ និង​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ដល់​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ ។ ព្រះហឫទ័យ​យ៉ាង​មុត​មាំ​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «បញ្ញា​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ បញ្ញា​បរមត្ថ​បារមីៈ សូម្បី​ការ​លះបង់​ដល់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​ហ៊ាន​បរិច្ចាគ​ជិវិត​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដើម្បី​រក្សា​នូវ​ការ​សាង​បញ្ញា​របស់​ព្រះអង្គ​ដោយ​ព្រះអង្គ​ខំ​ប្រឹងប្រែង​ រហូត​ដល់​ប្ដូរ​ជិវិត ដើម្បី​បំពេញ​នូវ​កិច្ច​ដល់​ជន​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​បាន​សម្រេច ។ គឺ​ព្រះអង្គ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​នូវ​បញ្ញា​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។ ព្រះហឫទ័យ​ដ៏​អង់​អាច​មុតមាំ​នេះ​ហើយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា «បញ្ញា​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង ​ការ​បំពេញ​បញ្ញា​បារមី​នេះ តួអង្គ​ព្រះពោធិសត្វ សូម្បី​លោក​យោន​យក​កំណើត​ជា​សត្វ​សុនខ​ក្ដី ក៏​លោក​ហ៊ាន​ឆ្លង​កាត់​យ៉ាង​មោះមុត​នូវ​ឧបសគ្គ​ដល់​ជីវិត ប្រឈម​មុខ​ជាមួយ​ស្ដេច​ផែនដី តែ​ដោយ​ឥរិយាបថ​ស្លូតបូត​ប្រកប​ដោយ​បញ្ញា ដើម្បី​តវ៉ា​រក​យុត្តិធម៌​ជូន​សុនខ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ជា​បរិវារ​របស់​នៅ​តាម​ ព្រៃ​ស្មសាន​នា​ជាយ​ក្រុង​ពារាណសី ។

ក្នុង​ការ​សាង​បន្ត​នូវ​បញ្ញា​បារមី​រាល់ៗ​ជាតិ ព្រះពោធិសត្វ​រមែង​ធ្វើ​សច្ចាប្រណិធាន​ចំពោះ​ខ្លួន​លោក​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​មាន​បញ្ញា​បរិបូរ​ដើម្បី​អាច​មើល​ធ្លុះ​នូវ​ភាព ​ពិត​លើ​បញ្ហា ឬ​វត្ថុ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ចំពោះ​មុខ ! សូម​ឲ្យ​អាត្មា​អញ មើល​ឃើញ​នូវ​ពន្លឺ​សច្ច​ធម៌ ហើយ​អាច​ដឹក​នាំ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ពី​ភាព​ងងឹត​ទៅ​រក​ពន្លឺ ! អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​បាន​ត្រាស់​ដឹង ហើយ​អាច​ដឹកនាំ​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ផង ! អាត្មា​អញ​សូម​ចែក​រំលែក អានិសង្ស​នៃ​ការ​សាង​បញ្ញា​របស់​អាត្មា​អញ​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​សត្វ​លោក​ទាំង​ ឡាយ !» ។

៥. វិរិយ​បារមី

«វិរិយៈ» មាន​ន័យ​ថា «សេចក្ដី​តស៊ូ​ព្យាយាម សេចក្ដី​ប្រឹងប្រែង» ។ ជា​ទូទៅ​វិរិយៈ មាន​ន័យ​ថា ការ​ខំ​ប្រឹងប្រែង ព្យាយាម​តស៊ូ​ដោយ​កម្លាំង​កាយ (ជា​ធំ) ចិត្ត និង​ប្រាជ្ញា ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​នូវ​គោល​បំណង​អ្វី​មួយ​ដែល​យើង​បាន​កំណត់​ទុក​ជា​ មុន ។ និស្សិត​ដែល​បាន​ខំ​ព្យាយាម​សិក្សា​អស់​ពី​សមត្ថភាព ទោះបី​ជួប​ប្រទះ​ការ​លំបាក​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ក្ដី ដើម្បី​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​របស់​ខ្លួន​ជាដើម ជា​ឧទាហរណ៍​ជាក់​ស្ដែង​នៃ​ការ​ប្រតិបត្តិ​វិរិយធម៌ និស្សិត​នោះ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​អ្នក​បាន​បំពេញ​នូវ​វិរិយធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ទើប​សម្រេច​បាន​នូវ​គោលបំណង​ចម្បង​របស់​ខ្លួន ។

ការ ​ប្រារព្ធ​វិរិយធម៌​នេះ យើង​អាច​ប្រៀប​ធៀប​នឹង​នារី​ដែល​រចនា​កម្រង​ផ្កា ដោយ​រៀប​ផ្កា​មួយ​ទង​ម្ដងៗ ក៏​អាច​ក្លាយ​ជា​កម្រង​ផ្កា​ដ៏​ល្អ​ប្រណីត​បាន ។ នេះ​ក៏​មិន​ខុស​គ្នា​ពី​នារី​ដែល​ត្បាញ​សំពត់​សូត្រ​នាង​តែង​បញ្ចូល​សូត្រ​ ក្នុង​ត្រល់​មួយ​សរសៃ​ម្ដងៗ លុះ​ក្លាយ​ជា​សំពត់​សូត្រ​ដ៏​ល្អ​ប្រណីត ចម្រុះ​ដោយ​ពណ៌​ផ្សេងៗ​គ្នា ។ សត្វ​ចាប​ចៀប​កប្បាស​តែង​តែ​យក​ស្មៅ ឬ​វល្លិ​តូចៗ មួយ​ម្ដងៗ សាង​ជា​សម្បុក​ដ៏​ល្អ​បាន ។ រីឯ​បុព្វ​បុរស​យើង​ក៏​បាន​សាង​ប្រាសាទ​នគរវត្ត​ដ៏​ល្អ​ខ្ពស់​ស្កឹមស្កៃ ល្បីល្បាញ​លើ​លោក ដោយ​យក​ដុំ​ថ្ម​មួយ​ដុំ​ម្ដងៗ មក​តម្កល់​លើ​គ្នា ក្នុង​ការ​សាង​សង់​អស់​ពេល​ដ៏​យូរ​រាប់​សតវត្សរ៍ ។ ឧទាហរណ៍​ទាំង​នេះ​បញ្ញាក់​អំពី​ការ​អនុវត្ត​នៃ​វិរិយធម៌​ក្នុង​ជីវិត​របស់​ សត្វ​លោក ។

ចំពោះ​វិរិយ​បារមី​ជា​ គុណធម៌​មួយ​ដ៏​ខ្ពស់ មាន​ន័យ​ទូលំ​ទូលាយ​ណាស់ ដែល​ព្រះពោធិសត្វ តែង​ប្រារព្ធ​ព្យាយាម​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​នូវ​គោល​បំណង​ក្នុង​ជីវិត ទោះបី​មាន​ឧបសគ្គ​ដ៏​ធំ​មហិមា​មក​ជំទាស់​យ៉ាង​ណា​ក្ដី ។ ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្តិ​ដើម្បី​សាង​វិរិយ​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​គ្រប់​រូប​តែង​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​រួច​ផុត​ចាក​ទុក្ខ​ក្នុង​វដ្ដសង្សារ​ផង និង​ដើម្បី​ជួយ​ចម្លង​សត្វ​លោក​ទាំង​ពួង​ឲ្យ​ឆ្លង​ផុត​ចាក​ទុក្ខ​ទៅ​កាន់​ ព្រះនិព្វាន​ផង ។

ដូច្នេះ ដើម្បី​សាង​វិរិយ​បារមី ព្រះពោធិសត្វ​ពី​ជាតិ​មួយ​ទៅ​ជាតិ​មួយ​ លោក​បាន​សាង​កុសល​ធម៌ និង​ដុស​ខាត់​សម្អាត​កម្ជិល​ចេញ​ពី​ព្រះអង្គ​អស់ ។ ព្រះអង្គ​មិន​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ពេល​វេលា និង​អាយុ​របស់​ព្រះអង្គ​រសាត់​បាត់​ទៅ​ដោយ​គ្មាន​ប្រយោជន៍​ឡើយ ។ លោក​មិន​បាន​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ខ្លួន​លោក​វង្វេង​ដោយ​ការ​ធ្វេស​ប្រហែល ដូចជា​អ្នក​ដេក​លក់​ងប់​ងល់​នា​រាត្រី​ជ្រៅ ឬ​អ្នក​វង្វេង​លង់​ខ្លួន​ក្នុង​ជ្រោះ​នៃ​ក្ដី​សប្បាយ និង​ត្រេក​ត្រអាល​ដោយ​កាមគុណ ដែល​ជា​នីវរណ​ធម៌ ជា​ធម៌​រារាំង​ពុំ​ឲ្យ​បុគ្គល​សម្រេច​នូវ​ទិស​ដៅ​ក្នុង​ជីវិត​ឡើយ ។

ក្នុង​ការ​រក្សា​វិរិយ​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​សាង​វិរិយ​បារមី​ដោយ​ម៉ត់ចត់ គឺ​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាងក្រោម​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ វិរិយ​បារមីៈ ទោះបី​ការ​សាង​វិរិយ​បារមី​ត្រូវ​ជួប​ឧបសគ្គ​ដល់​ការ​លះបង់​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ យស​សក្តិ ឬ​ប្រពន្ធ​កូន​ក្ដី ព្រះអង្គ​គឺ​ពុំ​លះបង់​វិរិយ​បារមី​ប្រែប្រួល​ពី​គោលដៅ​ដែល​លោក​បាន​ប្រកាន់ ​យក​យ៉ាង​មុតមាំ​នោះ​ឡើយ ។ វិរិយ​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា «វិរិយ​បារមី» ដែល​ជា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ វិរិយ​ឧបបារមីៈ ទោះបី​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​លះបង់​នូវ​អង្គកាយ គឺ​អវយវៈ​អង្គ​តូច អង្គ​ធំ មាន​ដៃ និង​ជើង​ជាដើម ព្រះអង្គ​មិន​ស្ដាយ​ឡើយ ហើយ​ព្យាយាម​ចម្រើន​វិរិយ​ធម៌​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ នេះ​ឈ្មោះ​ថា «វិរិយ​ឧបារមី» ដែល​ជា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ព្រោះ​សេចក្ដី​ព្យាយាម ។

កម្រិត​ទី​៣ វិរិយ​បរមត្ថ​បារមីៈ ព្រះពោធិសត្វ ព្យាយាម​សាង​វិរិយ​បារមី ដោយ​មិន​ព្រម​លះបង់​នូវ​ការ​ព្យាយាម​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ទោះបី​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​ចំពោះ​ឧបសគ្គ​ដែល​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ ជីវិត​ក្ដី ព្រះអង្គ​នៅ​តែ​តស៊ូ​យ៉ាង​ស្វិតស្វាញ ទាំង​កម្លាំង​កាយ (ជា​ធំ) កម្លាំង​ចិត្ត និង​បញ្ញា ដោយ​មិន​បោះ​បង់​នូវ​ទិស​ដៅ​ដែល​ព្រះអង្គ​ប្រាថ្នា​ទុក​ពី​មុន​មក ។ នេះ​ឈ្មោះ​ថា «វិរិយ​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «នេក្ខម្ម​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង ​ការ​សាង​វិរិយ​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​បាន​ឆ្លង​កាត់​ជា​ច្រើន​ជាតិ ដូច​រឿង​ព្រះមហា​ជនក​ជាតក​ជាដើម ដែល​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ហែល​ឆ្លង​កាត់​មហា​សមុទ្រ​ដ៏​ធំធេង មើល​កោះ​ត្រើយ​មិន​ឃើញ​ផង ក៏​ព្រះអង្គ​នោ​តែ​មិន​លះបង់​នូវ​សេចក្ដី​ព្យាយាម​ដ៏​មោះមុត​នេះ ។

ក្នុង​ការ​សាង​បន្ត​នូវ​វិរិយ​បារមី​រាល់ៗ​ជាតិ ព្រះពោធិសត្វ​រមែង​ធ្វើ​សច្ចា​ប្រណិធាន​ចំពោះ​ខ្លួន​លោក​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ​អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​មាន​កម្លាំង​ពលំ​ខ្លាំង​ក្លា ហើយ​ព្យាយាម​តស៊ូ​យ៉ាង​ស្វិតស្វាញ​រហូត​អាត្មា​អញ​បាន​សម្រេច​នូវ​គោលដៅ​ របស់​អាត្មា​អញ ! សូម​ឲ្យ​អាត្មា​អញ​មាន​ចិត្ត​អង់អាច​ជម្នះ​គ្រប់​គ្រោះ​ថ្នាក់ និង​ឧបសគ្គ​ទាំងឡាយ ! សូម​ឲ្យ​អាត្មា​អញ​មាន​លទ្ធភាព​បម្រើ​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​អស់​ពី​ សតម្ថភាព» ។

៦. ខន្តិបារមី

«ខន្តិ» គឺ​ជា​អំណត់​អត់​ធន់ ជា​គុណធម៌​ខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​គាំ​ទ្រ​ទុក្ខ​វេទនា​គ្រប់​បែប​យ៉ាង ដោយ​យក​ធម៌​ជា​គោល​ដើម្បី​សាង​បារមី​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ពុទ្ធភូមិ ។ ការ​ខំ​សាង​ខន្តិ​បារមី​នេះ អាច​ញ៉ាំង​ឲ្យ​បុគ្គល​រំងាប់​បាន​នូវ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ ការ​តូច​ចិត្ត និង​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ចិត្ត​បាន​នឹង​ធឹង ហើយ​រក​សុខ​ក្នុង​ឧទ័យ​បាន ។ ខន្តិ ជា​សភាវៈ​ផ្ទុយ​ពី​ទោសៈ គឺ​កំហឹង ។ កំហឹង​នេះ​ជា​ប្រភព​នៃ​អំពើ​សាហាវ​យង់​ឃ្នង​នៃ​ការ​កាប់​សម្លាប់ និង​សង្គ្រាម​នានា ។ ការ​សាង​ខន្តិ​បារមី​មាន​លក្ខណៈ​សំខាន់​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​ដូច​ ខាងក្រោម ៖

  1. ខន្តិ​បារមី ដោយ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ត​តប​វិញ​នឹង​អំពើ​អាក្រក់​ដែល​គេ​រំលោភ​បំពាន​លើ​ ព្រះពោធិសត្វ ។ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​ខំ​អត់​សង្កត់​ចិត្ត​នូវ​រាល់​អំពើ​ឆ្គាំឆ្គង​ទាំង​ឡាយ ​របស់​មនុស្ស សត្វ ដោយ​ចិត្ត​ករុណា​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ។
  2. កាយ វាចា ចិត្ត របស់​ព្រះពោធិសត្វ​តែង​តែ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​អាការៈ​មិន​ក្រោធ ខឹង ច្រឡោត ឆេវឆាវ ជា​ប្រក្រតី ។
  3. ព្រះពោធិសត្វ ​តែង​តែ​ចាត់​ទុក​អ្នក​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ឆ្គាំឆ្គង​លើ​លោក ដូចជា​អ្នក​ទាំង​នោះ ជា​បងប្អូន​ជាប់​សាច់​ឈាម​ជាមួយ​លោក ហើយ​លោក​តែង​តែ​អត់​ឱន​នូវ​សេចក្ដី​ល្មើស​របស់​អ្នក​ទាំង​នោះ ដោយ​ធម៌​មេត្តា​ករុណា​របស់​លោក ។
  4. ក្នុង​ការ​សាង​ខន្តិ​ បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​មិន​ខឹង​តប​រក​រឿង​ហេតុ​ទប់​ទល់​ជាមួយ​អ្នក​ដែល​ប្រមាធ​មើល​ ងាយ ខឹង​តិះ​ដៀល​ព្រះអង្គ​ដោយ​គ្មាន​កំហុស ឬ​ដោយ​រំលោភ​ក្ដី ។ នេះ​មិន​មាន​ន័យ​ថា ព្រះពោធិសត្វ​មិន​មាន​វាចា​តប​ត​នោះ​ឡើយ គឺ​ព្រះពោធិសត្វ​មាន​ការ​និយាយ​ស្ដី​តប​វីញ តែ​ដោយ​ពាក្យ​ពីរោះ និង​ទឹក​ចិត្ត​មិន​ប្រកាន់​ទោស​នោះ​ឯង ។

ក្នុង ​ការ​រក្សា​ខន្តិ​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​ហ៊ាន​លះបង់​នូវ​អ្វីៗ​ទាំង​អស់ តែ​មិន​ឲ្យ​ដាច់​នូវ​សន្តិ​ធម៌​នេះ​ឡើយ ដោយ​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាងក្រោម​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ ខន្តិ​បារមីៈ ព្រះពោធិសត្វ​មាន​ខន្តី​ចំពោះ​គ្រប់​សត្វ​ដែល​ធ្វើ​ការ​ឆ្គាំ​ឆ្គង​លើ​ ព្រះអង្គ ដោយ​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ប្រពន្ធ កូន​របស់​ព្រះអង្គ​ក្ដី ព្រះអង្គ​មិន​មាន​ចិត្ត​បៀត​បៀន ឬ​ខឹង ក្រោធ​ចំពោះ​បុគ្គល​ទាំង​នោះ​ឡើយ គឺ​ព្រះអង្គ​រក្សា​នូវ «ខន្តិ​បារមី» ​ដែល​ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ ខន្តិ​ឧបបារមីៈ ទោះបី ​មាន​ការ​បៀត​បៀន​ពី​សំណាក់​បុគ្គល ឬ​សត្វ​ដទៃ​ដែល​ចង់​បាន ឬ​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​ និង​ខូច​ខាត​ដល់​រាង​កាយ​អវយវៈ អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​ក្ដី ព្រះអង្គ​មិន​មាន​ការ​ខឹង​ក្រោធ ចំពោះ​សត្វ​លោក​ទាំង​នោះ​ឡើយ គឺ​ព្រះអង្គ​រក្សា​នូវ​ «ខន្តិ​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ ខន្តិ​បរមត្ថ​បារមីៈទោះបី ​មាន​ករ​បៀត​បៀន​ពី​បុគ្គល​ដទៃ សូម្បី​ដល់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ​ក្ដី ព្រះអង្គ​មិន​មាន​ការ​តក់​ស្លុត និង​ការ​ប្រទូស្ត​តប​ត​វិញ​ឡើយ គឺ​ព្រះអង្គ​រក្សា​នូវ «ខន្តិ​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង​ការ​សាង​នូវ​ខន្តិ​បារមី​រាល់ៗ​ជាតិ ព្រះពោធិសត្វ​រមែង​ធ្វើ​សច្ចា​ប្រណិធាន​ចំពោះ​ខ្លួន​លោក​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​បាន​ជា​អ្នក​មាន​អំណត់​អត់​ធន់​ជានិច្ច ! ហើយ​អាច​អត់​ទ្រាំ​ចំពោះ​ពាក្យ​ទ្រគោះ​បោះ​បោក និង​កំហុស​អ្នក​ទដៃ​ដែល​មាន​ចំពោះ​អាត្មា​អញ ! អាត្មា​អញ​សូម​ឲ្យ​បាន​ជា​អ្នក​ដែល​ចេះ​អត់​ឱន​ដល់​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ ហើយ​យល់​ឃើញ​នូវ​ចំណុច​ដ៏​ល្អៗ​របស់​សត្វ​លោក​ទាំង​នោះ​ជាង​ជាង​រក​កំហុស​ របស់​គេ !» ។

ដូច​នៅ​ ក្នុង​រឿង​ខន្តិវាទី​តាបស ព្រះពោធិសត្វ​មិន​បាន​ខឹង​តប​ត សូម្បី​បន្តិច​បន្តួច​សោះ​ចំពោះ​ស្ដេច​កលាពុ ដែល​បៀត​បៀន​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។

៧. សច្ចបារមី

«សច្ច» មាន​ន័យ​ថា «ការ​ពិត​ប្រាកដ សេចក្ដី​ទៀង​ត្រង់» ។ សច្ច​ គឺ​ជា​កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​ទោ​ក្នុង​វាចា មិន​ព្រម​ពោល​នូវ​ពាក្យ​មិន​ពិត ។ សច្ចបារមី ជា​គុណជាតិ ឬ​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​មយយ​របស់​អរិយ​បុគ្គល​ដែល​លោក​តែង​អនុវត្ត​ក្នុង​ជីវិត​ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ព្រះសព្វញ្ញុ​ពុទ្ធ ។ ការ​សាង​សច្ចបារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​លោក​បាន​ទទួល​នូវ​គុណសម្បត្តិ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​បំផុត គឺ​ព្រះនិព្វាន ។ បារមី​នេះ​គឺ​សំដៅ​ការ​ប្រកាន់​យ៉ាង​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​នូវ​សច្ចធម៌ គឺ​រក្សា​ពាក្យ​ពិត​គ្រប់​សកម្មភាព​អ្វីៗ​ទាំង​អស់​ក្នុង​ជីវិត ទោះបី​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​ចំពោះ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដ៏​ធំ​ដល់​ជីវិត ក៏​លោក​ពុំ​លះបង់​នូវ​សច្ចធម៌​ឡើយ ។ ក្នុង​ការ​សាង​សច្ចបារមី​នេះ ក៏​ដូច​ជា​បារមី​ដទៃ​ទៀត​ដែរ គឺ​ព្រះពោធិសត្វ​ព្រះអង្គ​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​កិរិយា «មិន​ពោល​នូវ​ពាក្យ​ខុស​ពី​ការ​ពិត» ដោយ​លោក​ប្រកាន់​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាងក្រោម​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ សច្ចបារមី ព្រះពោធិសត្វ​ព្រះអង្គ​ស៊ូ​លះបង់​នូវ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ រាជសម្បត្តិ យសស័ក្តិ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង រួម​ទាំង​បុត្រ និង​ភរិយា ដើម្បី​រក្សា «សច្ចធម៌» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ សច្ច​ឧបារមីព្រះពោធិសត្វ​លោក​ស៊ូ​លះបង់​អវយវៈ គឺ​អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​នៃ​រាង​កាយ​របស់​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ការ​រក្សា​សច្ចធម៌​ដើម្បី​សាង «សច្ច​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​ដឹក​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ សច្ច​បរមត្ថ​បារមី ព្រះពោធិសត្វ​ស៊ូ​លះបង់​ជីវិត​ក្នុង​ការ​រក្សា​សច្ចធម៌​ដើម្បី​សាង «សច្ច​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង​រឿងព្រះវិធូរបណ្ឌិត ព្រះពោធិសត្វ​បាន​ឲ្យ​ដំបូន្មាន​ព្រះរាជា​ថា ក្នុង​ព្រះឋានៈ​ជា​ស្ដេច​ផែនដី ព្រះអង្គ​ត្រូវ​តែ​គោរព​នូវ​សច្ចធម៌ ទោះបី​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​លះបង់​រាជសម្បត្តិ នគរ ឬ​ព្រះជន្ម​ក៏​ដោយ ។

ក្នុង​ការ​កសាង​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​គ្រប់ៗ​ជាតិ​តែង​តែ​ធ្វើ​សច្ចា​ប្រណិធាន​របៀប​នេះ​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​ពាក្យ​ពិត ! ក្នុង​កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​ជីវិត អាត្មា​អញ​សូម​កុំ​ឲ្យ​រៀចវេរ​ពី​ការ​ពិត​ដើម្បី​ផ្ដល់​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​ដល់ ​មនុស្ស​សត្វ​ទូទៅ !» ។

៨. អធិដ្ឋាន​បារមី

«អធិដ្ឋាន» មាន​ន័យ​ថា «កិរិយា​តាំង​ចិត្ត​ទទួល​កិច្ច​ដែល​គួរ​គាប់​កាន់​យក» ។ អធិដ្ឋាន គឺ ​ជា​កិច្ច​ដែល​សមាទាន​ប្រកាន់​យក​យ៉ាង​មុតមាំ​នូវ​គោលដៅ​អ្វី​មួយ​ ហើយ​មិន​រើរុះ​ផ្លាស់​ប្ដូរ ប្រែប្រួល ដោយសារ​ជួប​ប្រទះ​ការ​លំបាក ឬ​ឧបសគ្គ​ណា​មួយ ។ ព្រះពោធិសត្វ​កាន់​យក​ដោយ​ឈ្លាសវៃ​នូវ​ឧបាយ​នៃ​ករុណា​ចិត្ត ហើយ​មាន​ចិត្ត​ និង​ចេតសិក​តែង​ប្រប្រឹត្ត​ទៅ​តាម​អាការ់​នៃ​សេចក្ដី​អធិដ្ឋាន​នោះ ។ អំពើ​នេះ​ហៅ​ថា ការ​សាង «អធិដ្ឋាន​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​សម្រាប់​ចម្លង​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ព្រោះ​សេចក្ដី​តាំង​ចិត្ត​ព្យាយាម​មុតមាំ ។ ដើម្បី​រក្សា​ឲ្យ​បាន​គង់វង្ស​នូវ​អធិដ្ឋាន​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​ជំហរ​៣​កម្រិត​ដូច​ខាង​ក្រោម​ គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ អធិដ្ឋាន​បារមី ទោះបី​ការ​តាំង​ចិត្ត អធិដ្ឋាន​បារមី​នេះ ត្រូវ​ជួប​ឧបសគ្គ​រហូត​ដល់​ការ​លះបង់​នូវ​ទ្រព្យសម្បត្តិ កូន ប្រពន្ធ​ក៏​ដោយ ព្រះពោធិសត្វ​ពុំ​រើរុះ ប្រែប្រួល​ពី​គោលដៅ​ដែល​លោក​បាន​ប្រកាន់​យក​យ៉ាង​មុតមាំ​នោះ​ឡើយ ដោយ​ព្រះអង្គ​រក្សា​នូវ «អធិដ្ឋាន» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ព្រោះ​សេចក្ដី​តាំង​ចិត្ត​ដ៏​មាំ​នេះ ។

កម្រិត​ទី​២ អធិដ្ឋាន​ឧបបារមី ទោះបី​ការ​តាំង​ចិត្ត​អធិដ្ឋាន​បារមី​នេះ ជួប​នូវ​ការ​លំបាក ឬ​ឧបសគ្គ​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​ឆ្លង​កាត់​នោះ ដោយ​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​លះបង់​នូវ​អវយវៈ គឺ​អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​នៃ​រាង​កាយ​របស់​ព្រះអង្គ​ក៏​ដោយ​ក្ដី ដើម្បី​ប្រកាន់​យក​នូវ​ធម៌​ជា​កុសល​នោះ ព្រះអង្គ​មិន​រើរុះ​ពី​សេចក្ដី​សម្រេច​ចិត្ត​ដ៏​មុត​មាំ​របស់​ព្រះអង្គ​ ឡើយ ។ នេះ​ហៅ​ថា «អធិដ្ឋាន​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ដោយ​សារ​ការ​តាំង​ចិត្ត​ដ៏​មុតមាំ​នេះ ។

កម្រិត​ទី​៣ អធិដ្ឋាន​បរមត្ថ​បារមី ក្នុង​ការ​តាំង​ចិត្ត​ដែល​ជា​កិរិយា​ សមាទាន​នូវ​កុសល​ធម៌ (គោល​បំណង​សាង​កុសល​ធម៌) ណា​មួយ​ហើយ​នោះ ព្រះពោធិសត្វ​មិន​អាច​រលាស់​ចោល​ឡើយ ទោះបី​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​លះបង់​ជិវិត​ផ្ទាល់​របស់​ខ្លួន​ ក្ដី ។ សេចក្ដី​មិន​កម្រើក​ដោយ​ខ្លាច​បាត់​បង់​ជីវិត​នេះ​ហើយ​ហៅ​ថា «អធិដ្ឋាន​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​នាំ​សត្វ​លោក​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​បរម​សុខ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង ​ការ​សាង​អធិដ្ឋាន​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​ផ្អែក​លើ​ការ​ព្យាយាម​ទាំង​កម្លាំង​កាយ និង​កម្លាំង​ចិត្ត​ជា​មូលដ្ឋាន​ចម្បង ។ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​ធ្វើ​សេចក្ដី​សច្ចាប្រណិធាន​ដូច្នេះ​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ឲ្យ​ចិត្ត​មុតមាំ​ប្ដូរ​ផ្ដាច់​ក្នុង​ការ​សម្រេច​បំណង​កុសល​ ធម៌ ! សូម​ឲ្យ​អាត្មា​អញ​មាន​ចិត្ត​រឹងមាំ​ដូច​ដែក​តែ​សភាវៈ​ទន់​ភ្លន់​ដូច​ផ្កា និង​ជា​អ្នក​កាន់​សីលធម៌​ខ្ពស់​ជានិច្ច !» ។

សន្និដ្ឋាន

ដើម្បី ​ជា​សក្ខីភាព​បញ្ជាក់​ពី​កម្រិត​នៃ​អធិដ្ឋាន​បារមី​របស់​ព្រះពោធិសត្វ សូម​លើក​យក​រឿង​សត្វ​ឥន្ទ្រី​មួយ (ដែល​ជា​តួអង្គ​ព្រះពោធិសត្វ​យោន​កំណើត) មក​និទាន​ដោយ​សង្ខេប​ដូច​តទៅ ៖

កាល​យូរ​លង់​កន្លង​មក ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះសមណគោតម​ទ្រង់​បាន​ចាប់​កំណើត​ជា​សត្វ​ឥន្ទ្រី​មួយ ហើយ​រស់​នៅ​ក្បែរ​ទីក្រុង​កបិលពស្តុ ។ ថ្ងៃ​មួយ សត្វ​ឥន្ទ្រី​បាន​ហើរ​ឆ្លង​កាត់​ទីក្រុង ហើយ​បាន​ឃើញ​ក្បួន​ដង្ហែ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​មួយ​អង្គ​ដែល​គង់​ប្រថាប់​លើ​ បុស្បុក​រចនា​ដោយ​សំពត់​ពណ៌​ផ្កា​ភ្ញី​ដ៏​ប្រណីត​ឥត​មាន​ពីរ ។ សត្វ​ឥន្ទ្រី​គយ​គន់​មើល​ប្រកប​ដោយ​ចិត្ត​បីតិ​រីករាយ​ឥត​ឧបមា ចំពោះ​ព្រះភ័ក្ត្រ​ដ៏​ភ្លឺ​ត្រចះ​ត្រចង់​បញ្ចេញ​ឆព្វណ្ណរង្សី​គ្រប់​ទិសទី ជា​ភាព​អស្ចារ្យ​ដ៏​មហា​ក្រៃលែង ។ រំពេច​នោះ ឥន្ទ្រី​ក៏​មាន​ពោធិចិត្ត​ផុស​ឡើង​ភ្លាម ដោយ​ចង់​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​មួយ​អង្គ ហើយ​តាំង​ចិត្ត​ថា​នឹង​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​គោរព​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​អង្គ​ នោះ ។ តែ​យល់​ថា ខ្លួន​ជា​សត្វ​ស្លាប តើ​ធ្វើ​ដូចម្ដេច​ទៅ​នឹង​ចូល​ជិត​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​បាន ? គិត​ដូច្នោះ​ហើយ ឥន្ទ្រី​ក៏​ត្រលប់​ទៅ​កាន់​កន្លែង​ដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យ​នៅ​តាម​មាត់​បឹង​ឯ​ ជាយ​ក្រុង​វិញ ហើយ​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​ថា នឹង​គោរព​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ឲ្យ​បាន​ពេញ​៧​ថ្ងៃ​៧​យប់ ។​ បន្ទាប់​មក​សត្វ​ឥន្ត្រី​ក៏​បាន​អធិដ្ឋាន​ថា «តាម​ សេចក្ដី​សម្រេច​ចិត្ត​ដ៏​មុតមាំ​នេះ អាត្មា​អញ​សូម​សច្ចា​ប្រណិធាន​ថា ដោយ​គុណ​បារមី​ដែល​កើត​ឡើង​ពី​ការ​គោរព​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​នា​ពេល​នេះ សូម​ឲ្យ​អាត្មា​អញ​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះពុទ្ធ​មួយ​អង្គ​ទៅ​ពេល​អនាគត» ។

ប្រាថ្នា ​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​លើក​ស្លាប​ទាំង​ពីរ​សំកាំង​ឱន​ក្បាល​ជា​សញ្ញា​គោរព ដោយ​បែរ​មុខ​ឆ្ពោះ​ទៅ​ទីតាំង​ដែល​អ្នក​បាន​ឃើញ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ សត្វ​ឥន្ទ្រី​ឈរ​ជើង​ស្ដាំ​តែ​ម្ខាង អត់​កម្រើក​ដូច​ដុំ​ថ្ម​មួយ​ដុំ​អត់​ចំណី​អាហារ​អស់​រយៈ​ពេល​៧​ថ្ងៃ​៧​ យប់ ។ កម្លាំង​កាន់​តែ​ចុះ​ខ្សោយ​ជា​លំដាប់​ពី​១​ថ្ងៃ​ទៅ​១​ថ្ងៃ ។ កម្លាំង​កាន់​តែ​ចុះ​ខ្សោយ​ជា​លំដាប់​ពី​១​ថ្ងៃ​ទៅ​១​ថ្ងៃ ។ លុះ​ចប់​ថ្ងៃ​ទី​៧ សត្វ​ឥន្ទ្រី​ក៏​ស្លាប់​ចាក​លោក ហើយ​រំពេច​នោះ​ក៏​បាន​ចាប់​កំណើត​ទៅ​ជា​ទេវបុត្រ​មួយ​អង្គ​នៅ​ស្ថាន​ តាវតិង្ស ។

នេះ​បង្ហាញ​ពី​កម្លាំង​ កាយ​នៃ​ការ​ព្យាយាម និង​កម្លាំង​ចិត្ត​ដ៏​មោះមុត ដ៏​អស្ចារ្យ​ក្នុង​ការ​សាង​អធិដ្ឋាន​បរមត្ថ​បារមី​នៃ​សត្វ​ឥន្ទ្រី​ដែល​ជា​ តួអង្គ​ព្រះពោធិសត្វ​ពី​អតីត​ជាតិ ។

៩. មេត្តា​បារមី

«មេត្តា​បារមី» គឺ​ជា​មេត្តា​មហាសាល ដោយ​ផ្ដល់​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ដល់​សត្វ​ទាំង​អស់​ដោយ​គ្មាន​ព្រំដែន ដោយ​ពុំ​រើស​អើង​ពី​ជាតិ​សាសន៍ និង​ប្រភព​កំណើត​ជាដើម ។ មេត្តាធម៌​ជា​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​បរិសុទ្ធ ផុស​ចេញ​ពី​បេះដូង ដោយ​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​សត្វ​លោក​ទូទៅ​មាន​សេចក្ដី​សុខ​ជានិច្ច​នៅ​ ក្នុង​ជីវិត ។ ព្រះពោធិសត្វ​ពុំ​ដែល​មាន​ចិត្ត​ព្យាបាទ​ដល់​អ្នកដទៃ​ឡើយ ទោះបី​ជា​សត្រូវ​របស់​ព្រះអង្គ​ក៏​ដោយ ។ ក្នុង​ការ​សាង​មេត្តា​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តេង​ប្រកាន់​យក​បញ្ញា​ឈ្លាស​វៀងវៃ​ជា​ឧបាយ ដោយ​មាន​មេត្តា​ធម៌​ដ៏​ជញរាល​ជ្រៅ​ចំពោះ​សត្វ​លោក​ជាមូលដ្ឋាន ។ ការ​កសាង​មេត្តា​បារមី​នេះ​មាន​បី​កម្រិត​ដែរ​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ មេត្តា​បារមី ទោះបី ​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​លះបង់​ដល់​បុត្រ និង​ភរិយា​ក៏​ដោយ​ក៏​លោក​នៅ​តែ​រក្សា​ឲ្យ​ជាប់​នូវ​មេត្តា​ធម៌ គឺ​កិរិយា​មិន​បាន​ញ៉ាំង​ការ​ចម្រើន និង​សេចក្ដី​សុខ​របស់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​វិនាស​ដោយសារ​ការ​បៀតបៀន ឬ​សម្លាប់​កូន ប្រពន្ធ​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។ សេចក្ដី​មិន​ព្យាបាទ​តប​ត​ដល់​អ្នក​បៀត​បៀន​ព្រះអង្គ​នេះ​ហើយ​ឈ្មោះ​ថា «មេត្តា​បារមី» ដែល​ជា «គុណ​ជាតិ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​​សត្វ​លោក​បាន​ឆ្លង​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​២ មេត្តា​ឧបបារមី ទោះបី​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​លះបង់​អវយវៈ គឺ​អង្គ​តូច អង្គ​ធំ​នៃ​រាងកាយ​របស់​ព្រះអង្គ ដោយ​ការ​បៀត​បៀន​របស់​អ្នក​ដទៃ​ក៏​ដោយ ព្រះអង្គ​មិន​មាន​ចិត្ត​ចង់​ព្យាបាទ​ដល់​អ្នក​ទាំង​នោះ​ឡើយ ។ ការ​មិន​ចង​ពៀរ​នេះ​ហើយ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា «មេត្តា​ឧបបារមី» ដែល​ជា​ «គុណជាតិ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​​សត្វ​លោក​បាន​ឆ្លង​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ បរមត្ថ​មេត្តា​បារមី ទោះបី ​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​លះបង់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ ដោយ​ការ​ប្រមាថ​បៀត​បៀន​ធ្វើ​បាប​ពី​សំណាក់​អ្នក​ដទៃ​ក្ដី ក៏​ព្រះអង្គ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​អំពើ​តប​ត​ឲ្យ​អ្នក​នោះ​ទទួល​ការ​វិនាស​ខាត ​បង់​នូវ​ប្រយោជន៍​ឡើយ ។ ការ​មិន​តប​ត​ចង​ពៀរ​ព្យាបាទ​ចំពោះ​ជន​នោះ​វិញ នេះ​ឈ្មោះ​ហៅ​ថា «បរតម្ត​មេត្តា​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​​សត្វ​លោក​បាន​ឆ្លង​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង​ការ​កសាង​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​គ្រប់ៗ​ជាតិ​តែង​តែ​ធ្វើ​សច្ចា​ប្រណិធាន​របៀប​នេះ​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​មាន​ចិត្ត​ល្អ មាន​ករុណា​ធម៌ និង​ជា​ទីស្រឡាញ់​រាប់​អាន​របស់​មនុស្ស​ទូទៅ ! អាត្មា​អញ​សូម​ឲ្យ​មាន​ទឹក​ចិត្ត​ស្រឡាញ់ និង​តម្កល់​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​ដូចជា ម្ដាយ ឪពុក បង ប្អូន​របស់​អាត្មា​អញ​ដូចៗ​គ្នា​ទាំងអស់ !» ។

ដើម្បី​ជា​សក្ខីភាព​បញ្ជាក់​ពី​ករ​កសាង​មេត្តា​បារមី សូម​លោក​អ្នក​មេត្តា​សិក្សា​រឿង​ពលបាល​កុមារ​ជាតក និង​រឿង​ព្រះសុវណ្ណ​សាម​កុមារ ជាដើម ។

១០. ឧបេក្ខា​បារមី

«ឧបេក្ខា» មាន​ន័យ​ថា «សភាព​ជា​កណ្ដាល» ។ ឧបេក្ខា ជា​កិរិយា​កម្ចាត់​បង់​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ និង​ការ​មិន​ថ្នាំង​ថ្នាក់ មិន​ខឹង ហើយ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ស្មើ​ចំពោះ​សត្វ និង​សង្ខារ​ទាំង​ឡាយ ដោយ​តម្កល់​ចិត្ត​ជា​កណ្ដាល​គ្មាន​លំអៀង ។ ក្នុង​ករ​សាង​ឧបេក្ខា​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​តែង​ហាត់​ពត់​ចិត្ត​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាព (កណ្ដាល) ដោយ​មាន​ឧបេក្ខា​ចិត្ត​ជា​ឧបាយ ។ នេះ​បាន​សេចក្ដី​ថា គ្មាន​ប្រការ​អ្វី​ដែល​អាច​ញ៉ាំង​ព្រះពោធិសត្វ​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​មាន​ចិត្ត អបអរ រំភើប​ញាប់​ញ័រ ឬ​ភ័យ​ខ្លាច​ដ៏​តិច​តួច​ឡើយ ។ ក្នុង​ស្ថានភាព​នៃ​ចិត្ត​ជា​ឧបេក្ខា ព្រះពោធិសត្វ​ពុំ​មាន​ការ​រំភើប​ញាប់​ញ័រ​ចំពោះ​អដ្ឋលោក​ធម៌ (ធម៌​ក្នុង​លោក​ទាំង​៨) មាន ៖ ១. មាន​ភាព ២. អត់​លាភ ៣. មាន​យស ៤. អត់​យស ៥. សរសើរ ៦. និទ្ទា ៧. សុខ ៨. ទុក្ខ ។

ក្នុង ​កាលៈទេសៈ​ណា​ក៏​ដោយ នៅ​ពេល​ដែល​លោកធម៌​ទាំង​៨​ប្រការ​នេះ​កើត​ឡើង ព្រះពោធិសត្វ​លោក​គង់​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សភាព​នឹង​ដដែល​ ហាក់​ដូចជា​ថ្ម​ដែល​ត្រូវ​ខ្យល់​បក់​បោក​នៅ​នឹង​ថ្កល់​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។ ការ​បំពេញ​ឧបេក្ខា​បារមី​ត្រូវ​ចែក​ចេញ​ជា​បី​កម្រិត ដូច​បារមី​ដទៃ​ទៀត​ដែរ​គឺ ៖

កម្រិត​ទី​១ ឧបេក្ខា​បារមី ចិត្ត ​នៃ​ព្ដរះពោធិសត្វ​តាំង​នៅ​ជា​កណ្ដាល​ជានិច្ច​ចំពោះ​លោកធម៌​ដែល​កើត​មាន​ឡើង ​ហើយ​ដល់​សត្វ​លោក​ទាំងឡាយ ទោះបី​អ្នក​នោះ​មាន​ឧបការគុណ​ក្ដី អ្នក​មិន​មាន​ឧបការគុណ​ក្ដី មាន​បុត្រ និង​ភរិយា​របស់​លោក​ជាដើម ។ កិរិយា​តាំង​នៅ​ជា​កណ្ដលា​ចំពោះ​លោកធម៌​នេះ​ឈ្មោះ​ថា «ឧបេក្ខា​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​ដឹកនាំ​សត្វ​លោក​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ព្រោះ​ការ​តាំង​ចិត្ត​ជា​កណ្ដាល​នេះ ។

កម្រិត​ទី​២ ឧបេក្ខា​ឧបបារមី ព្រះពោធិសត្វ ​តែង​តាំង​ចិត្ត​ជា​មធ្យម កណ្ដាល​ជានិច្ច​ចំពោះ​លោកធម៌​ដែល​កើត​ឡើង​ដល់​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ ទោះបី​អ្នក​នោះ​មាន​ឧបការគុណ​ធំ​ក្ដី អ្នក​មាន​ឧបការគុណ​តូច​ក្ដី ទោះ​បី​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​លះបង់ ឬ​បូជា (បូជនីយកម្ម) នូវ​អវយវៈ អង្គ​តូច ឬ​អង្គ​ធំ​របស់​ព្រះអង្គ​ក្ដី ព្រះពោធិសត្វ​ដែល​លោក​តាំង​ចិត្ត​ក្នុង​ឧបេក្ខា​បារមី​បាន​ហើយ​នោះ​ដោយ​ ព្រះអង្គ​បាន​កាត់​ព្រះទ័យ​លែង​ជាប់​ជំពាក់​នឹង​អដ្ឋ​លោកធម៌ (គឺ​ធម៌​ទាំង​៨​ប្រការ​ក្នុង​លោក) ។ កិរិយា​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​ប្រព្រឹត្ត​នេះ​គឺ​ជា​ការ​សាង «ឧបេក្ខា​ឧបបារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​ដឹកនាំ​សត្វ​លោក​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

កម្រិត​ទី​៣ ឧបេក្ខា​បរមត្ថ​បារមី ព្រះពោធិសត្វ​តែ​តម្កល់​សន្ដាន​ចិត្ត​យ៉ាង​មធ្យម ជា​កណ្ដាល​ជានិច្ច​ចំពោះ​សត្វ​លោក និង​សង្ខារ​ទាំងឡាយ ទោះបី​សត្វ​ទាំង​នោះ​មាន​ឧបករគុណ​ស្រាល​ក្ដី ឬ​ធ្ងន់​ក្ដី ដែល​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ​ក្ដី ព្រះអង្គ​នៅ​រក្សា​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះអង្គ​ដដែល ដោយ​ពុំ​មាន​ការ​រំភើប ញាប់​ញ័រ​ដ៏​តិចតួច​ឡើយ ។ កិរិយា​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​ប្រព្រឹត្ត​នេះ គឺ​ជា​ការ​សាង «ឧបេក្ខា​បរមត្ថ​បារមី» ដែល​ជា «គុណជាតិ​សម្រាប់​ដឹកនាំ​សត្វ​លោក​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ត្រើយ​ដ៏​ប្រសើរ​ គឺ​ព្រះនិព្វាន» ។

ក្នុង​ការ​សាង​ឧបេក្ខា​បារមី​នេះ ព្រះពោធិសត្វ​គ្រប់ៗ​ជាតិ​តែង​តែ​ធ្វើ​សច្ចា​ប្រណិធាន​របៀ​នេះ​ថា «គ្រប់ ​អនាគត​ជាតិ​ត​ទៅ អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ជា​អ្នក​មាន​សភាវៈ​នឹង​ធឹង ស្ងប់​ស្ងៀម និង​ប្រកប​ដោយ​សន្តិភាព ! អាត្មា​អញ សូម​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាព​ក្នុង​ចិត្ត​ជានិច្ច ! អាត្មា​អញ​សូម​ឲ្យ​បាន​ប្រកប​នូវ​ឧបេក្ខា​ដ៏​បរិសុទ្ធ​បំផុត ! អាត្មា​អញ​សូម​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​បាន​បម្រើ​សត្វ​លោក ដោយ​ចិត្ត​បរិសុទ្ធ​ហើយ​សូម​ឲ្យ​មាន​ចិត្ត​បរិសុទ្ធ​ដើម្បី​បម្រើ​សត្វ​ លោក !» ។

លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​ទសបារមី

សភាវធម៌​ដែល​មាន​ពិត​ដោយ​បរមត្ថធម៌ ឬ​សាមញ្ញ​លក្ខណៈ​នៃ​ធម៌​ទាំង​នោះ​ឈ្មោះ​ថា «លក្ខណៈ» ។ ពាក្យ​ថា «រស» មាន​ពីរ​គឺ កិច្ច​រស និង​សម្បត្តិ​រស ។ ផល ឬ​អាករ​ប្រាកដ​ឈ្មោះ​ថា «បច្ចុបដ្ឋាន» ។ ហេតុ​ជិត​នាំ​ឲ្យ​ធម៌​នោះ​កើត​ឈ្មោះ​ថា «បទដ្ឋាន» ។ កន្លែង​ខ្លះ​ពោល​ថា ហេតុជិត​ផល​ឈ្មោះ​ថា «បទដ្ឋាន» ។

លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​ទស​បារមី​គឺ​ក្នុង​បារមី​នីមួយៗ​ដែល​ព្រះពោធិសត្វ​ប្រារព្ធ ត្រូវ​ប្រកប​ដោយ​លក្ខណៈ​៤​ចំណុច​ដូច​ខាងក្រោម ៖

១. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​ទាន​បារមី

  1. បរិច្ចាគ​លក្ខណា មាន​ការ​បរិច្ចាគ​ជា​លក្ខណៈ ដើម្បី​កម្ចាត់​នូវ​តណ្ហា គឺ​ការ​ស្រេក​ឃ្លាន ។
  2. ទេយ្យធម្មេ លោភវិទ្ធំសនរសា មាន​ករ​កម្ចាត់​លោភៈ​ក្នុង​ទេយ្យធម៌​ជា​កិច្ច គឺ​ឲ្យ​ទាន​ដើម្បី​អប់រំ​ចិត្ត កុំ​ឲ្យ​លោភ​លន់​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​អ្នក​ដទៃ ។
  3. អនាសត្តិ​បច្ចុបដ្ឋានា មាន​កម្លាំង​អាច​ជា​ផល ឬ​ដល់​ព្រម​ដោយ​ភព និង​ការ​ចម្រើន​ផល គឺ​អប់រំ​កុំ​ឲ្យ​ជាប់​ជំពាក់​នឹង​ទេយ្យវត្ថុ​ដែល​ផ្ដល់​ជា​ទាន ។
  4. បរិច្ចជិតព្វ​វត្ថុ​បទដ្ឋានា មាន​វត្ថុ​ដ៏​សម​គួរ​សម្រាប់​ធ្វើ​ជា​ទាន ។

២. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​សីលបារមី

  1. សីលនក្ខណា មាន​ការ​រៀរ​ចាក​ទុច្ចរិត ដោយ​តម្កល់​ចិត្ត​យ៉ាង​មុតមាំ​ក្នុង​ការ​រក្សា​សីល​ជា​លក្ខណៈ ។
  2. ទុសីល្យ​វិទ្ធំសនរសា កម្ចាត់​នូវ​ភាព​ទ្រុស្ត​សីល គឺ​ការ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​អកុសលកម្ម និងទម្លាប់​អាក្រក់​ជា​កិច្ច ។
  3. សោចេយ្យបច្ចុបដ្ឋានា មាន​សេចក្ដី​ស្អាត​ទាំង​កាយ វាចា ចិត្ត គឺ​អប់រំ​ចរិត​លក្ខណៈ​ក្នុង​សភាវៈ​ស្អាត​ស្អំ ។
  4. ហិរោត្តប្បទដ្ឋានា មាន​ការ​ខ្មាស​បាប និង​ខ្លាច​បាប​ជា​ហេតុ ដោយ​ប្រព្រឹត្ត​តែ​កុសលកម្ម ។

៣. លកខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​នេក្ខម្ម​បារមី

  1. កាម​តោ ច ភវតោ ច និក្ខម្មលក្ខណា មាន​ការ​ចេញ​ចាក​កាម​ជា​លក្ខណៈ គឺ​សេចក្ដី​ត្រេក​ត្រអាល​លើ​លោក (សំឡេង ក្លិន រស ផោដ្ឋព្វៈ និង​ទ្រ្យ​សម្បត្តិ បុណ្យស័ក្តិ កិត្តិយស) ដើម្បី​ចាក​ផុត​ពី​វដ្ដសង្សារ ។
  2. តទាទីនវវិភាវនរសា មាន​ការ​ប្រកាស​កាម​ជា​ទោស គឺ​ចាត់​ទុក​កាមារម្មណ៍​ជា​ទោស ។
  3. តតោ ឯវ វិមុខភាវប្បច្ចុបដ្ឋានា មាន​ការ​បែរ​ក្រោយ​ចាក​ទោស​នោះ​ឯង​ជា​ផល គឺ​គេច​ចេញ​ពី​ទោស​ណៃ​កាម​នោះ ជា​បច្ចុបដ្ឋាន ។
  4. សំវេគបទដ្ឋានា មាន​សេចក្ដី​តក់​ស្លុត និង​សង្វេគ​ដោយ​ការ​យល់​ដឹង​តាម​ករ​ភាវនា ជា​ហេតុ​ជិត ។

៤. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​បញ្ញាបារមី

  1. យថា​សភាវ​បដិវេធលក្ខណា មាន​ការ​ចាក់​ធ្លុះ​តាម​សភាវៈ​ជា​លក្ខណៈ ឬ​ឃើញ​ច្បាស់​ប្រាកដ​ជា​លក្ខណៈ គឺ​ការ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​សភាវធម៌ ។
  2. វិសយោភាសនរសា បទីបោ វិយ មាន​ការ​ភ្លឺ​ច្បាស់​ក្នុង​អារម្មណ៍​ជា​កិច្ច ។
  3. អសម្មោហបច្ចុបដ្ឋានា មាន​ការ​មិន​វង្វេង​ជា​ផល គឺ​អស់​នូវ​សេចក្ដី​វង្វេង ឬ​មន្ទិល​ដោយ​បញ្ញា ។
  4. សមាធិបទដ្ឋានា ចតុសច្ចបទដ្ឋានា វា មាន​សមាធិ គឺ​ការ​តម្កល់​ចិត្ត​ ត្រូវ​មាន​អរិយ​សច្ចធម៌​បួន​ជា​ហេតជិត ។

៥. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​វិរិយបារមី

  1. ឧស្សាហលក្ខណា មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម​ក្នុង​ការ​បំពេញ​កុសល​ជា​លក្ខណៈ ។
  2. ឧបត្ថម្ភនរសា មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​សហជាត​ធម៌​ជា​កិច្ច ឬ​គុណធម៌​ដទៃ​ទៀត​ជា​កិច្ច ។
  3. អសំសីទនបច្ចុបដ្ឋានា មាន​ការ​មិន​ធ្លាក់​ចុះ​ក្នុង​អកុសល​ធម៌​ជា​បច្ចុបដ្ឋាន​ជា​ផល
  4. វិរិយារម្ភ​វត្ថុបទដ្ឋានា សំវេគបទដ្ឋានា វា មាន​វិរិយារម្ភវត្ថុ ឬ​មាន​សេចក្ដី​ស្លុត​ជា​ហេតុជិត គឺ​សេចក្ដី​ព្យាយាម និង​សង្វេគ​តាម​ជំនឿ​ជា​ហេតុជិត ។

៦. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​ខន្តិបារមី

  1. ខមនលក្ខណា មាន​សេចក្ដី​អត់ធន់​ជា​លក្ខណៈ ។
  2. ឥដ្ឋានិដ្ឋសហនរសា មាន​ការ​អត់ធន់​ក្នុង​សភាវៈ ចំពោះ​របស់​ល្អ និង​មិន​ល្អ​ជា​កិច្ច ។
  3. អធិវាសនបច្ចុបដ្ឋានា អវិរោធបច្ចុបដ្ឋានា វា រៀរ​ចាក​ពី​ទំនាស់ និង​អត់​ធន់​ចំពោះ​សេចក្ដី​ក្រោធ​របស់​អ្នក​ដទៃ ។
  4. យថាភូត​ទស្សនបទដ្ឋានា យល់​ដឹង​អំពី​វត្ថុ​ទាំងឡាយ​ក្នុង​សភាវធម៌​ពិត ។

៧. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​សច្ចបារមី

  1. អវិសំទនលក្ខណា មិន​បំភាន់​អ្នក​ដទៃ​ឲ្យ​យល់​ច្រឡំ ដោយ​ឃ្លាត​ចាក​ពី​សច្ចធម៌ ។
  2. យថាសភាវវិភាវនរសា បង្ហាញ​នូវ​សភាវៈ​នៃ​អ្វីៗ​ទាំងឡាយ​តាម​ការ​ពិត​ជា​កិច្ច ។

៨. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​អធិដ្ឋាន​បារមី

  1. ពោធិសម្ភារេសុ អធិដ្ឋានលក្ខណា មាន​ការ​តាំង​មាំ​ក្នុង​ការ​សម្រេច​ពោធិ​ជា​លក្ខណៈ​ចាំ​បាច់ ។
  2. តេសំ បដិបក្ខាភិភវនរសា មាន​ការ​គ្រប​សង្កត់​លើ​ឧបសគ្គ​ដើម្បី​បំពេញ ។
  3. តត្ថ អចលតាបច្ចុបដ្ឋានា មាន​ការ​មិន​កម្រើក​ញាប់ញ័រ​ចំពោះ​ឧបសគ្គ​នោះ​ជា​ផល ។
  4. ពោធិសម្ភារបទដ្ឋានា មាន​ពោធិ​សម្ភារ (ជា​គ្រឿង​ត្រាស់ដឹង) ជា​ហេតុជិត ។

៩. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​មេត្តាបារមី

  1. ហិតាការប្បវត្តិលក្ខណា មាន​សភាព​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ការ​ចង់​ជួយ​អ្នក​ដទៃ ។
  2. ហិតូបសំហាររសា អាឃាតវិនយរសា វា ប្រកប​ដោយ​សភាវៈ​សប្បុរស និង​កម្ចាត់​បង់​នូវ​សេចក្ដី​ស្អប់​ខ្ពើម ។
  3. សមភាវបច្ចុបដ្ឋានា មាន​សេចក្ដី​ស្ងប់ ឬ​សភាវៈ​ត្រជាក់​ក្នុង​ការ​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​អ្នក​ដទៃ​ជា​ផល ។
  4. សត្តានំ មនាបភាវទស្សនបទដ្ឋានា មាន​សេចក្ដី​រីករាយ​ចំពោះ​សត្វ​លោក​ជា​ហេតុជិត ។

១០. លក្ខណាទិចតុក្កៈ​នៃ​ឧបេក្ខាបារមី

  1. មជ្ឈត្តាការប្បវត្តិលក្ខណា មាន​ការ​ប៉ិនប្រសប់​ក្នុង​ការ​រក្សា​អការៈ​ជា​កណ្ដាល ជា​លក្ខណៈ ។
  2. សមភាវទស្សនរសា ក្នុង​ការ​រក្សា ឬ​ទទួល​ភាព​ជា​កណ្ដាល​ចំពោះ​វត្ថុ​ដែល​ពេញ​ចិត្ត ឬ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ជា​កិច្ច ។
  3. បដិឃានុនយវូបសមបច្ចុបដ្ឋានា មាន​ការ​ស្ងប់​ក្រោធ​ជាប់​ជំពាក់ និង​សេចក្ដី​ត្រេក​អរ​ជា​ផល ។
  4. កម្មស្សកតាបច្ចវេក្ខណាបទដ្ឋានា មាន​ការ​ពិចារណា​លើ​កម្ម​ផល​របស់​សត្វ​លោក​ជា​ហេតុ ។

កំណត់​សម្គាល់​របស់​អ្នក​និពន្ធ​ក្នុង​ការ​សាង​បារមី

ការសាង​បារមី​ទាំង​១០​នេះ បាន​ចប់​បរិបូរ​ហើយ ញ៉ាំង​អង្គ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ឲ្យ​ទទួល​នូវ​គុណធម៌​ដ៏​មហាវិសេស​វិសាល​ខ្ពស់ ​ពមផុត​លើ​លោក គឺ​ការ​ត្រាស់ដឹង​ជា​ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ចាក់​ធ្លុះ​នូវ​អវិជ្ជា​គ្រប់​បែប​យ៉ាង ។ ពេល​នោះ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រកប​ដោយ​ទិព្វញ្ញាណ​១០​គឺ «ទស​ពល​ញ្ញាណ» ។ តើ​ទស​ពល​ញ្ញាណ​ទាង​១០ មាន​អ្វី​ខ្លះ ? ទសពលញ្ញាណ​នៃ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​មាន​ដូច​ត​ទៅ ៖

  1. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​ហេតុ​តាម​ហេតុ​ផង ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​អំពើ​មិន​មែន​ជា​ហេតុ តាម​អំពើ​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​ផង គឺ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​អ្វី​ដែល​ត្រូវ អ្វី​ដែល​ខុស​តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  2. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់ ​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​វិបាក​នៃ​កុសល​កម្ម និង​អកុសល​កម្ម​ដែល​សត្វ​លោក​បាន​ធ្វើ​ហើយ ទាំង​អតីត អនាគត និង​បច្ចុប្បន្ន តាម​បច្ច័យ តាម​ហេតុ តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  3. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​បដិបទា ជា​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​សុគតិ និង​ទុក្គតិ ក្នុង​ទីទាំង​ពួង (នៃ​សត្វ​លោក) តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  4. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​លោក (បាន​ដល់​ខន្ធ ធាតុ​អាយតនៈ) ដែល​មាន​ធាតុ (បាន​ដល់​ចក្ខុ​ធាតុ​ជាដើម ឬ​កាម​ធាតុ​ជាដើម) ច្រើន​យ៉ាង​ មាន​ធាតុ (បាន​ដល់​លក្ខណៈ​ផ្សេងៗ​របស់​ធាតុ​ទាំង​នោះ) ផ្សេងៗ​គ្នា តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  5. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​អធ្យាស្រ័យ​ផ្សេងៗ​គ្នា​របស់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  6. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​ឥន្ទ្រិយ​ក្លៀវក្លា និង​ទន់​ខ្សោយ​របស់​ពួក​សត្វ​ដទៃ ពួក​បុគ្គល​ដទៃ​ តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  7. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​សេចក្ដី​សៅហ្មង សេចក្ដី​ផូរផង់ និង​ការ​ចេញ​ចាក​ឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និង​សមាបត្តិ តាម​សេចក្ដី​ពិត ។
  8. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​រលឹក​ឃើញ​ជាតិ​ដែល​ បាន​នូវ​អាស្រ័យ​ក្នុង​អតីត​កាល​កន្លង​មក​ជា​អនេក​ជាតិ គឺ​រលឹក​បាន​១​ជាតិ ២​ជាតិ ៣​ជាតិ ៤​ជាតិ ៥​ជាតិ ១០​ជាតិ ២០​ជាតិ ៣០​ជាតិ ៤០​ជាតិ ៥០​ជាតិ ១០០​ជាតិ ១​ពាន់​ជាតិ ១​សែន​ជាតិ​ក៏​បាន ច្រើន​សំវដ្ដ​កប្ប ច្រើន​វិវដ្ដកប្ប ច្រើន​សំវិវដ្ដកប្ប​ក៏​បាន​ថា ក្នុង​ភព​ឯ​នោះ​អាត្មា​អញ​មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាង​នេះ មាន​គោត្រ​យ៉ាង​នេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មាន​អាហារ​យ៉ាង​នេះ បាន​ទទួល​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ មាន​កំណត់​អាយុ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះ អាត្មា​អញ​លុះ​ចុតិ​ចាក​អត្តភាព​នោះ​ហើយ​ បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ភព​ឯ​នោះ​ដែល​ទៅ​កើត​ក្នុង​ភព​ឯ​នោះ​ទៀត អាត្មា​អញ​ក៏​មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាង​នេះ មាន​គោត្រ​យ៉ាង​នេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មាន​អាហារ​យ៉ាង​នេះ ទទួល​សុខទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ មាន​កំណត់​អាយុ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ លុះ​អាត្មា​អញ​នោះ ចុតិ​ចាក​អត្តភាព​នោះ​ហើយ ទើប​មក​កើត​ក្នុង​ភព​នេះ​ឯង ។
  9. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ​មាន​ចក្ខុ​ដ៏​ជា​ទិព្វ ដ៏​បរិសុទ្ធ​កន្លង​ហួស​ចក្ខុ​របស់​ធម្មតា តែង​ឃើញ​នូវ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ច្យុត​ដែល​កើត​ជា​សត្វ​ទាប​ថោក​ខ្លះ ខ្ពង់ខ្ពស់​ខ្លះ មាន​សម្បុរ​ល្អ​ខ្លះ មាន​សម្បុរ​អាក្រក់​ខ្លះ មាន​គតិ​ល្អ​ខ្លះ មាន​គតិ​អាក្រក់​ខ្លះ ជ្រាប់​ច្បាស់​នូវ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​អន្ទោល​ទៅ​តាម​កម្ម (របស់​ខ្លួន) ថា​អើ​ហ្ន៎ សត្វ​ទាំង​អម្បាល​នេះ ។ល។ រមែង​ជ្រាប​ច្បាស់ (យ៉ាង​នេះ) ។
  10. ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​ ចេតោ​វិមុត្តិ​នូវ​បញ្ញា​វិមុត្តិ​មិន​មាន​អាសវៈ ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ​ ដោយ​ប្រាជ្ញា​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​ហើយ សម្រេច​សម្រាន្ត​នៅ​ដោយ​ឥរិយាបថ​៤ ។ នេះ​ឯង​គឺ​ទសពល​ញ្ញាណ​ទាំង​១០ ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្រេច​បាន ។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្រេច​បាន​នូវ​ «ទសកាយពល» (កម្លាំង​កាយ​១០) ដែល​អាច​ប្រៀប​ធៀប​ជាមួយ​កម្លាំង​១០​ត្រកូល​ដំរី (ពូជ) ដូច​ខាងក្រោម ៖

  1. កម្លាំង​ដំរី​ត្រកូល​កាឡាវក​ដំរី​ប្រក្រតី​១០ ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​ដំរី​ត្រកូល​គង្គេយ្យ​១
  2. កម្លាំង​គង្គេយ្យ​១០ ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​ដំរី​ត្រកូល​បណ្ឌរ​១
  3. កម្លាំង​បណ្ឌរ​១០ ស្មើ​នឹង​ដំរី​ត្រកូល​តម្ព​១
  4. កម្លាំង​តម្ព​១០ ស្មើ​នឹង​បិង្គល​១
  5. កម្លាំង​បិង្គល​១០ ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​គន្ធ​១
  6. កម្លាំង​គន្ធ​១០ ស្មើ​នឹង​មង្គល​១
  7. មង្គល​១០ ស្មើ​នឹង​ហេមវត​១
  8. ហេមវត​១០ ស្មើ​នឹង​ឧបោសថ​១
  9. ឧបោសថ​១០ ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​ដំរី​ឆទ្ទន្ត​១
  10. កម្លាំង​ដំរី​ឆទ្ទន្ត​១០ ទើប​ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​កាយ​ព្រះពុទ្ធ​១​អង្គ 

ដោយទំនង​នេះ កម្លាំង​កាយ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​១​ព្រះអង្គ​ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​ដំរី​ប្រក្រតី​ ១​ពាន់​កោដិ ឬ​ស្មើ​នឹង​កម្លាំង​បុរស​១០​ពាន់​កោដិ ។

ខាងលើនេះ ជា​ទសពលញ្ញាណ និង​កាយ​ពល​របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ដែល​បាន​ត្រាស់​រួច​ហើយ ។ ចំពោះ​ព្រះពោធិសត្វ​ដែល​ពុំ​ទាន់​ត្រាស់​ដឹង គឺ​ក្នុង​សភាវៈ​ជា​និយត​ពោធិសត្វ ដូចជា ព្រះវេស្សន្ដរ ព្រះតេមិយៈ ព្រះមហាជនក ។ល។ ក៏​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សម្រេច​បាន​នូវ​ញាណ និង​ឫទ្ធិ​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា​ជា​ពន់​ពេក សូម​លើក​តែ វសិតា ១០ ដែល​ព្រះមហាភិក្ខុ វសុពន្ធុ អធិប្បាយ ​ថា ពោធិសត្វ​ដែល​ចម្រើន​ខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត បាន​ខ្ពស់​ហើយ​ទ្រង់​អាច​សម្ដែង​ឫទ្ធិ​ឲ្យ​ឃើញ​បាន​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​មាន​ សេចក្ដី​ងឿង​ឆ្ងល់​ទាំង​ពួង ពីព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​សម្រេច​នូវ​វសិតា​១០​យ៉ាង ។ ឫទ្ធិ​១០​យ៉ាង​នេះ​មាន​ចែង​ក្នុង​គម្ពីរ​ឈ្មោះ​ ទសភូមិកសូត្រ មហាវ្យុត្តប្បត្តិ និង​ធម្មសង្គហៈ ។

យោង​តាម​គម្ពីរ​ទសភូមិកសូត្រ ព្រះពោធិសត្វ ​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​ឈាន​ដល់​ភូមិ​ទី​៨ គឺ​ជនមានិទេស (ការ​ចាប់​កំណើត​ដែល​លែង​ធ្លាក់​ចុះ) ព្រះអង្គ​បាន​សម្រេច​នូវ​ឫទ្ធិ​១០​ដូច​ខាងក្រោម ៖

  1. អាយុ​វសិតា (ឫទ្ធិ​អាយុ​វែង) ព្រះពោធិសត្វ​មាន​អធិបតេយ្យ​ទៅ​លើ​ក្រសែ​នៃ​ជីវិត បាន​សេចក្ដី​ថា ព្រះអង្គ​អាច​បន្ត​ជីវិត​របស់​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​រស់​វែង​ឆ្ងាយ​លើស​អាយុ​កប្ប ហួស​ពី​ករ​គណនា​ក៏​បាន ។
  2. ចេតោ​វសិតា ព្រះអង្គ​មាន​អធិបតេយ្យ​ទៅ​លើ​ចិត្ត ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​សម្រេច​នូវ​វិជ្ជា​គ្មាន​ព្រំដែន ពោល​គឺ​សមាធិ​គ្រប់​ប្រភេទ ។
  3. បរិក្ខារ​វសិតា ព្រះអង្គ​ទ្រង់​មាន​ជំនាញ​ខាង​ការ​ផ្គត់ផ្គង់ ព្រោះ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប​សព្វ​កិច្ចការ​ដែល​ត្រូវ​រៀបចំ និង​សម្អិត​សម្អាង​ផ្នែក​ខាង​ផ្លូវ​លោក និង​ចក្រវាល ។
  4. កម្ម​វសិតា ព្រះអង្គ​មាន​អធិបតេយ្យ​ទៅ​លើ​ទង្វើ ព្រោះ​ព្រះអង្គ​យល់​ច្បាស់​ថា ផល​ទាំង​ឡាយ​សុទ្ធ​តែ​កើត​ចេញ​ពី​ទង្វើ​ក្នុង​ពេល​ដ៏​សម​គួរ ។
  5. ឧប្បត្តិ​វសិតា ព្រះអង្គ​មាន​ចំណេះ​ស្ទាត់​ខាង​កំណើត ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​ឈ្វេង​យល់​ពី​ដើម​កំណើត​នៃ​ពិភពលោក និង​ចក្រវាល ។
  6. អធិមុត្តិ​វសិតា ព្រះអង្គ​មាន​អធិបតេយ្យ​ទៅ​លើ​ជំនឿ ឬ​ទៅ​លើ​ការ​តាំង​ប្រាថ្នា ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​ឃើញ​ដោយ​ប្រពៃ​នូវ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​គ្រប់​ព្រះអង្គ​លើ​ ពិភពលោក​ និង​ចក្រវាល ។
  7. បណិធាន​វសិតា ព្រះអង្គ​មាន​អំណាច​ទៅ​លើ​រាល់​ការ​តាំង​សត្យាធិដ្ឋាន ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​ឃើញ​ដោយ​ប្រពៃ​នូវ​សម័យ​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ត្រាស់​ជា​អង្គ​ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ក្នុង​អំឡុង​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​អង្គ​ណា​មួយ​ដែល​ជា​ការ​ សម​តាម​ការ​តាំង​ប្រាថ្នា​របស់​ព្រះអង្គ ។
  8. ឥទ្ធិ​វសិតា ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​កំពូល​ខាង​ឫទ្ធិ​សម្រាប់​សម្ដែង​ឲ្យ​អ្នក​ឆ្ងល់​អស់​ ចម្ងល់ ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​ឃើញ​ដោយ​ប្រពៃ​នូវ​រាល់​ការ​ធ្វើ​បាដិហារ្យ​របស់​អង្គ​ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទាំង​ឡាយ ។
  9. ធម្ម​វសិតា ព្រះអង្គ​មាន​អានុភាព​ទៅ​លើ​ធម្មទេសនា ព្រោះ​ព្រះអង្គ​សម្ដែង​ធម៌​មាន​លម្អ និង​ពីរោះ ទាំង​បទ​ដើម ទាំង​បទ​កណ្ដាល និង​បទ​ចុង ។
  10. ញាណ​វសិតា ព្រះអង្គ​ទ្រង់​យល់​យ៉ាង​ល្អិត​ល្អន់​នូវ​គុណ​សម្បត្តិ​របស់​ព្រះពុទ្ធ ទាំង​ឫទ្ធិ ហេតុ​ជាទីតាំង​ជំនឿ ទាំង​លក្ខណៈ​ពិសេស​ដែល​មាន​ចំពោះ​តែ​អង្គ និង​សញ្ញា​សម្គាល់​ធំ​តូច​លើ​កាយ​ព្រះអង្គ ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គ​ជា​ម្ចាស់​លើ​វិជ្ជា ។
 

ត្រលប់​ទៅ​មាតិកា​រឿង

 
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s